Кіріспе
Көбінесе зиянсыз граната, сонымен қатар оны шоқ гранатасы, флешбанг, күннің жарқылы немесе дыбыс бомбасы деп те атайды, бұл жаудың сезімдерін уақытша шатастыру үшін қолданылатын, аз зиян келтіретін жарылғыш құрылғы. Жарылған кезде, шоқ гранатасы қорлауға болатын жарқын жарық шығарады және өте қатты "жарылыс" дыбысын тудырады. Олар көбінесе жақын арадағы шайқаста, есіктерді бұзуда және тәртіпсіздікті бақылауда қолданылады, әдетте жауларды басып тастау үшін немесе оларды алаңдату үшін. Шоқ гранаталарын алғаш рет 1970-ші жылдардың соңында Ұлыбритания Армиясының Арнайы Әуе Қызметінің терроризмге қарсы бөлімі қолданды, содан бері оны әлемнің түкпір-түкпіріндегі полиция және әскери күштері қолданып келеді. Олардың көбінесе зиянсыз болуына қарамастан, шоқ гранаталары әлі де зиян келтіруге қабілді, және жақын жерде жарылған кезде жарақаттануға немесе өлімге әкелуі мүмкін. Олар сондай-ақ өртті де қоздыруы мүмкін.
A stun grenade, also known as a flash grenade, flashbang, thunderflash, or sound bomb, is a less lethal explosive device used to temporarily disorient an enemy's senses. Upon detonation, a stun grenade produces a blinding flash of light and an extremely loud "bang". They are often used in close quarters combat, door breaching, and riot control, typically to stun enemies or distract them. Stun grenades were first used by the British Army Special Air Service's counterterrorist wing in the late 1970s, and have been used by police and military forces worldwide since. Despite their less lethal nature, stun grenades are still capable of causing harm, and can injure or kill when detonating in close proximity. They are also capable of sparking fires.
Әсерлер
Шатырлау гранаталары шамамен 7 мегакандела (Мкд) күшіндегі қорқынышты жарық шығаруға және 170 децибелден (Дб) жоғары дыбыспен "жарылыс" жасауға арналған. Жарық сәулесі көздің барлық фоторецепторларын уақытша белсендіріп, көру қабілетін шамамен бес секундқа жояды. Содан кейін, зардап шеккендер көріністе бұрмалаушылық сезеді. Жарылыстың күші зардап шеккен адамның уақытша есіту қабілетін жоғалтуына және құлақтағы сұйықтықтың тепе-теңдігін бұзуына себеп болады.
Құрылыс
Фрагментациялық гранатадан өзгеше, шатырша гранаталар жарылыс кезінде корпусының зақымданбауы үшін және сынықтардан жарақат алмау үшін жасалады, сонымен қатар жарылыстың жарығы мен дыбысын өткізу үшін үлкен дөңгелек тесіктері болады. Ішкі құрамы магний немесе алюминийдің пиротехникалық металл тотықтырғыш қоспасынан және калий перхлораты немесе калий нитраты сияқты тотықтырғыш заттан тұрады.
Қауіптер
Соққылы гранаталар нысанаға зиян келтіруді азайту үшін жасалған, бірақ есту қабілетінің толық жойылу жағдайлары да тіркелген. Жарылыс толқыны жарақаттарға әкелуі мүмкін, ал бөлінетін жылу жанғыш материалдарды тұтандыруы мүмкін. 1980 жылы Лондондағы Иран елшілігін қоршау кезінде болған өрттер соққылы гранаталардың жанғыш заттарға тиюі салдарынан туындаған.