Кіріспе
Британдық журналист және жазушы (1928–2020)
Сэр Гарольд Мэтью "Гарри" Эванс (28 маусым 1928 – 23 қыркүйек 2020) – британдық-американдық журналист және жазушы. Ол туған Британиясында мансап бойы 1967 жылдан 1981 жылға дейін The Sunday Times газетінің редакторы, ал 1981 жылдан бір жылға жуық The Times газетінің бауырлас редакторы болды. Кейін Руперт Мердок оны осы лауазымнан қуғызды. The Sunday Times газетінде жұмыс істеген кезінде ол таңғы ауруға қарсы «талидомид» дәрісін қабылдаған аналарға өтемақы алу мақсатымен газеттің күресін жетекшілік етті. Бұл дәрі олардың балаларының мүшелерінің қалыпты дамуына кедерес келтірді. 1984 жылы ол әйелі Тина Браунмен АҚШ-қа көшіп, екі елдің азаматтығын сақтап, американдық азамат болды. Ол U.S. News & World Report, The Atlantic Monthly және New York Daily News басылымдарында журналист ретінде жұмыс істеді. 1986 жылы «Condé Nast Traveler» журналын құрды. Ол тарих және журналистика тақырыбында «Американдық ғасыр» (1998) сияқты кітаптар жазды. 2000 жылы журналистикадағы қызметінен зейнеткерлікке шығып, жазуға көбірек уақыт бөлді. 2001 жылдан бастап The Week журналының редакторы, ал 2005 жылдан бастап The Guardian және BBC Radio 4 радиосына материалдар дайындады. Эванс 2004 жылы журналистикаға сіңірген еңбегі үшін Knight Bachelor орденімен марапатталды. 2011 жылдың 13 маусымында Эванс Рейтерс ақпарат агенттігінің редакторы болып тағайындалды. 2013 жылдан 2019 жылға дейін Еуропалық баспасөз жүлдесінің төрешілер алқасының төрағасы қызметін атқарды.
Ерте өмір және білім
Эванс төрт ұлының ең үлкені болып, 39 Реншоу көшесінде, Патрикрофт, Экклсте дүниеге келді. Оның ата-анасы – Уэльстік Фредерик және Мэри Эванс (қызметтік аты Хаселум) болды, ол 2009 жылғы мемуарларында оларды "өздерін құрметтейтін жұмысшы табының өкілдері" деп сипаттады. Әкесі локомотив жүргізушісі болса, анасы отбасына көлік алуға мүмкіндік беру үшін үйдің алдындағы бөлмеде дүкен ашты. Ол грамматикалық мектепке түсуге қажетті емтиханды (он бір жастағы емтихан) тапса алмады, содан кейін Манчестердегі Сент-Мэри орталық мектебінде және бір жыл бойы бизнес мектебінде журналист болу үшін қажетті стенографияны үйренді.
Ерте мансап
Эванс 16 жасында Ланкаширдегі Астон-андер-Лайндағы апталық газетте тілші болып мансабын бастады. 1946-1949 жылдардағы Ұлттық қызметінде, Корольдік әуе күшінде болғаннан кейін, экономика және саясатты оқып, 1952 жылы бітірді. Дарлингтон газетінде жұмыс істегенде, жатыр мойнының цитологиялық тексерулерін қолжетімді ету және Лондонның Ноттинг-Хилл ауданындағы кісі өлтіруде жаңсақ айыпталған Тимоти Эвансқа кешірім беру үшін сәтті науқан жүргізді. Оның редакторлық қызметінің басында газет Ким Филбидің сол жылы Кембридж шпиондық желісінің мүшесі екенін, 1933 жылдан бері Ресейдің тапсырысымен тыңшылықпен айналысқандығын жариялады. Бұрын Филби 1963 жылы Мәскеуге қашқанда төмен деңгейдегі дипломат болған деген мәлімдеме жасалған, бірақ шындығында ол Кеңес Одағына қарсы барлау басшысы және ЦРУ-мен байланыс сақтауға жауапты бас офицер болған. Осыған қарамастан, ол «D» хабарламасы елдің қауіпсіздігін сақтау үшін емес, үкіметті жағымсыз жарияланудан қорғау үшін шығарылды деп есептегендіктен, жариялауды жалғастырды. Эванс талидомид препаратын өндіретін фармацевтикалық компанияларға қарсы сот процесін жүргізіп, 1979 жылы Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сотта жеңіске жетті. Бұл оқиғадан кейін Ұлыбритания үкіметі азаматтық істер туралы жариялауға кедергі келтіретін сотқа наразылық туралы заңды өзгертуге мәжбүр болды. Газеттің үгіт жүргізуі заңды болғанымен, журналистерге оның фактілік негізін жариялау мүмкін болмады. Еуропалық соттың шешімінен кейін британдық БАҚ мұндай жағдайларды кез келген шектеусіз жариялай алды.
Мердоктың сатып алуы
Руперт Мердок 1981 жылы Times Newspapers Limited газетін сатып алғанда, Эвансты The Times газетінің редакторы етіп тағайындады. Ол газетте бір жыл ғана жұмыс істеді, осы кезеңде The Times Маргарет Тэтчерді сынап жазды. Мердок басқаруды қолға алған алғашқы алты айда 50-ден астам журналист қызметінен кетіп, олардың көпшілігі Эвансты ұнатпайтыны белгілі болды. 1982 жылдың наурыз айында Times газетінің журналистері тобы газет таралымының өскеніне қарамастан, Эванстың «редакциялық стандарттардың төмендеуіне» жол бергенін айтып, отставкаға кетуге шақырды. Эванс көп ұзамай Мердокпен редакциялық тәуелсіздік мәселесіндегі келіспеушіліктерді себеп етіп, отставкаға кетті. Эванс осы оқиға туралы «Жақсы уақыт, жаман уақыт» (1984) атты кітабында баяндады. 1994 жылғы басылымға жазған кіріспесінде Эванс Мердок туралы: «Мен Нью-Йоркте онымен кездескенде, ішкі жаулық сезімімді байқамаймын. Мен өзімді еске түсіруім керек – Милтонның «Жоғалған жұмақ» поэмасындағы Люцифер ең тартымды кейіпкер», – деп жазды. The Times газетінен кеткеннен кейін Эванс Goldcrest Films and Television компаниясының директоры болды. Ол Барак Обаманың, саяси мансабының бастапқы кезеңінде жазылған «Әкемнің арманы» атты естелік кітабына 40 мың доллар төлеп құқық сатып алды. Оның «Америка ғасыры» атты еңбегі 1998 жылы жарық көрді. «Олар Американы жасады» (2004) атты жалғасы елдегі ең маңызды өнертапқыштар мен инноваторлардың өмірін суреттейді. Fortune журналы оны өзінің 75 жылдық тарихындағы ең жақсы кітаптардың бірі деп таныды. Сол жылы кітап төрт бөлімді телесериал ретінде, ал 2005 жылы АҚШ-та National Public Radio арнайы бағдарламасы ретінде бейімделді. Эванс 1993 жылы АҚШ азаматы болып қабылданды. 2011 жылдың 13 маусымында ол Reuters агенттігінің редакторы болып тағайындалды.
Жеке өмір және өлім
1953 жылы Эванс Дарем университетін бітірген Энид Паркерге үйленді, олардың бір ұлы мен екі қызы болды; некелері 1978 жылы ажырасып кетті. 1973 жылы Эванс өзінен 25 жас кіші журналист Тина Браунмен танысты. 1974 жылы оған Ұлыбританиядағы The Sunday Times газетінде және АҚШ-тағы оның Colour журналында тәуелсіз тапсырмалар берілді. Үйленген Эванс пен Браун арасындағы қарым-қатынас жария болғаннан кейін, Браун отставкаға келіп, бәсекелес The Sunday Telegraph газетіне жұмысқа түсті. 1981 жылғы 20 тамызда Эванс пен Браун Нью-Йорктің Ист-Хэмптон қаласындағы Грей-Гарденс үйінде, сол кезде The Washington Post газетінің бас редакторы болған Бен Брэдли мен Салли Квинннің үйінде үйленді.