Кіріспе
Британдық көпұлтты қорғаныс технологиялары компаниясы.
Атауы
"QinetiQ" – ойлап табылған атау. "Qi" компанияның күшін, "net" оның байланыс құру мүмкіндігін, ал "iq" оның интеллектуалдық қорларын білдіреді.
Жаратылыс және алғашқы жылдары
2001 жылдың басында қорғаныс министрі Льюис Мунни қорғаныс бағалау және зерттеу агенттігін (DERA) жекешелендіру арқылы QinetiQ құрылғанын жариялады. Ол кезде Мунни компанияның Ұлыбританияда орналасқан британдық бизнес ретінде қалатынын, Қорғаныс министрлігі (ҚМ) компанияда «ерекше үлес» сақтайтынын және мүдделер қақтығысын болдырмау үшін қажетті шаралар қолданылатынын мәлімдеді. 2002 жылдың сәуір айында QinetiQ коммерциялық негізде жұмыс істеуге көшті және үшінші тараптарды өсудің басты факторы деп санады, бірақ оның жылдық сатудың 80% Ұлыбритания ҚМ-нен түскені хабарланды. QinetiQ-тің ҚМ-мен тығыз байланысы оған жеке сектордағы көптеген бәсекелестерінен артықшылық берді. Алғашқыда QinetiQ толығымен британдық үкіметке тиесілі болды, ал 2002 жылы оның акцияларын биржада сату жоспарланған. Бірақ, «Flight International» журналында жарияланғандай, инвесторлардың сенімсіздігі салдарынан акция сату кейінге шегерілді. 2002 жылдың соңында американдық жеке капитал компаниясы Carlyle Group QinetiQ-тің үлкен үлесін сатып алуға ниеттенгенін жариялады. 2003 жылдың ақпан айында Carlyle Group 33,8% үлесті 42 миллион фунт стерлингке сатып алды. Кейін QinetiQ акцияларын биржада сатуға дейін компанияның меншігі ҚМ (56%), Carlyle Group (31%) және қызметкерлер (13%) арасында бөлінген. Carlyle Group-тың QinetiQ-қа үш-бес жыл инвестиция сақтауы күтілді, содан кейін акциялар биржада сатылатын болар еді. 2004 жылдың қыркүйегінде QinetiQ Talon роботын жасаған американдық қорғаныс компаниялары Westar Corporation және Foster Miller-ді сатып алды. Сондай-ақ 2004 жылы Ұлыбританиядағы жетекші инженерлік консалтингтік компания HVR Consulting Services-ті де сатып алды. 2005 жылдың тамыз айының басында компания реттеуші органдардың келісімінен кейін Apogen Technologies, Inc. компаниясын сатып алатынын хабарлады, бұл сатып алу QinetiQ веб-сайтында көрсетілгендей 288,0 миллион долларға (162,7 миллион фунт стерлинг) бағаланды. 2005 жылдың қыркүйегінде компания бельгиялық ғарыш жүйелерін интеграциялайтын Verhaert Design and Development NV (VDD) компаниясының 90% үлесін сатып алды. Сол жылдың қазан айында ол Еуропалық теміржол саласына Wi-Fi интернет жабдықтарын жеткізуші Broadreach Networks Limited компаниясын, ал 2006 жылдың ақпан айында кемелер мен суасты кемелерін жобалауға арналған Paramarine бағдарламалық кешенін әзірлеуші Graphics Research Corporation Ltd компаниясын сатып алды.
Қор биржасына енгізу
2006 жылдың 12 қаңтарында Қорғаныс министрі Джон Рид парламентте QinetiQ-тің акцияларын биржаға шығаруға қатысты мәлімдеме жасады. Рид Карлайл тобы «компанияның маңызды үлесін сақтап қалады» деді және үкімет Ұлыбританияның қауіпсіздік және қорғаныс мүдделерін қорғау үшін «алтын үлесін» ұстап қалады. 2006 жылғы 10 ақпанда QinetiQ Лондон қор биржасында саудаға шығарылды. Компанияның бағасы және QinetiQ-ті жекешелендіруден салық төлеушілердің қаншалықты пайда көретіні туралы айтарлықтай пікірталас пен дау туды. Компанияның құны 1,1 млрд – 1,3 млрд фунт стерлингке бағаланды, Қорғаныс министрлігінің үлесі 616 млн – 728 млн фунт стерлинг, Карлайл тобының үлесі 341 млн – 403 млн фунт стерлинг, ал персоналдың/басқарудың үлесі 143 млн – 169 млн фунт стерлинг болды. Карлайл тобы мен компанияның жоғары басшылары үшін өте үлкен табыстар туындады; Сэр Джон Чишолм тек 20 миллион фунт стерлингтен артық пайда көрді деп болжанады. Алғашқы сатылыммен айналысқан лорд Мунни 2006 жылы 2002 жылы акциялар нарығы құлдыраған кезде үкіметтің 31 пайыздық үлесін сатуға болмайды деп мәлімдеді. Мунни сатуды кейінге қалдыруды талап еткенін, бірақ Қазынашылықтың үстемдік еткенін, ал Қорғаныс министрлігін жалғастыруға көндіргенін айтты. Сонымен қатар, бөлшек инвесторлар QinetiQ-тің күрделілігіне байланысты бастапқы акция орналастырудан (IPO) шеттетілді, ал институционалдық инвесторлар оңай маркетинг пен қаржыландыруды қажет етеді деген пікірлер де айтылды. Бұл 1986 жылы British Gas plc компаниясының «Сид» кампаниясымен қарама-қарсылыққа әкелді, онда бөлшек инвесторлар акциялар сатып алуға ынталандырылды, жеңілдіктер мен үлкен жарнамалық кампания ұйымдастырылды. Бұл мәселе ішінара шешілді, өйткені кейбір брокерлік фирмаларға IPO-да бірлескен тапсырыстың бір бөлігі ретінде тапсырыстар беруге рұқсат берілді, бұл фирмаға институционалдық инвестор сияқты сатып алуға мүмкіндік берді, бірақ клиенттер атынан. Бұл акциялардың көпшілікке таралуына немесе жеке инвесторларға жеңілдіктерге әкелмегенімен, көптеген инвесторларға акцияларды сатып алуға мүмкіндік берді. 2006 жылдың 10 ақпанында IPO-ға шыққанда QinetiQ акциясы 200 пенске сатылды, нәтижесінде оның нарықтық құны 1,3 млрд фунт стерлинг болды. 2006 жылдың 13 ақпанында акциялар 219,5 пенске жабылып, оның құны 1,4 млрд фунт стерлингке жетті. QinetiQ-ті қоса алғандағы консорциумның 10 млрд фунт стерлингтік Қорғаныс министрлігіне арналған оқу келісімшартын жеңіп алуы туралы болжамдар олардың акцияларының бағасын 2006 жылдың қараша айының басында 190 пенске дейін арттыруға көмектесті. 2007 жылдың 17 қаңтарында QinetiQ басқарған Metrix консорциумы Қорғаныс министрлігінің Қорғаныс оқуларын рационалдастыру бағдарламасының бірінші пакетінің басымдықты берушісі екендігі туралы хабарланды, оның құны шамамен 16 млрд фунт стерлинг.
Киберқауіпсіздік
2013 жылдың ортасында қытай хакерлері QinetiQ жүргізіп жатқан құпия әскери зерттеулерге қол сұққан деген хабарлар пайда болды. 2007 мен 2010 жылдар аралығында QinetiQ компаниясының Солтүстік Америкадағы бизнесі кибершабуылға ұшырағандығы айтылды. Оқиғалар болған кезде компания барлық бұзушылықтарды тиісті мемлекеттік органдарға жеткізгенін және олардың қанағаттанарлық шешім тауып алғанын мәлімдеді. Пентагон әлі де QinetiQ-ке құпия қорғаныс технологиясын сеніп тапсырып отырғанын хабарлады. Киберқауіпсіздік мәселесі басқа да ұйымдарға әсер етті; Пентагонның баяндамасында АҚШ-тың әртүрлі мемлекеттік мекемелері кибершабуылдардың құрбаны болғаны көрсетілді. QinetiQ үшінші тараптарға киберқауіпсіздік бойынша аудит және кеңес беру қызметтерін ұсынады. 2011 жылы компания Nexor ақпараттық қауіпсіздік фирмасымен бірлесіп, киберқауіпсіздік портфельдерін біріктіру мақсатында стратегиялық ынтымақтастық бастағанын жариялады. 2016 жылы QinetiQ осы тақырыпта ақ қағаз жариялады, онда қызметкерлердің мінез-құлқы көптеген қауіпсіздік бұзушылықтарының басты себебі ретінде анықталды. QinetiQ ұялы телефон байланысы операторы Vodafone компаниясымен серіктестік құрып, интернет қауіпсіздігі қызметтерін толық қамтамасыз етуде.
Операциялар
QinetiQ көптеген мемлекеттік және коммерциялық клиенттерге технологияға негізделген өнімдер мен қызметтерді ұсынады. QinetiQ компаниясының еншілес компаниясы Foster Miller-дің 2000-нан астам Talon роботтары Ирак пен Ауғанстанға жіберілді, олардың көпшілігі жол бойындағы бомбаларды қашықтан табу және заласыздандыру үшін пайдаланылды. QinetiQ компаниясының SPO қауіп-қатерді анықтау жүйесі АҚШ-тың Көлік қауіпсіздігі басқармасына теміржол станциялары мен әуежайлар үшін сатылды. 2008 жылдың тамызында QinetiQ компаниясының Zephyr атты күн энергиясымен жұмыс істейтін ұшқышсыз әуе кемесі (UAV) 14 күн бойы тоқтамай ұшып, ең ұзаққа созылған ұшқышсыз ұшу бойынша әлемдік рекордты орнатып, енгізді. Келесі жылдары QinetiQ беспилотниктің тағы да бірнеше рекордтық ұшуларын жүзеге асырды. 2018 жылдың жазында Zephyr ұшағының жетілдірілген моделі шамамен 26 күнге созылған ұшу жасады. Zephyr UAV коммерциялық өнім ретінде ұсынылды, ал бағдарламаны Airbus Group көпұлттық аэроғарыш компаниясы сатып алды. QinetiQ Zephyr-ді одан әрі дамытуға қатысты, мысалы, LIDAR жүктемесін ұсыну арқылы. QinetiQ Ұлыбритания Қорғаныс министрлігімен 25 жылдық T3E (Тестілеу, сынақтар, оқу және бағалау) келісімшартына ие, бұл келісімшар бұрын Ұзақ мерзімді серіктестік келісімшарты (LTPA) деп аталатын, сынақ және бағалау қызметтерін ұсыну және әскери полигондарды басқару үшін жасалған. Ол Ұлыбританияның Қорғаныс технологиялық орталығының маңызды мүдделі тарапы болып табылады, ол Қорғаныс министрлігі атынан әскери зерттеулерге қатысты келісімшарттарды жүзеге асырады. QinetiQ Қорғаныс министрлігімен 25 жылдық Теңіз стратегиялық нысандары туралы келісімге (MSCA) қол қойды, ол стратегиялық теңіз нысандары мен мүмкіндіктерін, соның ішінде Хаслардағы гидромеханикалық нысандарды, Ұлыбританияның оңтүстік жағалауындағы биомедициналық нысандарды және Роситтегі су асты кемелерінің құрылымын, олардың қорғалу қабілетін және соққыға төзімділік сынау нысандарын қамтамасыз етеді.
Ұйым
QinetiQ Group құрамына QinetiQ EMEA (Еуропа, Таяу Шығыс және Австралия) және QinetiQ Солтүстік Америка кіреді. QinetiQ Солтүстік Америка, Foster Miller компаниясын сатып алғаннан кейін құрылған, QinetiQ-тің толық меншігіндегі еншілес компания болып табылады, бірақ АҚШ заңнамасына сәйкес, АҚШ компаниясын иеленген шетелдік компанияның бақылауына сезімтал технологиялардың өтпеуін қамтамасыз ету мақсатындағы уәкілеттік келісім арқылы QinetiQ тобынан тәуелсіз және бөлек күйінде қалады. Ұлыбританиядағы негізгі орталықтар Фарнборо, Гэмпшир (тарихи Корольдік әуе құралдары зерттеу орталығы) және Малверн, Вурстершир (тарихи RSRE/RRE/TRE) қалаларында орналасқан.
Жұмыс күші
QinetiQ – Ұлыбританиядағы ғылым және инженерия саласы бойынша бітірушілерді жұмысқа тартатын он ең ірі компанияның бірі, жыл сайын шамамен 150 адамды жұмысқа қабылдайды. 2002-2006 жылдар аралығында Times Top 100 Graduate Employers тізіміне енген. 2005 жылы кәсіподақ өкілдері QinetiQ қызметкерлерінің орташа деңгейден жоғары стресске байланысты депрессияға шалдығуын айыптады, бірақ компания бұл мәлімдемені күшпен жоққа шығарды. 2021 жылдың 25 наурызында Кармартеңдегі Пендиндегі QinetiQ басқаратын Қорғаныс министрлігінің нысанында бір жұмысшы ауыр жарақат алды.
Белгілі қызметкерлері мен директорлары
Джордж Тенет, бұрынғы Орталық барлау агенттігінің директоры, 2006 жылдың қазаны мен 2008 жылдың қаңтары аралығында тәуелсіз атқарушы емес директор болып қызмет етті. Дэвид Шарп 2005 жылға дейін компанияда жұмыс істеген инженер-механик болды, содан кейін ол жұмысынан кетті. Бен Уоллес, кейіннен депутат және Ұлыбританияның қорғаныс министрі болған, 2003 жылдан 2005 жылға дейін компанияда Қауіпсіздік және барлау бөлімінің шетелдегі директоры болып жұмыс істеді.