Кіріспе

Америкалық саясаткер Брет Дэвис Шундлер (14 қаңтар 1959 жылы туған) – Нью-Джерси штатынан шыққан саясаткер, 1992 жылдан 2001 жылға дейін Джерси-Сити қаласының 42-ші мэрі болды. Ол осы лауазымды атқарған соңғы республикашыл болып табылады. Сондай-ақ, ол 2001 және 2005 жылдары Нью-Джерси губернаторы лауазымына үміткер болған. Өмірінің басында Шундлер демократ болған және 1984 жылы президенттікке кандидат болған Гари Харттың Нью-Джерси штатындағы үйлестірушісі қызметін атқарған. Кейіннен ол Нью-Йорктегі христиандық гуманитарлық колледжі – «Кингс колледжінің» бас операциялық директоры болып жұмыс істеді. 2010 жылдың қаңтарынан тамызына дейін ол губернатор Крис Кристинің кабинетінде Нью-Джерси штатының білім беру комиссары болып қызмет етті, бірақ кейін қызметтен босатылды.

Ерте өмір

Шундлер Вудбридж қалашығында және Вестфилдте, Нью-Джерси штатында тоғыз баланың ең кішісі болып өсті. Вестфилд орта мектебінде ол штаттағы үздік футболшылардың бірі атанды. Ол Гарвард университетіне түсті, онда оқу ақысын төлеу үшін ыдыс-аяқ жуып, дәретханаларды тазалап, күзетші болып жұмыс істеді. 1981 жылы ол үздік дипломмен бітірді. Шундлердің этникалық тегі неміс және Барбадос халқына жатады. Колледжді бітіргеннен кейін Шундлер Мэриленд штатының демократ конгрессмені Рой Дайсон үшін жұмыс істеді. Кейін ол 1984 жылғы президенттік сайлау кампаниясында Гарри Хартқа көмектесті. Харт номинациядан бас тарғаннан кейін, Шундлер Salomon Brothers компаниясының сату бөлімінде қаржы саласындағы мансабын бастады. Оның бұл салада тәжірибесі болмаса да, оны сұхбатқа қабылдаған адам батыс Айовада Хартты сата алатын адамның қаржы саласында табысқа жететініне сенді. 1987 жылы ол C. J. Lawrence деген басқа компанияға ауысты, ол кейін Deutsche Bank-ке енді, онда ол қаржылық тұрғыдан өте жақсы нәтижелерге қол жеткізді. 1990 жылы ол зейнеткерлікке шығып, бір жыл бойы әлемді аралағаннан кейін республикашыл тіркеуге өтті. Кейін ол Демократиялық партияның мүдделі топтардың ықпалында қалғанын сезінгенін айтты.

Джерси қаласының әкімі

Оның сайлауға бірінші рет қатысуы 1991 жылы Нью-Джерси Сенатына арналған сәтсіз науқан болды, онда сайлаудың партиялық сипатына және округтің басым көпшілігі демократиялық құрамға қарамастан (сайлаушылардың тек 6% республикалықтарға тіркелген), Шундлер қазіргі Эдвард Т. О'Коннорға 55.1% дауысқа 44.9% есебімен жеңілді. Келесі жылы Джеральд Макканн қылмыстық құқық бұзушылық жасағаны үшін, ол қызметтік міндеттерімен байланысты емес, Джерси қаласының мэрі лауазымынан алынды, ал Шундлер Макканнның қалған сегіз айлық мерзімін аяқтау үшін өткізілген арнайы сайлауға қатысты. Ол 19 үміткердің арасында 17 пайыз дауыспен жеңіске жетті. Нью-Джерсидегі көптеген ірі қалалар сияқты, Джерси-Ситидегі сайлаулар ресми түрде партиялық емес. Шундлер өзін республикалық деп науқандық материалдарында немесе жарнамаларында жарияламаса да, ол бір жыл бұрынғы Мемлекеттік сенатқа өткізген науқанының нәтижесінде республикалық екені белгілі болды және осылайша 1917 жылдан бері Джерси-Сити мэрі лауазымына ие болған алғашқы республикашыл саналды. Оның жеңісіне екі афроамерикалық үміткердің қара дауысты бөліп алуы, сондай-ақ Лу және Аллен Манзо ағайындыларының да көп дауыс жинауы себеп болды. Лауазымға келгеннен кейін Шундлер сыбайлас жемқорлыққа төзбейтін саясаткер ретінде танылды, бұл жергілікті саясатта Франк Хейг дәуірінен бері қалыптасқан сыбайлас жемқорлықтың ұзақ тарихы бар қалада үлкен резонанс тудырды. Ол 1993 жылы 69% дауыспен толық мерзімге сайланды – бұл Джерси-Сити 1961 жылы мэр-кеңес үлгісіне оралғаннан бергі ең үлкен көрсеткіш, ал кейбір деректерге сәйкес, қаланың барлық тарихындағы ең үлкен көрсеткіш. Ол 1997 жылы екінші толық мерзімге де жеңіске жетті, сайлаудың екінші турында айқын басымдықпен жеңді. Қала әкімі болған кезінде Шундлер қылмысты азайтты, мүлік салығын төмендетті, қаланың салық жинау деңгейі мен мүлік құнын арттырды, қалалық қызметкерлер үшін медициналық жинақ шоттарын енгізді және қаланың сумен жабдықтау коммуналдық кәсіпорнын жекешелендірді. Ол сонымен қатар Нью-Джерсидегі чартерлік мектептер заңнамасын қабылдауға жетекшілік етті. Гарвард университетінің зерттеуіне сәйкес, оның қызмет ету кезеңінде Джерси-Сити АҚШ-тың ең ірі 100 қаласының арасында жұмыс орындарының өсуі және кедейлікті азайту бойынша көшбасшы болды. Джерси-Ситидің төменгі Манхэттенге қарап жатқан су жағалауын қайта жаңарту және жаңару процесі Макканн кезеңінде басталған, бірақ Шундлердің саясатының арқасында оның қызмет ету кезеңінде едәуір өсті, бұл қаладағы жан басына шаққандағы табысты арттырды. Бұл көршілес Хобокеннің де қайта жаңартуына және жаңаруына көмектесті, ол да Гудзон өзенінің Манхэттенге қарап жатыр. Шундлер демократиялық басымдықты қаланың мэрі болғандықтан, еліміздің назарын өзіне аударды. Оның өкілеттігі кезінде Джерси-Сити бір ғасырдан астам уақыттан бері сақталып келгендей, демократиялық бекініс болып қала берді. Шын мәнінде, Шундлердің арнайы сайлаудағы жеңісімен бірге Билл Клинтон Гудзон округін (оның ішінде Джерси-Сити де бар) үлкен басымдықпен жеңіп алды, бұл Нью-Джерсиді 1964 жылдан бері алғаш рет демократиялық бағанаға итеруге жеткілікті болды. Клинтон 1996 жылы Гудзон округін одан да үлкен басымдықпен жеңіп алды. Сонымен қатар, бір ғасырдан астам уақыттан бері республикашылдар Джерси-Ситидің маңызды бөлігін Конгресте білдірмеді, ал 2001 жылы Шундлерді демократ Гленн Каннингхэм ауыстырды.

2001 жылғы губернаторлық науқаны

Қала әкімі лауазымының соңына қарай, Шундлер Хадсон округі Республикалық комитетінің төрағасы болды, ал 2001 жылы партияның құрылтайшылары жақтыратын бұрынғы конгрессмен Боб Фрэнкске қарсы республикалық губернаторлыққа үміткер болды. Франкс сәуір айында, губернатор Дональд ДиФранческо өзінің этикалық емес мінез-құлқы туралы бірқатар хабарлардан кейін жарыстан бас тартып, алғашқы сайлауға екі ай қалғанда жарысқа қосылды. Франксты губернатор ДиФранческоның саяси ұйымы қолдады, бұл оған Нью-Джерсидегі барлық округтік республикалық мемлекеттік комитеттердің қолдауын әкелді, бірақ, керісінше, Шундлердің өзінің Хадсон округі Республикалық мемлекеттік комитеті, сондай-ақ сол кезде Уильям Ф. Дауд басқарған Монмут округінің республикалық комитеті қолдау көрсетпеді. Шундлер консервативті платформада сайлауға түсті, бұл сәл ерекшелік еді, себебі көптеген Нью-Джерси республикашылары ұлттық стандарттар бойынша орташа немесе либералды көзқарастарға ие. Ол көбірек халыққа бағытталған үгіт-насихат жүргізді, көптеген жергілікті GOP ұйымдарына барып, Жастар республикашыларымен және Колледж республикашыларымен, сондай-ақ үйде оқыту және басқа да білім беру мәселелерімен айналысатын консервативті ұйымдармен жақын қарым-қатынас орнатты. Бұл үгіт-насихат оған 14% айырмашылықпен номинацияны жеңіп алуға мүмкіндік берді. Алғашқы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Шундлер партияны қайта біріктіруге тырысты, Франксты қолдаған жетекшілермен байланыс жасады. Бұл бұрынғы губернатор Томас Кин ұйымдастырған Франкспен бірлескен түскі ас және штаттық сенатор Джозеф М. Кириллосты штаттық партия төрағасы қызметінде қалдыруды қамтыды. Кириллосты ДиФранческо алғашқы сайлаудан алты апта бұрын штаттық партия төрағасы етіп тағайындаған еді және ол Франксты алғашқы сайлауда қолдаған. Алайда партия бөлінген күйінде қалды. Сол жылы демократтардан үміткер, Вудбридж қалашығының мэрі Джим МакГриви (1997 жылы демократтардың сәтсіз үміткері) бұл бөліністі пайдаланып, Шундлерді Нью-Джерси штатының жалпы атмосферасына тым консервативті деп сынады. Шундлер сайлау күні дауыс беруге шақыру үшін марқұм Боб Гранттың радио бағдарламасына жиі қатысты. Шундлер сонымен қатар Нью-Джерсидегі еврей сайлаушыларын қолдау мақсатында Израильге сапар шекті, және ол онда болған кезде 11 қыркүйектегі Дүниежүзілік сауда орталығына жасалған тарихи шабуыл болды. Шабуыл АҚШ-тағы әуе трафигінің көп бөлігін бірнеше аптаға тоқтатып, Шундлерді сайлауға бір ай қалғанда Израильде қалдырды. Қараша айында Шундлер ауыр жеңіліске ұшырады, ол МакГривидің 56% дауысына қарсы 42% дауыс алды. Шундлер тіпті Джерси Ситидегі үлкен жеңісіне қарамастан, Хадсон округінде 50 000 дауыспен жеңіліп қалды. Шундлер 2005 жылғы губернаторлық науқанына дейін қайтадан кеңсеге түспеді, бірақ Нью-Джерсидегі Республикалық партияның консервативті қанатының ең белгілі өкілдерінің бірі болып қала берді.

2009 жылы Джерси қаласының мэрі сайлау науқаны

2008 жылдың 14 тамызында Шундлер телеинтервьюда 2009 жылғы сайлауда Джерси қаласының мэрі лауазымына қайтадан түсу ниетін растады. Шундлер ресми жарияланымды 2008 жылғы президенттік сайлаудан соң жасайтынын айтты.

Білім беру жөніндегі уәкіл

2010 жылдың 13 қаңтарында сайланған губернатор Крис Кристи Шундлерді Нью-Джерси штатының білім беру комиссары лауазымына үміткер ретінде тағайындады. 11 наурызда Нью-Джерси Сенаты оның кандидатурасын 35-2 дауыспен бекітті. 2010 жылдың 27 тамызында губернатор Кристи 400 миллион долларлық «Үздік білімге жол» гранты бойынша жіберілген қателік салдарынан Нью-Джерси мемлекеттік қаржыландырудан мүше болғандықтан оны қызметтен босатті.

Басқа қызмет және отбасы

Шундлер Империялық ғимаратта орналасқан христиандық либералды өнер колледжі – Кинг колледжінде қоғамдық саясат профессоры болды. 2009 жылдың 20 қаңтарында ол колледждің бас операциялық директоры (COO) болып тағайындалды. Кинг колледжі Нью-Йоркте және Жоғары білім беру жөніндегі Орталық мемлекеттік комиссиясымен аккредиттелген. Шундлер сонымен қатар People Power America, LLC компаниясының басқарушы серіктесі болды, бұл компания саяси науқандар мен коммерциялық емес ұйымдарға телефондық байланыс желілерін үйлестіруге көмектесетін TeamVolunteer онлайн құралын лицензиялайды. Қазіргі уақытта ол School Partners, LLC компаниясының директоры, бұл компания чартерлік мектептерге ғимараттарды қаржыландырудан бастап оқу бағдарламаларына дейін барлық мәселелер бойынша кеңес береді. Шундлер мен оның әйелі Линнның екі баласы бар: қызы Шейлин және ұлы Ханс Отто III.