Кіріспе
Канадалық жазушы (туған 1959)
Марк Стейн (/s//t//aɪ//n/; туылған 8 желтоқсан, 1959) – канадалық автор және радио мен телеарналардың жүргізушісі. Ол бірнеше кітап жазған, соның ішінде «Нью-Йорк Таймс» тізіміне енген «Америка жалғыз», «Америкадан кейін» және «Бродвейлік нәрестелер сәлемдеседі» кітаптары бар. АҚШ-та ол ұлттық синдикатталған «Rush Limbaugh Show» және «Fox News» арнасындағы «Tucker Carlson Tonight» бағдарламасын қонақ ретінде жүргізді, сондай-ақ ол осы бағдарламаларда тұрақты түрде қонақ және жүргізуші ретінде қатысты. 2021 жылы Стейн британдық «GB News» жаңалық арнасында жеке шоуын бастады. 2023 жылдың ақпан айының басында ол «GB News» арнасынан кетіп, арнаның Ұлыбританияның медиа-реттеушісі «Ofcom» салған айыппұлдарды төлеуін талап еткенін мәлімдеді. «Ofcom» «The Mark Steyn Show» бағдарламасында COVID-19 вакцинациясына қатысты күмәндік тудырған шағымдарды қарастырып жатқан болатын. Ол содан бері шоуын жеке сайтына көшірді.
Ерте өмір
Стайн католик ретінде крещениеден өтті, кейіннен Англикан шіркеуінде нарықталды, бірақ одан кейін баптист болып қалды. Ол "Менің әке шешемнің желісіндегі соңғы еврей әйелі – менің әке жағынан бабамның анасы болған" және "Менің екі әжем де католик болған" деп мәлімдеді. Оның ата-анасы Онтарио провинциясының Эллиот-Лейк қаласында неке қиған. Стайнның әйелінің қарындасы суретші Стелла Стайн болған. Оның анасының туған-туыстары бельгиялықтар еді. Стайн Ұлыбританиядағы Бермингем қаласындағы Король Эдвард мектебінде білім алды, сол мектепте жазушы Дж. Р. Р. Толкин де оқыған және Стайнға Толкин де пайдаланған грек сөздігі берілді. 2006 жылы The Age газеті Стейннің 16 жасында мектепті тастағанын хабарлағанмен, оның аты 1977-78 оқу жылындағы Король Эдвард мектебінің жылнамасында "Cl. VI", яғни "Классикалық [Жоғары] 6-сынып" деп тіркелген, бұл сол мектептегі оқушылардың бітіру курсы.
Мансап
Стейн 1986 жылы жаңадан құрылған The Independent газетінде музыкалық театр сыншысы болғанға дейін дискоджокей болып жұмыс істеді. 2010 жылдан бастап Стейн енді National Review басылымының соңғы бетіндегі колонкасын жазбайтын болды, консервативті жазушы Джеймс Лайлекс бұл орынды иеленді. Стейннің National Review журналындағы соңғы беттегі "Бақытты жауынгерлер" рубрикасы 2011 жылдың 21 наурызындағы санымен қайта жаңарды. Стейн Ricochet.com блогына материалдарымен үлес қосты және ұйыммен бірге көптеген подкасттарды жазды. Стейн The Rush Limbaugh Show бағдарламасын жиі қонақ ретінде жүргізді. 2016 жылдың желтоқсанынан 2017 жылдың ақпанына дейін Стейн CRTV Digital Network телеарнасында The Mark Steyn Show бағдарламасын жүргізді. CRTV екі айдан кейін бағдарламаны күрт тоқтатты және тараптар келісімшарт бұзылғанын айтып, төрелік сотқа жүгінді. Стейн сонымен қатар арбитраж кезінде бағдарламаны эфирде қалдыру үшін сотқа шағымданып, бұл өзінің қызметкерлерінің мүддесін қорғау мақсатында жасалғанын мәлімдеді. Бұрынғы бағдарлама жетекшісі Майк Янг Daily Beast газетінде берген сұхбатында мұны "әуесқойлық" деп бағалады. Бұрынғы қызметкерлер Стейннің "өте ұйымсыз", қатал және онымен жұмыс істеудің мүмкін емес екендігі туралы ант беру арқылы куәліктер берді. 2021 жылдың қазан айында Стейн Найджел Фараждың GB News телеарнасындағы прайм-тайм бағдарламасы Farage-дың орнын ауыстырып тұрды және басқа күндері де Фаражға көмектесе берді. 2021 жылдың 19 қарашасында Стейн GB News телеарнасында тұрақты прайм-тайм жүргізушісі болып тағайындалды, жұма күнгі бағдарламаның атауы Mark Steyn болып өзгертілді. 2022 жылдың қаңтарында бағдарлама аптасына бес күн, дүйсенбіден жұмаға дейін көрсетіле бастады, ақпан айында ол дүйсенбіден бейсенбіге дейін қысқартылды. 2022 жылдың наурызында Ресейдің Украинаға басып кіру кезінде Стейн бағдарламаны Батыс Украинадан жүргізді. 2022 жылдың желтоқсанында Стейн GB News TV телеарнасында Mark Steyn Show бағдарламасын жүргізіп жатқанда жүрек талмасына ұшырады. Ол бұл симптомдарды жүрек талмасы деп танымады, бірақ кейін Францияда екінші рет жүрек талмасына ұшырап, ауруханаға жатты. Стейн 2023 жылдың ақпанында GB News телеарнасынан кетіп, арнаның оның келісімшартын өзгертуге тырысқанына наразылық білдірді. Бұл өзгеріс оны Ұлыбританияның медиа реттеуші органы Ofcom салған кез келген айыппұлға жеке жауапкершілікке тартуға мәжбүрлейтін еді. Ол кезде Steyn-ның бағдарламасында Covid вакцинасына күмәнмен қараған көрермендердің 411 шағымы зерттеліп жатқан еді, бұл Broadcasting Code-тың бұзылуы болуы мүмкін. Стейн сондай-ақ келісімшарттағы өзгерістер оны және оның қызметкерлерін "қайта тәрбиелеу сабақтары" деп атаған нормативтік сәйкестік бойынша оқу сессияларына қатысуға мәжбүрлейтініне шағымданады.
Ақпарат құралдарының сын-пікірлері
2004 жылдың мамыр айында Стайн редакторлардың Daily Mirror және The Boston Globe газеттерінде америкалық және венгрлік порнографиялық веб-сайттардан алынған, британдық және американдық сарбаздардың ирактықтарды сексуалдық тұрғыдан зорлаған деген жалған суреттерді жариялағаннан кейін Бушқа қарсы пікірлерді ынталандырғанын айтты. Стайн бұқаралық ақпарат құралдары батыстықтарға тек "оларды ұятқа қалдырып, рухын түсіретін" суреттерді көрсетуге ұмтылғанын мәлімдеді. 2005 жылдың шілдесінде National Review журналында Стайн Австралияның "The Age" газетінің редакторы Эндрю Джаспанды сынады. Джаспан Иракта ұсталған австралиялық Дуглас Вудты ренжітті, ол босатылғаннан кейін өзін ұстағандарды "қатыгездер" деп атады. Джаспан "мәселе, мен түсінгендей, оған жақсы қараған. Ол күнделікті тамақтандырылған, сондықтан мұндай тіл қолдану сезімсіздік деп ойлаймын" деді. Стайн қастандық жасаған тұтқындарға деген сезімсіздіктің ешқандай кемшілігі жоқ екенін, және Стокгольм синдромынан зардап шеккені – Вуд емес, Джаспан екенін айтты. Ол одан әрі: "Көзі байланған Вуд мырза өзінің ұстаушыларының бірнеше сантиметр қашықтықта екі әріптесін өлтіргенін естіуге мәжбүр болды, бірақ оны өз қонақтарына қарсы айту үшін қаншалықты бейшара және әдепсіз болу керек?" деді.
Конрад Блэктің соты
Стайн мақалалар жазды және «Маклин» журналы үшін блог жүргізді, 2007 жылы Чикагода өзінің досы және қаржылық демеушісі Конрад Блэктің бизнес алаяқтығы ісін, Блэк ешқандай қылмыс жасаған жоқ деп сенген адамның көзқарасынан баяндады. Кейін ол «Бұл мені [Чикаго] Sun Times-тағы жұмысымнан айырды» және «Мені кітаптарды насихаттау сияқты пайдалы жұмыстардан шаттырды» деп жазды. Стайн «сот қуғынының артықшылықтарына» наразылық білдірді – куәгерлерді сотқа тарту үшін прокуратураның бере алатын ынталандырулар, егер осыны қорғау тарапы ұсынса, жалған куәлік беруге қатысты қылмыс болып есептеледі; немесе айыпталушының қорғану мүмкіндігін жойғысынан жасалған мүліктің тәркіленуі; немесе қазылар алқасының әділдігін көрсету үшін сөзсіз айып тағуға мүмкіндік беретін бірнеше айыптама қою. «Бәрі де АҚШ федералдық сот жүйесіне өте жаман жағдайды көрсетеді», – деді ол. Блэк сотталғаннан кейін Стайн «Маклинде» бұл іс туралы ұзақ эссе жариялады, онда Блэктің қорғаушы командасын қатаң сынады.
Иракқа шабуылды қолдау
Стайн 2003 жылы Иракқа басып кіруді алғашқы қолдаушылардың бірі болды. 2007 жылы ол демократ Джон Муртаны сынап, оның Ирактағы әскери операция жоспары "президентке жеңіске жете алмайтынын және демократтардың жеңіске қатысуын болдырмау үшін" жасалғанын айтты. [Мурта] оларды миссияда қолдамайды, бірақ олардың тағы бірнеше жыл бойы сәтсіздікке ұшырауын қалайды. 2013 жылы Стайн АҚШ-тың Ирактағы жетістіксіздігін "геосаяси ЖҚСБ" (геосаяси назар аудару тапшылығы) деп бағалап, "соғыс батпағы" және "шығу стратегиясы" туралы үнемі айтылуы Американың күш-қуатының өзегіндегі бос екенін әлемге жеткізді. Американың "сенімділігі" мен "ерікінің" жетіспеуі Бенгазидегі АҚШ елшіліктері мен консулдығына шабуыл жасауға себеп болды. Стайннің мақаласы "The Atlantic" журналын оны "кешірімсіз сокол" деп сипаттауға итермеледі, ол 2004 жылы Ирактағы жеңіске қатысты бұрынғы мәлімдемелерін ескермегенін атап өтті: "Иракты 15 ай басқарғаннан кейін американдықтар кетіп қалды. Американдықтар оларға британдықтар сексен жыл бұрын құрған Ирактан жақсырақ Иракты сыйлады. Сондықтан Ирак туралы алаңдамаймын: оның болашағы жақсыдан да, кереметтен де болатын бір жерде".
Мисс Сайгонның тарихы
Стайн Эдвард Бехрмен бірге жазған өзінің алғашқы кітаптарының бірі, "Мисс Сайгонның тарихы" (1991) кітабында 1990 жылғы "Мисс Сайгон" дауына қатысты өз пікірін білдірді. Стайн "Мисс Сайгон" мюзикліне қарсы болған азиялық американдық белсенділерді "жаңа тайпашылдыққа" айыптап, бұл "ұйқымшақтық пен қадір-қасиеттіліктің жаңа дәуірін" әкелуі мүмкін деп алаңдады.
Тек Америка
Стайннің "Америка жалғыз: Біз білетін әлемнің соңы" атты еңбегі 2006 жылы жарық көрген «Нью-Йорк Таймс» бестселлерлік ғылыми-танымдық кітабы болып табылады. Ол терроризмге қарсы жаһандық соғыс және мұсылман және мұсылман емес халықтардың демографиялық мәселелерін қамтиды. Оны Джордж Буш ұсынған. 2008 жылдың сәуірінде жаңа кіріспемен қайта басылған кітаптың қағаздық нұсқасы «Канадада жақын арада тыйым салынуы мүмкін» деп таңбаланды, бұл Стайнның Канад ислам конгресінің «Маклин» журналына қарсы адам құқықтары бойынша шағымдарынан күткен салдарына меңзеді.
Тек Америкаға жауап
Америка жалғыздығы туралы эссесінде Кристофер Хиченс: «Марк Стайн демография – тағдыр деп санайды және ол өте убедительно дәлелдейді» деп жазды, содан кейін Стайнмен келіспеген көптеген мәселелерді егжей-тегжейлі түсіндірді. Хиченс Стайнның «Еуропалық мұсылман халқын біртұтас қарастыруы» қате деп есептейді. Ислам да басқа діндер сияқты бөлініп-жарылуға бейім, және көптеген еуропалық елдердегі иммигрант мұсылман топтары арасында елеулі шиеленістер бар. Сонымен қатар, көптеген мұсылмандар Еуропаға белгілі бір мақсаттармен келді – пана іздеу және жақсы өмір құру үшін. Дегенмен, Хиченс Стайннің кейбір ойларымен келісіп, кітапты «батыл және қатал» деп бағалады. «Америкадан кейін» кітабында АҚШ-тың федералдық қарызы және жеке бастамашылықтың төмендеуіне байланысты бюрократиялық мемлекеттік бақылаудың күшеюі талқыланады. Кітап polemikaлық стильде жазылған, даулы мәселелерді қамтиды.
2011 жылдың 17 тамызында Стайн Нью-Гэмпшир штатының Манчестер қаласындағы Сент-Анселм колледжінің Нью-Гэмпшир саясаты институтының «NHIOP Bookmark Series» бағдарламасы аясында алғашқы лекциясын оқып, кітапты және оған байланысты түрлі мәселелерді талқылады. C-SPAN Стайннің сөздерін жазды.