Кіріспе
Покер немесе басқа да карта ойындарында жеңіске жету үшін шеберлік пен алдауды қолданатын адам – карта шебері (сондай-ақ карта акуласы, кейде дефиспен немесе бір сөзбен жазылады) – карта ойындарында (мысалы, покерде) жеңіске жету үшін шеберлік және/немесе алдауды пайдаланатын адам. "Шарп" және "акула" сөздерінің жазылуы уақыт өте келе және аймаққа қарай өзгеріп отырды. Бұл атау әрқашан жамандыққа толы ретінде қарастырылмайды және кейде ойын-сауық мақсатында карта фокустары жасайтын адамдарға қатысты қолданылады. Жалпы қолданыста, әсіресе американдық ағылшын тілінде және көбінесе "акула" деп жазылатын түрінде, бұл термин сондай-ақ картада нақты алдау жасамай, тәжірибелі карта ойыншысының мағынасын білдіреді, ол нашар ойыншыларды пайдаланады, сондай-ақ "артықшылық ойыншысы" деп те аталады – дәл сол сияқты, "бильярд алаяғы" (әсіресе ойыншы емес адамдар қолданғанда) алаяқ емес, білікті ойыншыны білдіру үшін қолданылуы мүмкін. "Карта шеберіне" синоним болып табылатын "қара аяқ" сөзі карта ойындары мен алаяқтар туралы айтылғанда жамандыққа толы мағына береді. Карта шебері немесе акуласы (құмар ойынына қатысты екі анықтаманың да бірі бойынша) – жоғары ставкалы ойындарды іздеп саяхаттайтын "раундер" болуы мүмкін.
A card sharp (also card shark, sometimes hyphenated or spelled as a single word) is a person who uses skill and/or deception to win at card games (such as poker). "Sharp" and "shark" spellings have varied over time and by region. The label is not always intended as pejorative, and is sometimes used to refer to practitioners of card tricks for entertainment purposes. In general usage, principally in American English and more commonly with the "shark" spelling, the term has also taken on the meaning of an expert card gambler who takes advantage of less skilled players, also called an "advantage player", without any implication of actual cheating at cards, in much the same way that "" or "pool hustler" can (especially when used by non players) be intended to refer to a skilled player rather than a cheater or swindler. The synonym to "card sharp", "blackleg", when used with reference to card playing and swindlers, has pejorative connotations. A card sharp or shark (by either of the gambling related definitions) may be a "rounder" who travels, seeking out high stakes games in which to gamble.
Этимологиясы мен қолданылуы
Әдеттегі этимологиялық теорияға сәйкес, "акула" сөзі бастапқыда "паразит" немесе "басқаларды жеген" мағынасын білдірген. Бұл сөз неміс тіліндегі Schorke немесе Schurke ('жалғаншы' немесе 'тәлкектеп жүретін') сөздерінен, сондай-ақ ағылшын тіліндегі "shirk[er]" сөзінен шыққан. "Жарқын" сөзі 17 ғасырда "акула" сөзінің осы мағынасынан пайда болды (сияқты, "акула" сөзі балықтың аты ретінде қолданылуы да осыдан туындады), бірақ "картадағы шебер" тіркесі "картадағы акула" нұсқасынан бұрын пайда болған. Бастапқы мағынасы теріс, яғни "алдаушы" немесе "жалғаншы", әрі жазылуына қарамастан, кейін "сарапшы" немесе "шебер ойыншы" деген оң мағыналар пайда болды, бірақ олар теріс мағыналарды толығымен ығыстырмады. "Картадағы шебер" және "картадағы акула" синонимдер, алайда американдық ағылшын тілінде "акула" сөзі "жарқын" сөзіне қарағанда жағымды мағынада қолданыла бастады (бірақ бұл ресми емес). (Дегенмен, барлық американдық сөздіктер бұған келіспейді.) Phrasefinder "картадағы шебер" (немесе "тізімдегі шебер") сөзін сәл ертерек пайдаланған деп санайды, 1859 жылы Ұлыбритания мен АҚШ-та "картадағы шебер" деген сөз келтірілген, ал АҚШ-та "картадағы акула" 1893 жылы келтірілген.
Phrasefinder puts "card sharp" (or " sharper") as the slightly earlier usage, with an 1859 citation for "card sharper" and "card sharp" in both Britain and in the US, while "card shark" is cited to 1893 in the US.
Әдістер
Карталарды шеберлікпен қолданушылар немесе түрлі тәсілдер көрсететіндер карталардың ретін бақылау үшін немесе кейде нақты бір картаны басқару үшін әдістер қолданады. Осы әдістердің көптегені қолмен жасалатын айла-шаруаларды қамтиды. Негізгі дағдылар – қапты араластырғандай көрінетін, бірақ іс жүзінде карталарды сол ретпен қалдыратын жалған араластыру және жалған кесу. Күрделірек тәсілдерге қажетті карталарды қаптың үстіне немесе астына жылжыту (қаптау), сондай-ақ қажетті карталарды бөліп беруге қолайлы орынға қою (жинақтау) кіреді. Карталарды бөлу процесі де басқарылуы мүмкін. Көзге түскен картаны немесе карталарды тапқаннан кейін, оларды алдаушының қалауынша басқарып, бөліп беруге болады. Бұл жалған бөлу деп аталады; егер карта төменгі жағынан берілсе, ол төменнен бөлу деп, ал жоғарғыдан екінші болса, екінші бөлу деп аталады. Екі картаны бірдей немесе төменгі жағынан екінші картаны бөліп беруге болады, сондықтан грек бөлісі және қос бөліс деп аталады. Бөлу қаптың ортасынан да жасалуы мүмкін, бұл орталық бөлу немесе ортадан бөлу деп аталады, бірақ көбінесе бұл нақты алдау үшін емес, шеберлікті көрсету мақсатымен жасалады.
Теледидар
Сахналық сиқыршы және актер Гарри Андерсон ("Түнгі сот" атақты болғандықтан) "Шалталы" сериалында "Шалпақ Гарри" рөлінде бірнеше рет пайда болды. "Достар" сериалының 2-ші маусымының 10-шы бөлімі "Расспен бірге" эпизодында Росс өзінің көшірмесі Расспен "карталық акула" және "карталық шебер" терминдерінің дұрыстығын талқылайды. "Homicide: Life on the Street" сериалының 7-ші маусымының 3-ші бөлімі "Жалғыз ескі махаббат әні" атты эпизодында картамен ақша табу арқылы өмір сүрген әйелдің кісі өлтіруін тергеу көрсетіледі. Бірақ басқа ойындардағы құмар ойыны оны үлкен қарызға батырып, өзіне және отбасына ауыр зардаптар келтірді. "Mission: Impossible" сериалында, "Мүмкін емес миссиялар күшінің" мүшелері (әсіресе Роллин Хэнд) өздерінің карталық шеберлік дағдыларын миссияның бір бөлігі ретінде жиі қолданды. "Хоганның батырлары" сериалында Питер Ньюкирк (Ричард Доусон) топтың карталық шебері болды, сонымен қатар ол қол шебері, сиқыршы, қалпы жасаушы, сейф ашушы, құлып ашушы, қалта ұры, дауыс имитаторы және жалпы алғанда алаяқ еді. "Түрмеден қашу" сериалында Теодор "Т-Бэг" Багвелл деген кейіпкер картамен өте шебер, ол: "Бұл елде карточкалармен мен сияқты ойын ойнай алатын бес адам бар" дейді. Т-Бэг бұл дағдысын 1-ші маусымның 18-ші бөлімі "Блеф" эпизодында сәтті қолданады. "Санфорд пен Ұлы" сериалында карталық шеберлер Ламонтты покерде жеңген эпизод көрсетілді. Фред карталық шеберлерді жеңіп, Ламонттың ақшасын қайтарып алды, бұл 2-ші маусымның 6-шы бөлімінде, 1972 жылдың 27 қазанында көрсетілді. Жапондық "Каубой Бибоп" анимесінде Фэй Валентин мен Спайк Шпигель кейіпкерлері карталық шеберлік дағдыларын көрсетеді, көбінесе олардың серіктесі Джет Блэктің есебінен. "Arrow" сериалының 1-ші маусымының 21-ші бөлімі "The Undertaking" эпизодында Фелисити Смоук карталық шебер рөлін сомдайды, соның арқасында ол Оливермен бірге жеке казиноға кіріп, Уолтер туралы ақпаратты алуға тырысады. "Downton Abbey" сериалының 4-ші маусымының 3-ші бөлімінде Эдитке ғашық Мистер Грегсон бірінші дәрежелі карталық шебер болған мырза Сэмпсонды жеңгеніне қуаныш білдіреді. "Person of Interest" сериалының 2-ші маусымының 18-ші бөлімі "All In" эпизодында Гарольд Финч пен Джон Риске казино иесі мен есірткі сатушысының қасы болып жұмыс істеуге мәжбүр болған бұрынғы карталық шебер туралы ақпарат беріледі. Британдық "The Real Hustle" реалити-шоуында жүргізуші Пол Уилсон карта жасау шебері, ол өзінің дағдыларын алаяқтықтарды көрсету үшін пайдаланады. "I Dream of Jeannie" сериалының 5-ші маусымының 25-ші бөлімі "Бір Жин Төрт түрліні жеңеді" эпизодында Жинни Тони мен Роджерге покерде көмектеседі, соның салдарынан доктор Белоус және басқа ғарышкер олардың карталық шебер екеніне сенеді. Күдікті басқа ғарышкердің ішінде Роджерді (оны шын карталық шебер деп күдіктенеді) жоюды көздеген мафиози жасырынып отыр, бірақ Жинни оған қарсы амал жасайды. "Card Sharks" атты американдық ойын-шоуының атауы "карталық акулалар" сөз тіркесімен байланысты.
Бейне ойындар
Kingdom Hearts II-дегі XIII Ұйымның антагонисті Люксорд – құмар ойыншы, ол текшелер мен карталармен күреседі және шабуылдарының көп бөлігін карта фокустары арқылы жасайды. "League of Legends" ойынында Twisted Fate чемпионы – шебер карта ойыншысы. Оның шабуылдары сиқырлы карталарды лақтырудан және қосымша алтын табу үшін өзінің қабілеттерін пайдаланудан тұрады. 2022 жылғы Devolver Digital ойыны, Card Shark, 18 ғасырдағы Францияда түрлі карта алаялықтарын жасап, ойыншы басқаратын басты кейіпкердің оқиғаларына негізделген.