Кіріспе

Арон Соркиннің пьесасы, кейін фильмге бейімделген. "Бірнеше жақсы адам" – Арон Соркиннің пьесасы, алғаш рет 1989 жылы Дэвид Браунның Бродвейде қойған. Ол әскери соттағы әскери адвокаттардың, екі АҚШ теңіз жаяу әскерін адам өлтіруде айыпталған клиенттерін қорғағанда жоғары деңгейдегі қастандықтарды ашатын оқиғаны баяндайды. Пьеса 1989 жылдың 15 қарашасында Нью-Йорктегі "Музыкалық қорап" театрында Бродвейдегі тұңғыш көрсетілімін өткізді, режиссері – Дон Скардино, рөлдерде Том Хулс – лейтенант Даниэль Каффи, Меган Галлахер – лейтенант-коммандер Джоан Галлоуэй және Стивен Ланг – полковник Джесп болды. Кейін Майкл О’Хар Джесп рөлінде Лангты ауыстырды. Соркин өзінің пьесасын 1992 жылы шыққан осы аттас фильмнің сценарийіне бейімдеді.

Сюжет

Жас сержант Уильям Сантьяго Кубаның Гуантанамо шығанағындағы АҚШ теңіз жауынгерлерінің базасындағы әскери қызметкер, ол өз әріптестерімен жақсы қарым-қатынас орната алмайды және тікелей командирлерін араластырып, басқа базаға ауысу туралы өтініш береді. Лейтенант-полковник Мэтью Маркинсон Сантьягоны ауыстыруды сұрағанымен, база командирі полковник Натан Джессеп Сантьягоның взвод командирі лейтенант Джонатан Джеймс Кендрикке оны "тәрбиелеуді" бұйырады. Бірақ көп ұзамай Сантьяго қайтыс болады. Ол өлтірілген, ал теңізшілер қатарындағы Гарольд Доусон мен жеке жауынгер Лоуден Дауни сотқа тартылады. АҚШ Теңіз күштерінің әскери-құқықтық қызметінің тергеушісі және адвокаты Жоанна Галлоуэй Доусон мен Дауни "қызыл код" бұйрығын орындаған болуы мүмкін деп санайды: соттан тыс қатал жаза. Сантьяго Доусонды Кубаға қарай оқ атқан оқиғада айыптағандықтан жаза ретінде өлтірілген, бірақ Галлоуэй Сантьягоның өлтіруі алдын ала жоспарланған деп есептейді. Галлоуэй оларды қорғауға ниеттенсе де, іс әріптес теңізші және адвокат, лейтенант Дэниел Каффиге тапсырылады, ол айыптау шарттарын қабылдауды ұнататын тәжірибесіз заңгер. Каффидің бейжай қана көзқарасы Галлоуэйді алаңдатады, ал Галлоуэйдің араласуы Каффиді ызаландырады. Гуантанамо шығанағында Каффи мен Галлоуэй полковник Джессеп пен басқаларды сұраққа алады. Джессеп Сантьягоның ертең ауыстырылуы керек екенін мәлімдейді. Доусон мен Дауни прокурор, АҚШ теңізшілер капитаны Джек Росспен келісімге келу ұсынысын қабылдамайды, олар Кендрик оларға "қызыл код" бұйрығын бергенін және Сантьягоның өліміне себеп болғысы келмегенін айтады. Доусон Каффидің сотта өз позициясын сақтаудың орнына келісімге келуін ар-намыссыздық деп санайды. Каффи өзінің адвокаттығынан босатылуын сұрайды, өйткені ол істі бекер деп есептейді. Каффи сотта айыпталушылардың атынан кінәсін жоққа шығарады. Ол Галлоуэйге оны іс бойынша тағайындаған себебінің олардың айыпты мойындап, істі жабуы күтілгенін түсіндіреді. Маркинсон Каффиге құпия кездесуде Джессеп Сантьягоны ауыстыруды сұрамағанын айтады. Қорғау тарапы Доусонның тамақтандырылмаған теңізшіге тамақ бергені үшін қызметтен шығарылғанын мәлімдейді. Қорғау Доусонның жағымды бейнесін көрсетеді және "қызыл кодтар" бұрын Дауни арқылы мақұлданғанын көрсетеді. Алайда, Доуни қарсы сұрақтар кезінде Доусонның "қызыл код" нұсқауларын алған кезде ол болмағанын мәлімдейді. Маркинсон куәлік беруге үлкермей, өзін-өзі өлтіреді, өйткені ол өзінің қарамағындағы теңізшіні қорғамағаны үшін өзін кінәлі сезінеді. Каффи Маркинсонның куәлігісіз істі жоғалтқанын ойлайды. Ол үйге мас күйде оралғанда, келісімге келмей, іспен күрескеніне шағымданады. Галлоуэй Каффиді жоғары офицерге қарсы шыққандықтан әскери сотқа тартылуы мүмкін болғанына қарамастан, Джессепті куәлік беруге шақыруға ынталандырады. Каффи Вашингтон теңізшілер академиясындағы сотта Джессептің куәлігіндегі қайшылықты атап көрсеткенде - оның теңізшілері бұйрықтарға ешқашан бағынбайды және Сантьягоның қауіпсіздігі үшін басқа жерге көшірілуі керек екенін - алаңдайды. Джессеп Каффидің сұрақтарына жауап беруден жалтарып, өзінің жауабымен Каффиді қысымға алады. Каффи Джессептің Сантьягоға тиіспеуге бұйрық бергенін еске алады, сондықтан ол қалай қауіпте болды деп ойлайды. Каффидің мінез-құлқына наразы болған Джессеп әскерилердің ұлттық қауіпсіздікке қосқан үлесін және өзінің еңбегін мақтайды. Соңында Джессеп "қызыл код" бұйрығын бергенін ашық мойындайды. Джессеп сот ғимаратынан қашуға тырысқанда тұтқындалады. Доусон мен Дауниге қарсы қылмыс және сөз байласу айыптары алынып тасталды, бірақ олар "әскери этикет ережелерін бұзу" қылмысы үшін кінәлі деп танылды және қызметтен шығарылды. Доусон олардың Сантьяго сияқты өзін қорғауға мүмкіндігі жоқ адамдардың мүддесін қорғамағанын түсіндіреді, ал Дауни олардың не істегенін білмейді. Каффи Доусонға құрметтің белгісі ретінде қолға жапсырма тағудың қажеті жоқ екенін айтады. Доусон Каффиге сәлем беріп, оны офицер ретінде мойындайды. Росс Кендрикті тұтқындауға кетер алдында Каффи мен Росс бір-біріне мақтау айтады.

Кейіпкерлер

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Әскери заңгерлер корпусының кенже лейтенанты Дэниел А. Каффи: Доусон мен Даунидің екеуін де қорғайтын бас заңгер. Ол бастапқыда айыпталуды мойындауға дайын заңгер ретінде бастайды, ал Джоан Галлоуэйдің көмегімен клиенттері үшін күресуге дайын заңгерге айналады. АҚШ Теңіз жаяу әскерінің бірінші сыныптық жеке жасағы Луден Дауни: Сантьягоны өлтіруде айыпталған екі адамның бірі. Ол екеудің ішіндегі тыныш мүшесі және сөйлеуді капрал Доусонға жүктейді. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Әскери заңгерлер корпусының лейтенант-командирі Джоанна Галлоуэй: Қылмыстық іске жарық түсіретін еңбекқор және нық қадамды заңгер. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Әскери заңгерлер корпусының капитаны Исаак Уитакер: Вашингтондағы басты офицер. Ол Галлоуэйді Гуантанамо шығанағына жібереді. АҚШ Теңіз жаяу әскерінің Әскери судьялар бөлімінің лейтенанты Джек Росс: Доусон мен Дауниді қудалауды қадағалайтын заңгер. АҚШ Теңіз жаяу әскерінің капитаны Мэтью А. Маркинсон: Джесппен бірге жұмыс істеді және Сантьягоны көшіруді ұсынды. АҚШ Теңіз жаяу әскерінің подполковнигі Нейтан Р. Джессеп: Гуантанамо шығанағындағы басты офицер. Ол жеке жасақ Сантьягоға қатысты "Қызыл код" бұйрығын берді. АҚШ Теңіз жаяу әскерінің капралы Гарольд В. Доусон: Жеке жасақ Сантьягоны өлтіруде айыпталған екі адамның бірі. АҚШ Теңіз жаяу әскерінің бірінші лейтенанты Джонатан Джеймс Кендрик: Сантьягоның взводының командирі.

Ойнаңыз

Соркин пьесаның идеясын Бостон университетінің құқық факультетін бітірген және Әскери-теңіз күштерінің Әскери сот судьясы-адвокаты корпусында үш жыл қызмет еткен қарындасы Деборамен телефон арқылы сөйлескеннен алды. Ол Гуантанамо әскери базасына бір топ теңізшілерді қорғау үшін бара жатқан еді, олар жоғары дәрежелі офицердің бұйрығымен тағы бір теңізшіні зорлық көрсету арқылы өлтіруге жақын келген. Соркин бұл ақпаратты алып, Бродвейдегі «Палас» театрында бармен болып жұмыс істегенде «La Cage aux Folles» мюзиклінің бірінші актісі кезінде коктейль салфеткаларына өзінің әңгімесінің көп бөлігін жазды. Лейтенант Дэниел Каффи, USN, Әскери сот судьясы-адвокаты корпусының кейіпкері үшін үлгі ретінде бірнеше бұрынғы Әскери-теңіз күштерінің Әскери сот судьясы-адвокаттары ұсынылды. Олардың ішінде Дональд Маркари, Дэвид Иглесиас және Уолтер Бансли III болды. Әскери сот Маркаридің алғашқы маңызды ісі болды. Алайда, оның өкілі жариялаған мәлімдемесінде Соркин: «Бірнеше жақсы жігіттердегі Дэн Каффи кейіпкері толығымен ойдан шығарылған және ешқандай нақты адамнан шабыттанбаған» деді. Соркин жобаны аяқтағаннан кейін, оның театрлық агенті оны фильм құқықтарын алуды қалаған продюсер Дэвид Браунға жіберді. Соркин Браунға құқықтарды сатты және Браунды «Бірнеше жақсы жігіттер» пьесасын да қоюға келістірді.

Премьералар

"Бірнеше жақсы адам" 1989 жылдың 19 қыркүйегінде Вирджиния университетінің драма факультетіндегі "Мұражай репертуар театрында" әлемдік премьерасын өткізді. Кейін ол Кеннеди орталығына көшірілді. Бродвейдегі түпнұсқалық сахналық қойылым 1989 жылдың 15 қарашасында Нью-Йорктегі Music Box театрында Дон Скардино режиссерлігімен, Бен Эдвардстың декорациясымен және Джон Громаданың музыкасымен ашылды. Басты рөлдерде: Том Хулс – ЛТЖГ Каффи, Меган Галлахер – ЛКДР Джоанн Галлоуэй, Кларк Грегг – лейтенант Джек Росс, Стивен Ланг – полковник Джессуп және Роберт Хоган – капитан Мэтью А. Маркинсон. Рөлдерді алмастырып ойнағандар: Тимоти Бусфилд және Брэдли Уитфорд – лейтенант Джек Росс (Каффидің дублері), Перри Кинг, Майкл О’Хар және Рон Перлман – Джессуп, ал Памела Блэр – Галлоуэй. Джошуа Малина да қатысты. Малина кейіннен осы рөлін фильмде қайта ойнады. Қойылым 497 рет көрсетілді.

Басқа орындары

1991 жылы 10 қаңтарда Пуэрто-Рикодағы Ферре сахналық өнер орталығында Cordelia González және Rafo Muñiz қатысқан, Пабло Кабрера қойған «Адамдар құрметі» атты испан тіліндегі қойылым өтті. 1992 жылға дейін Ұлттық гастрольдік труппа Майкл О’Кифті LTJG Kaffee рөлінде, Элисон Ридті LCDR Galloway рөлінде және Пол Уинфилдті судья рөлінде көрсетті. 1993 жылдың қаңтар айында «Бірнеше жақсы адам» пьесасы австриялық Венадағы Volkstheater-де неміс тілінде тұңғыш рет қойылды (аударма: Gunther Baumann, режиссер: Erhard Pauer, Daniel Kaffee: Alfons Haider). Келесі жылдары бұл қойылым Германия, Швейцария және Австрия бойынша гастрольдік сапармен жүрді (неміс атауы: Eine Frage der Ehre / Абырой мәселесі). 2005 жылдың тамызының соңында Роб Лоу LTJG Kaffee, Сюран Джонс LCDR Galloway және Джон Барроуман капитан рөлінде ойнаған пьесаның қайта қойылымы Лондонның Корольдік Хеймаркет театрында ашылды, содан кейін 2005 жылдың қыркүйек айының басында үш ай бойы көрсетілді. Сахналық қойылымды Дэвид Эсбьорнсон режиссерледі. 2006 жылы Нью-Джерсидегі Hudson Shakespeare Company заманауи қойылымдарға арналған екінші сахнасының бөлігі ретінде қойылымды сахналады. Гастрольдік сапар қалалық сот залдарында өтті, режиссері Джон Сикарелли болды, және онда Нью-Йорк қаласының белгілі актерлері, мысалы, Джон Крефелд LTJG Kaffee рөлінде және Чарльз Дж. Робі полковник Джессуп рөлінде ойнады. Дженсен Акклс LTJG Kaffee рөлінде, ал Лу Даймонд Филлипс полковник Джессуп рөлінде 2007 жылдың 5-10 маусымы аралығында Форт-Уорт, Техас штатындағы Casa Mañana Theatre-де қойылған пьесада ойнады. Пьеса сондай-ақ Лондон, Оксфорд және Портсмут қалаларында әуесқой труппалармен сахналанды. Пьесаның венгр тіліндегі нұсқасы Будапешттегі Madách Színház-да қойылды. Оны Имре Кереньи режиссерледі, ал басты рөлдерді Сандор Чветко, Эва Керекес және Габор Конч ойнады. By the Book Theatre 2014 жылдың 25 қарашасынан 6 желтоқсанына дейін Онтарионың Лондон қаласындағы McManus Studio Theatre-де қойылымды сахналады. Бұл қойылым 4 Brickenden жүлдесін жеңіп алды, оның ішінде «Үздік драма» жүлдесі де бар. 2016 жылдың 30 маусымында Тони Паулетто режиссерлігімен және K. Clyde-тың Kaffee, Dennis LaValle-дің Jessup және Sarah Klein-нің Galloway рөлінде ойнауымен Noho Arts Center-дегі Warehouse Studio Theatre қойылымы ашылды. 2016 жылдың наурызында NBC 2018 жылдың екінші тоқсанында Алек Болдуиннің полковник Джессуп рөлінде ойнайтын «Бірнеше жақсы адам» пьесасының тікелей эфирде көрсетілетінін хабарлады, ал сценарий Соркиннің түпнұсқа сценарийінен бейімделген. Телеарнаны Craig Zadan және Neil Meron өндірді, және бұл NBC-нің тікелей эфирдегі Бродвей мюзиклдерінің жалғасы болды. Алайда, NBC әлі күнге дейін эфир күнін жарияламады. Variety басылымы Соркин, Задан және Меронның қолжетімділігі әсер етуі мүмкін екенін хабарлады, Соркиннің 2017 жылғы «Моллидің ойыны» фильмін марапаттау маусымында көрсетуге тура келгенін, ал Задан мен Мерон (NBC-нің барлық тікелей эфирлі мюзиклдерін өндірген) басқа жобалармен айналысқан (мысалы, 2018 жылы «Иса Мәсіх Супержұлдызы» концерті және кейіннен тоқтатылған «Шың» қойылымы), «Бай-Бай-Бирди» көрсетілімін де бірнеше рет ықпалдастыруға тура келді, себебі оның өндірісіне Дженнифер Лопестің басқа жобалары кедергі келтірді. Задан 2018 жылдың 20 тамызында 69 жасында қайтыс болды.

Марапаттар мен ұсыныстар

Бродвейлік қойылым Меган Галлахерге 1990 жылғы «Театр әлемі» сыйлығын әкелді және Том Хулс 44-ші «Тони» сыйлығында «Үздік актер» номинациясын алды.

Бастапқы материал және мұра

Пьеса 1986 жылғы шілдеде Гуантанамо әскери-теңіз базасында болған оқиғаларға негізделген, бірақ драмалық эффект үшін кейбір деректер өзгертілген. "Виндвард-Сайд" қарулы күзету ротасының 2-ші взводының саягөйлері өздерінің арасындағы ф.ғ.к. Уильям Альварадоның жалған ауруға шалқандап, Куба шекарасынан морпештердің оқ атқанын хабарлағанына сенді. "Қызыл код" деп аталатын жазалау ретінде он морпеш Альварадоны ұстап, көзін байлап, аузына мата тығып, сабап, басын қырқып тастады. Альварадо ауыр жарақат алды, бірақ қайтыс болған жоқ. Он морпештің жетісі келісім бойынша артық құқықтарынан бас тарды, ал үшеуі, соның ішінде Дэвид Кокс, келісімді қабылдамай сотқа барды. Коксты Дон Маркари қорғады. Кокс ауыр дене жарақаттарына кінәлі емес деп танылды, бірақ қарапайым шабуыл жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Ол түрмеде өткізген уақытымен жазаланды және қайта әскери қызметке оралды. Кокс 1989 жылы морпештер қатарынан құрметпен босатылды. "Бірнеше жақсы адам" фильмінің экрандық нұсқасын көрген кезде, ол оқиғаға қатысты еркіндіктерге, әсіресе морпештердің абыройсыз босатылуына ашуланды және фильм жасаушыларды сотқа беруді ойлады. Кокс 1994 жылы жоғалып кетті. Ол Массачусетс штатының Медфилд қаласының жанындағы өзен жағасында өлтірілген күйінде табылған.