Заңдық триллер жанры және оның ерекшеліктері

Кіріспе

Шығарма жанры

Құқықтық триллер жанры – тергеу процесіне, әсіресе соттағы іс-қимылдарға және кейіпкерлердің өміріне тигізетін әсерге баса назар аударатын қылмыстық әдебиет жанрының бір түрі. Сот процестері мен құқықтық авторлық – құқықтық триллер жанрының ерекше белгілері. Бұл жанрда заңгерлер кәсіби маман ретінде басты кейіпкер ретінде бейнеленеді. Олардың соттағы іс-әрекеттері кейіпкерлердің өміріне әсер етеді, себебі олар әділетсіздікке қарсы кінәсіздікті анықтайды. Жанрдың негізгі авторларын көптеген заңгерлер, судьялар мен адвокаттар құрайды, олар өздерінің тиісті тәжірибелерін ұсынады. Құқықтық авторлық тәжірибесі заңгер және автор Скотт Туроудың "Күдіксіз" романы арқылы расталады. Харпер Ли сияқты американдық жазушылар өз әкесінің заңгерлік қызметін көрген. Джон Гришем де заңгер ретінде құқықтық триллер жанрының дамуына үлес қосады. Құқықтық тіл – құқықтық триллердің тағы бір ерекшелігі. "Кейім-шешім" және "Қылмыстан қалай құтылуға болады" телесериалдары құқықтық тілмен сипатталатын құқықтық триллерді көрсетеді. Құқықтық триллер жанрындағы романдар мен телешоулар білім беру жүйесіне әсер етті. Олардың көптегендері нәсілдік дискриминация және өлім жазасы сияқты күрделі әлеуметтік әділдік мәселелерін қарастырады.

Теледидар

Австралия, Дания және Польшада заң және әділет шоуларының 62%-ы АҚШ-тан импортталған. Заңдық триллер теледидары көбінесе американдық юрисдикциядан алынады. Американдық шоулар заңдық триллер жанрына басымдық танытқан сайын, заң тілінің ерекшеліктері пайда болды. Американдық заңдық драма "Suits" ішінде Харви кейіпкері "шақыру қағазы" (subpoena) терминін жиі қолданады. Заң тілі, көбінесе француз және латын тілдерінен алынған сөздер, заңдық триллер теледидарындағы сот процестерінің орталық бөлігін құрайды. Шоуда "құжат", "талапкер", "жауапкер", "қызметтен тыс жасалған қылмыс" (malfeasance) және "орнына" (in lieu) сияқты басқа да заңдық терминология қолданылады. "Қайтпай қашуға қалай жол беруге болады" (How To Get Away with Murder) – американдық телесериал, ол заңдық триллер жанрына жатады. 1-ші эпизодтың сот залында "кінәлі сана" (mens rea) термині сияқты заң тілі қолданылады. Телесериалда жетекші оқытушы ретінде заң маманы және түрлі қылмыстық істер мен кісі өлтіру құпияларын шешу үшін тактика әзірлейтін заң студенттері тобы бейнеленген. Заңдық триллер телешоуларында әйелдер, түрлі этностық топтар және шеттетілген адамдар үшін жеке өмір мен кәсіби жетістіктерді теңестіру қиындықтары бар. Америкадағы басқа да заңдық триллер телешоуларының бірі – "Қорғаушылар" (The Defenders) шоуы. Әлеуметтік әділет тақырыбы осы шоуда басымдықпен көтерілген, ал полициялық процедуралық элементтер "Тұтқындау және сот" (Arrest and Trial) сияқты келесі шоуларда пайда болды. Бұл телешоулардың дамуы 1990 жылдардың ең танымал телешоуларының бірі – "Заң мен тәртіптің" (Law & Order) пайда болуына әкелді. Соттағы драма, топтық шоулар және полициялық, детективтік драмалар сияқты заңдық триллер шоуларының әртүрлі түрлері де дамыды. Бұл шоулардағы кейіпкерлер әділет жүйесінің күрделі заңдық мәселелерін тергеу және шешу кезінде белсенді мінез-құлық танытты. 1980 және 1990 жылдары дамыған австралиялық заңдық триллер шоулары сот және жазалау категорияларына бөлінеді. Сот және жазалау туралы телешоуларға мыс операсы "Карсонның заңы" (Carson's Law) және "SeaChange" жатады. Екі шоуда да заңгер әйелдер өз мансабында еркектер тарапынан дискриминацияға ұшырайды. Әйел заңгер кейіпкерінің әйнекті төбеді бұзу үшін күресімен байланысты әділет және теңдік тақырыптары қарастырылады. 1920 жылдардағы ерлер мен әйелдер арасындағы теңсіздік осы тақырыптарға әсер етеді. 2014 жылы австралиялық заңдық триллерлердің дамуы бұрынғы жылдармен салыстырғанда шектеулі болды, көрсеткіш "45%" құрады. Ұлыбританияда заңдық триллер шоуларының ең басым түрі полициялық және детективтік шоулар санатына жатады. Мысалдарға "Док Гриннің Диксоны" (Dixon of Dock Green) және "Суини" (The Sweeney) жатады. Әйелдер де бұл телешоуларда рөл атқарды, бұл "Джульетта Браво" (Juliet Bravo) және "C. A. T. S. Eyes" шоуларында айқын көрінеді. Ұлыбританиядағы сот драмасында "Әділет" (Justice) сериалы көрнекті шоу ретінде танылды, онда сот процесі заңдық триллердің ерекшелігінің маңызды бөлігін құрады. Ұлыбританияда үш заң жүйесі болғандықтан, бұл айырмашылық телешоуларда көрініс тапты, сонымен қатар шоудың бір бөлігі ретінде періште киген адвокаттар мен сот өкілдері де бейнеленді.

In Australia, Denmark, and Poland, 62% of law and justice shows were imported from the United States. Legal thriller television is mostly sourced from the American jurisdiction. As American shows dominate the legal thriller genre, the characteristic of legal language has emerged. In the American legal drama Suits, the character, Harvey mentions the term "subpoena" consistently. The legal language, commonly French and Latin expressions is central to courtroom proceedings in legal thriller television. There is also other legal language used in the show including terminology such as "affidavit", "plaintiff", "defendant", "malfeasance" and "in lieu". How To Get Away with Murder is an American television series, categorised in the genre of legal thriller. In the courtroom proceedings of Episode 1: Pilot, legal language such as the term "mens rea" is utilised. The television series features a legal professional as the leading teacher and a group of law students who devise tactics to combat a range of criminal cases and murder mysteries. There is a difficulty for characters to balance personal life and professional success as women, people of color and marginalised individuals in legal thriller television shows. Other legal thriller television in America also consisted of the show The Defenders. Social justice themes were prevalent within this show and police procedural elements in subsequent shows such as Arrest and Trial. The development of these television shows led to the creation of the most famous TV shows of the 1990s, Law & Order. There were different categories of legal thriller shows also developed such as courtroom drama, ensemble shows and police, detective dramas. The characters in these shows displayed ardent personality traits when investigating and dealing with complex legal issues of the justice system. Australian legal thriller shows developed in the 1980s and 1990s are classed into categories of adjudication and punishment The television shows concerning adjudication and punishment consist of the soap opera, Carson's Law and SeaChange. Both shows feature female lawyers who experience prejudice from males in their legal careers. There are thematic ideas of justice and equality associated with the female lawyer protagonist's fight for change to break the glass ceiling. The inequality of men and women prevalent in the set time of the 1920s contribute to these themes present. In 2014, Australian legal thrillers developed were limited, compared to previous years that are tabulated with "45%". In Britain, the most dominant form of legal thriller show is in the category of police and detective shows. Examples of these include the Dixon of Dock Green and The Sweeney. Women also played a role in these television shows as evident in Juliet Bravo and C. A. T. S. Eyes. Courtroom drama in Britain featured the series Justice as a prominent show, where the courtroom drama played a big role in its characteristic of the legal thriller. As Britain has three legal systems, this distinction was made apparent in the television shows, also highlighting barristers and advocates in wigs as part of the show.

Жанрдың әсері

Құқықтық триллер жанры мәдениетке, мектептерге және университеттерге әсер етті. Мысалы, "Күлкілі құсты өлтіру" романы американдық мәдениетке ықпал еткені үшін танымал. Харпер Ли Оңтүстік әйелдерінің дауысын жаңаша түсінуге мүмкіндік берді, өйткені Чарльстон колледжінің Оңтүстік әдебиеті профессоры Эйхелбергер адамдардың "Оңтүстікті толыққанды түсінбегенін және оған қарап кемсінгенін" айтты. Роман сонымен қатар бүкіл әлем бойынша 40 миллионнан астам дана сатылып, Пулитцер сыйлығы сияқты көптеген марапаттарға ие болды. Роман фильмге де көшірілді, және "Үздік актриса", "Музыка" және "Операторлық жұмысы" сияқты түрлі номинациялар бойынша жүлдеге ие болып, 1963 жылғы "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Ол мектептерге де әсер етті, себебі Америкаға қатысты нәсілшілдік және әлеуметтік теңсіздік сияқты мәңгілік тақырыптарды қарастыратын оқу бағдарламасына енгізілді. Скотт Тьюровтың "Кінәлі деп есептелді" романы 1987 жылы сенсация тудырды. Оның әңгімесі қылмыстық сот процесінің элементтерін қосып, құқықтық триллер жанрының пайда болуына себеп болды. Тьюровтың жұмысының негізгі идеясы – сотта куәгерді тексеру, бұл оқиға адвокаттың жеке тәжірибесінен туындаған. Құқықтық триллерлер теңдікке деген қажеттілікті оятады. Ұлттық радио "Жақсылық пен әділдік" атты құқықтық триллер туралы естеліктерді жариялады. Брайан Стивенсон Америкадағы теңдікке қатысты түсініктерді қалыптастыруға көмектеседі, себебі Америкада жүз жыл бойы қара нәсілділерге қарсы үстемдік пен зорлық-зомбылық болған. "Жақсылық пен әділдік" фильмі Америка Құрама Штаттарындағы қара нәсілді афроамерикандықтарға қатысты нәсілдік теңсіздік мәселесін көтеріп, теңдік пен әділдік тақырыбын қамтиды. Фильмде американдықтардың көпшілігі өлім жазасын қолдамайтыны көрсетілді, ол әлеуметтік мәселе болып табылады. Бұл құқықтық триллер өлім жазасы сияқты күрделі әлеуметтік мәселелерді өзгертуге болатынына үміт береді. "Сүйектер арасындағы адалдық" құқықтық триллері американдық билік пен байлыққа ұмтылыс салдарынан бұзылған "жеке адалдық" тақырыбын қалыптастырды. Жасыратыны расалық және гендерлік теңдікті бейнелеуде прогрессивті әсерге ие, себебі басшы қызметке афроамерикандық әйел тағайындалды және әйел заңгерлер қолданылды. "Қайтпай жол" телесериалы нәсілдік және ЛГБТ қауымдастығының күрделілігін көрсетеді. Сериалдағы кейіпкерлер, мысалы, актер Виола Дэвис ойнаған афроамерикандық заңгер Эннализ Китинг, нәсілдік әртүрлілікті көрсетеді. Оливер Хэмптон (Конрад Рикамора) ЛГБТ қауымдастығының маргиналданған мүшелерін қолдайды. "Маршалл" фильмі NAACP заңгерлік қорғаныс қорын құрған Маршалл есімді заңгердің тарихына негізделген. Ол тарихты өзгертетін істерді анықтауға бел буған. Фильм көрермендерге үлкен әсер етті, өйткені ол нағыз өмірдегі кейіпкерді сот залындағы драманың жұлдызына айналдырды. Бұл туралы фильмнің шолуында айтылған, онда құқықтық триллер көрермендерге шабыт беретін нағыз супербатырды жасады. Сонымен қатар, жас заңгердің идеалистік көзқарасын пайдалану тартымды сот драмасын жасайды. Фильмдегі тарихи нәсілшілдік элементтері 1950 жылдарға дейін жетеді және көрермендерге әсерлі әңгіме сыйлайды. Құқықтық триллер фильмдерінің танымал мәдениетінде адвокаттардың бейнесі әртүрлі болып келеді. Адвокаттардың бейнесі көрермендерге жағымды да, жағымсыз да әсер етеді. Жағымды әсер – адвокаттардың клиенттерінің ісін құтқарудағы ерліктері. Жағымсыз бейнелер адвокаттарды зұлымдар және сенімсіздер ретінде көрсетумен байланысты. Бұл бейнелер американдық революциядан кейін заңгерлердің беделінің төмендеуінің көрінісі. Көптеген фильмдер, романдар мен шоулар осы жанрда жасалғандықтан, көрермендер өздеріне ұнайтын адвокаттың бейнесін таңдай алады. Бұл бейнелерді көрсету процесі адвокаттың әрекеттерінің басталуын, өзін және салдарын көрсету арқылы жүзеге асырылады.

The legal thriller genre has impacted culture, schools, and universities. As an example, the novel, To Kill A Mockingbird is acclaimed for inspiring American culture. Harper Lee has provided a new understanding of the Southern women voice, as Eichelberger, Professor of Southern Literature at the College of Charleston stated people "didn't really understand the South and looked down upon it ”

In addition, the novel as a legal thriller worldwide sale topped 40 million and won numerous prizes such as the Pulitzer Prize. The novel also translated into a film, receiving nominations in various categories such as best actress, music and cinematography and won the 1963 Oscars. It has impacted schools through becoming a part of the syllabus reading list for learning, as it addresses timeless concepts of racism and social injustice, relevant to America. Scott Turow's novel Presumed Innocent was an explosive bestseller in 1987. His story introduced the sub genre of the legal thriller through incorporating aspects of the criminal trial process. The core inspiration of Turow's work is the examination of a witness during a trial, the story stemming from the lawyer's own experiences. Legal thriller books instigate the need for equality. The National Public Radio provides coverage of the legal thriller memoir, Just Mercy. Brian Stevenson provides insight into shaping the need for equality within America, as there has been a hundred years of supremacism and violence against black people in America. The film, Just Mercy raises the themes of equality and justice for the racial injustice against black African Americans in the United States of America. It has introduced the social issue of the death penalty, as American people disapproved of it after watching the film. The legal thriller enlightens hope that complex social issues such as the death penalty have the potential to change. Suits, as a legal thriller has shaped "interpersonal loyalty" wrecked by American pursuits of power and wealth. There is progressive impact on depicting race and gender equality, as they made the head an African American woman and use female lawyers. The television show How to Get Away with Murder depicts the complexities of race and the LGBTQ community. Characters in the series such as the African American lawyer, Annalise Keating, played by the actor, Viola Davis represents racial diversity. The character, Oliver Hampton, (Conrad Ricamora) advocates for the marginalised members in the LGBTQ community. The film, Marshall was based on the history of a lawyer named Marshall who created the NAACP Legal Defence fund. He was devoted to identifying cases that would change history. The film has made a great impact on audiences, as it has a turned a real life hero to the all time star of a courtroom drama. This is revealed in a film review, where it states the legal thriller has a created a real life superhero for audiences to gain inspiration. Furthermore, using the idealistic approach of a young lawyer creates a compelling courtroom drama. The elements of historical racism embedded within the film dates back to the 1950s and has created a riveting, touching tale on audiences. Throughout the popular culture of legal thriller films, there have been variations in the character representations of lawyers. The character representation of lawyers affect audiences both negatively and positively. The positive impact is the level of heroism performed by lawyers in saving their client's case. Negative representations are associated with the representation of lawyers as villains and distrustful. The representations are reflective of lawyers declining after the American Revolution. As many films, novels and shows are produced within the genre, audiences have the ability to choose the images of the lawyer that they like. The process of revealing these images is through showing the beginning action, the action itself and the consequences of the lawyer's actions.