Мәтін енгізу әдістері және теру жылдамдығы

Кіріспе

Мәтінді енгізу әдісі

Тегіп жазу – жазу машинасының, компьютердің, ұялы телефонның немесе калькулятордың пернелерін басып мәтін жазу немесе енгізу процесі. Ол қолмен жазу және дауыс тану сияқты мәтін енгізудің басқа тәсілдерінен ерекшеленеді. Мәтін әріптер, сандар және басқа да символдар түрінде болуы мүмкін. Әлемдегі алғашқы тегіп жазушы – АҚШ-тың Висконсин штатынан шыққан Лилиан Шоулз, ол жазу машинасының тұңғыш практикалық үлгісін ойлап тапқан Кристофер Шоулздың қызы. Зерттеуге сәйкес, "Саусақтардың саны тегіп жазу жылдамдығын анықтамайды. Өзіндік оқыту арқылы тегіп жазу стратегиясын қолданушылар, үйретілген тегіп жазушылармен бірдей жылдамдыққа ие екені анықталды. Саусақтардың санының орнына, тегіп жазу жылдамдығын болжауға болатын басқа факторлар бар. Жылдам тегіп жазушылар қолдарын пернетақта бойынша жылжытпай, бір орында ұстап, әрбір әріпті теру үшін бір саусақты тұрақты түрде пайдаланады". Профессор доктор Анна Фейттің сөзін келтірейік: "Біз машинамен жазу курсын өткен адамдардың орташа жылдамдығы мен дәлдігі, өздеріне үйреткен және орташа есеппен 6 саусақты ғана пайдаланған адамдармен бірдей екенін байқадық".

Баспасөз

20-шы ғасырдың соңында пайда болған, негізінен шағын пернетақтасы бар құрылғыларда (мысалы, жеке цифрлік көмекшілер мен смартфондарда) қолданылатын, бас бармақпен теру немесе бас бармақпен жазу әдісі бар. Бұл әдіс бір немесе екі бас бармақты пайдалану арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, ал тәжірибелі терушілер минутына 100 сөздей жылдамдыққа жете алады. Дәстүрлі пернетақталар мен енгізу құрылғылары сияқты, егер қолданушы күш салуды қажет ететін және/немесе кішкентай әрі ыңғайсыз орналасқан пернетақталарды тым көп пайдаланса, бас бармақ шелпесі немесе басқа да қайталамалы жарақаттар туындауы мүмкін.

Бір минуттағы сөз

Бір минуттағы сөздер саны (WPM) – жұмысқа алу кезінде жиі қолданылатын, теру жылдамдығын өлшейтін шама. WPM өлшемі үшін сөз бес әріп немесе пернеге басу ретінде қалыптастырылған. Сондықтан, "қоңыр" дегені бір сөз болып саналады, ал "моцарелла" екі сөз болып есептеледі. Кіріс жылдамдығын стандарттаудың артықшылығы – ол тіл және аппараттық ерекшеліктерге қарамастан салыстыруға мүмкіндік береді. Мысалы, Кейптаундағы африкаанс тілінде сөйлейтін оператордың жылдамдығын Париждегі француз тілінде сөйлейтін оператормен салыстыруға болады. Бүгінде, тіпті жазба қытай тілінде де бағдарламалық болжау жүйесі мен пиньин арқылы дыбыстарын теру арқылы өте жылдам теруге болады. Мұндай болжау бағдарламалық жасақтамасы толық әріптерді шығарып, тіпті қысқаша жазу формаларын қолдануға да рұқсат береді. Мысалы, "nǐ chī le ma" (你吃了吗) – "Сіз тамақтандыңыз ба?" деген сөз тіркесін тек 4 түрту арқылы: "nclm" деп жазуға болады.

Альфа-цифрлық жазу

Бір зерттеуде орташа компьютер пайдаланушыларының арасында транскрипциялаудың орташа жылдамдығы минутына 33 сөз, ал мәтін құрастырудың орташа жылдамдығы минутына 19 сөз болды. Сол зерттеуде топтар "жоғары", "орташа" және "төмен" деңгейлі топтарға бөлінгенде, орташа жылдамдықтар тиісінше 40 сөз/мин, 35 сөз/мин және 23 сөз/мин болды. Кәсіби терушілер 50-80 сөз/мин жылдамдыққа жетеді, ал кейбір лауазымдарда 80-95 сөз/мин қажет болуы мүмкін (әдетте диспетчерлік лауазымдар мен басқа да теру жұмыстары үшін қажетті ең төменгі деңгей), ал кейбір шебер терушілер 120 сөз/мин жоғары жылдамдықпен жұмыс істейді. Екі саусақпен терушілер, кейде "тығу" деп те аталады, әдетте жатталған мәтін үшін шамамен 37 сөз/мин, ал мәтінді көшіргенде 27 сөз/мин жылдамдыққа жетеді, бірақ қысқа уақыт ішінде 60-70 сөз/мин жылдамдыққа қол жеткізе алады. 1920-жылдардан 1970-жылдарға дейін теру жылдамдығы (стенографиялық жылдамдықпен бірге) маңызды хатшылық біліктілік болды және теру жарыстары танымал болды, сондай-ақ жазу машиналары компаниялары оларды жарнамалық құрал ретінде жиі пайдаланды. Теристің жылдамдығын өлшеудің сирек қолданылатын өлшемі – CPM (минутына таңба), ол минутына терілген таңбалар санын анықтау үшін қолданылады. Бұл бағдарламаларға немесе теруді үйретуге арналған құралдарға арналған жалпы өлшем, өйткені ол ұзақ уақыт бойы теруді қажет етпей-ақ, адамның теру жылдамдығын дәлірек өлшеуге мүмкіндік береді. WPM және CPM арасындағы орташа коэффициент 5-ке тең. Ол кейде оқырманның жылдамдығын оқыған материалдың көлемімен байланыстыру үшін де қолданылады. CPM 20-ғасыр принтерлеріне де қолданылған, бірақ қазіргі заманғы жылдам принтерлер көбінесе PPM (минутына бет) қолданады. Ең жоғары теру жылдамдығы – минутына 216 сөз, ол 1946 жылы Чикагодан келген Стелла Паджунас Гарнанд IBM электрлі машинасында QWERTY пернетақтасын пайдаланып бір минут ішінде тіркелді. 2005 жылғы мәліметтер бойынша, жазушы Барбара Блэкберн Гиннес рекордтар кітабына сәйкес, әлемдегі ең жылдам ағылшын тілінде теруші болды. Dvorak пернетақтасын пайдаланып, ол 50 минут бойы 150 сөз/мин, ал қысқа мерзімде 170 сөз/мин жылдамдықты ұстады, ең жоғары жылдамдығы 212 сөз/мин болды. Барбара Блэкберн, QWERTY класын мектепте сүріндірген, 1938 жылы Dvorak пернетақтасымен танысып, оның арқасында өте жоғары жылдамдыққа қол жеткізді, сондай-ақ хатшылық мансабында жылдам теруден демонстрациялар көрсету үшін гастрольдік сапарлар жасады. 1985 жылғы 24 қаңтарда "Late Night with David Letterman" бағдарламасына қатысты, бірақ Леттерман оны көрсетуге айналдырды деп ойлады. Соңғы кезде бірнеше бәсекелестік теру сайттары пайда болды, олар компьютерлік пернетақтадағы жылдам терушілерге жаңа рекордтарды орнатуға мүмкіндік берді, бірақ олардың көпшілігі расталмады. Расталған рекордтардың арасында slekap және кейде bailey атты пайдаланушының бір минут ішінде кездейсоқ сөздерден 255 сөз/мин, Джошуа Худың бір сағат ішінде кездейсоқ сөздерден 213 сөз/мин, Джошуа Худың 10 кездейсоқ цитатасы бойынша 221 сөз/мин орташа жылдамдық және Энтони Эрмоллиннің 2020 жылғы Ultimate Typing Championship-те әртүрлі ұзындықтағы мәтіндер бойынша 180.88 сөз/мин орташа жылдамдық бойынша бірінші орынды иеленуі бар. Бұл үш адам онлайн-қоғамдастықтағы ең жылдам терушілер ретінде жиі аталады. Олардың барлық рекордтары QWERTY пернетақтасында тіркелді. Жеке интерфейсті пайдаланып, амиотрофиялық бүйірлік склерозбен ауырған физик Стивен Хокинг Уолт Волтош жасаған коммутатор мен бағдарламалық жасақтама арқылы 15 сөз/мин жылдамдықпен тере алды. Оның моторлық дағдылары төмендегендіктен, оның интерфейсі "көз астындағы жақ бұлшықтарының қозғалысын" анықтайтын инфрақызыл камерамен жаңартылды. Өмірінің соңғы жылдары оның теру жылдамдығы минутына бір сөзден асты.

In one study of average computer users, the average rate for transcription was 33 words per minute, and 19 words per minute for composition. In the same study, when the group was divided into "fast", "moderate" and "slow" groups, the average speeds were 40 wpm, 35 wpm, and 23 wpm respectively. An average professional typist reaches 50 to 80 wpm, while some positions can require 80 to 95 wpm (usually the minimum required for dispatch positions and other typing jobs), and some advanced typists work at speeds above 120 wpm. Two finger typists, sometimes also referred to as "hunt and peck" typists, commonly reach sustained speeds of about 37 wpm for memorized text and 27 wpm when copying text, but in bursts may be able to reach speeds of 60 to 70 wpm. From the 1920s through the 1970s, typing speed (along with shorthand speed) was an important secretarial qualification and typing contests were popular and often publicized by typewriter companies as promotional tools. A less common measure of the speed of a typist, CPM is used to identify the number of characters typed per minute. This is a common measurement for typing programs, or typing tutors, as it can give a more accurate measure of a person's typing speed without having to type for a prolonged period of time. The common conversion factor between WPM and CPM is 5. It is also used occasionally for associating the speed of a reader with the amount they have read. CPM has also been applied to 20th century printers, but modern faster printers more commonly use PPM (pages per minute). The fastest typing speed ever, 216 words per minute, was achieved by Stella Pajunas Garnand from Chicago in 1946 in one minute on an IBM electric using the QWERTY keyboard layout. as of 2005, writer Barbara Blackburn was the fastest English language typist in the world, according to The Guinness Book of World Records. Using the Dvorak keyboard layout, she had maintained 150 wpm for 50 minutes, and 170 wpm for shorter periods, with a peak speed of 212 wpm. Barbara Blackburn, who failed her QWERTY typing class in high school, first encountered the Dvorak layout in 1938 and then she quickly learned to achieve very high speeds of typing, also she occasionally toured giving speed typing demonstrations during her secretarial career. She appeared on Late Night with David Letterman on January 24, 1985, but felt that Letterman made a spectacle of her. The recent emergence of several competitive typing websites has allowed fast typists on computer keyboards to emerge along with new records, though many of these are unverifiable. Some notable, verified records include 255 wpm on a one minute, random word test by a user under the username slekap and occasionally bailey, 213 wpm on a 1 hour, random word test by Joshua Hu, 221 wpm average on 10 random quotes by Joshua Hu, and first place in the 2020 Ultimate Typing Championship by Anthony Ermollin based on an average of 180.88 wpm on texts of various lengths. These three people are the most commonly cited fastest typists in online typing communities. All of their records were set on the QWERTY keyboard layout. Using a personalized interface, physicist Stephen Hawking, who suffered from amyotrophic lateral sclerosis, managed to type 15 wpm with a switch and adapted software created by Walt Woltosz. Due to a slowdown of his motor skills, his interface was upgraded with an infrared camera that detected "twitches in the cheek muscle under the eye." His typing speed decreased to approximately one word per minute in the later part of his life.

Сандық жазу

Сандық енгізу, немесе 10 кілттің жылдамдығы – сандық панельді пайдалану қабілетін өлшейтін көрсеткіш. Әдетте, ол сағатына кілт басу саны (KPH) арқылы өлшенеді.

Қателерді талдау

Компьютерлер мен сөз өңдеу бағдарламаларының енгізілуімен мәтін енгізу тәсілі өзгерді. Бұрын, теріскеп жазу машинасымен, жылдамдық секундомермен өлшенетін, ал қателер қолмен саналар еді. Қазіргі технологиялар құжат дайындауды сөз өңдеу бағдарламаларын құрастыруға көмек ретінде пайдалануға баса назар береді, бұл қателік деңгейінің мағынасын және оны өлшеу жолын өзгертеді. Р. Уильям Сукорефф және И. Скотт Маккензи жүргізген зерттеулер танымал алгоритмді қолдануға алып келді. Осы алгоритмді және оған қоса жүретін талдау техникасын пайдалану арқылы екі статистика қолданылды: ең аз тізбектік қашықтық қатесі (MSD қатесі) және әр символға шаққандағы перне соғу саны (KSPC). Бұл техниканың екі артықшылығы бар:

Қатысушыларға мәтінді табиғи түрде енгізуге мүмкіндік беріледі, себебі олар қате жіберіп, оларды түзетуге болады. Қателерді анықтау және қателік деңгейінің статистикасын жасауды автоматтандыру оңай.

Мәтінді енгізу процесін талдау

Пернелерді талдау арқылы кіріс ағынының перне соғулары төрт классқа бөлінді: Дұрыс (C), Дұрыс емес, Түзетілген (IF), Түзетулер (F) және Дұрыс емес, Түзетілмеген (INF). Бұл перне соғуларының классификациясы келесідей жіктеледі:

Дұрыс (C) және Дұрыс емес, Түзетілмеген (INF) класслары транскрипцияланған мәтіндегі барлық символдарды қамтиды. Түзетулер (F) перне соғуларын анықтау оңай, оларға backspace, delete, курсорды жылжыту және модификатор пернелері кіреді. Дұрыс емес, Түзетілген (IF) перне соғулары кіріс ағынында кездеседі, бірақ транскрипцияланған мәтінде жоқ, және олар өңдеу пернелері емес. Осы класстарды пайдалану арқылы ең аз тізбек арақашықтығы қателік деңгейі және әр символға шаққандағы перне соғулар статистикасын есептеуге болады.

Мәтінді енгізуді зерттеу құралдары

Қазіргі уақытта мәтін енгізу зерттеушілері үшін мәтін енгізудің өнімділік көрсеткіштерін тіркеуге арналған екі құрал қолжетімді. Біріншісі – тек Android операциялық жүйесінде ғана жұмыс істейтін TEMA. Екіншісі – WebTEM, ол кез келген құрылғыдағы қазіргі заманғы веб-браузерде жұмыс істейді және дерлік барлық мәтін енгізу техникасымен үйлесімді.

Пернелерді басып алу динамикасы

Перне соғу динамикасы немесе теру динамикасы – адам компьютерлік пернетақтада теріп жатқанда әрбір перне қашан басылған және қашан босатылғандығы туралы егжей-тегжейлі уақыт ақпаратын алу болып табылады, бұл биометриялық идентификация үшін, дауыс тануға ұқсас. Перне соғу динамикасын талдау үшін қажетті деректер перне соғуды тіркеу арқылы алынады. Перне соғу динамикасының мінез-құлқы биометриясы жеке адамның пернетақтада немесе сандық панельде әрптерді теру әдісі мен ырғағын пайдаланады.