Кіріспе
Математикада, жабық көпқырлылық – шекарасы жоқ және ықшам көпқырлылық. Ал, ашық көпқырлылық – шекарасы жоқ, бірақ тек ықшам емес компоненттері бар көпқырлылық.
Мысалдар
Бір өлшемді байланысқан жалғыз мысал – шеңбер. Сфера, тор және Клейн бөтелкесі – барлығы екі өлшемді жабық манифольдтар. Нақты проекциялық кеңістік RPn – жабық n өлшемді манифольд. CPn кешенді проекциялық кеңістік 2n өлшемді жабық манифольд болып табылады. Сызық компактты емес болғандықтан, жабық емес. Жабық диск – бұл компактты екі өлшемді манифольд, бірақ ол шекарасы болғандықтан жабық емес.
Қасиеттері
Әрбір жабық көпқырлылық – Евклидтік маңайлықтың кері тартылуы және осылайша шекті түрде туындаған гомология топтарына ие. Егер жабық байланысқан n-көпқырлылық болса, n-ші гомология тобы немесе 0 болады, бұл бағытталған немесе бағытталмаған болуына байланысты. Сонымен қатар, (n-1)-ші гомология тобының торсиялық кіші тобы 0 немесе болады, бұл бағытталған немесе бағытталмаған болуына байланысты. Бұл әмбебап коэффициент теоремасын қолдану арқылы шығады. болсын коммутативті сақина. Бастапқы классы болған бағытталған үшін, анықталған карта барлық k үшін изоморфизм болып табылады. Бұл Пуанкаре дуалдығы. Атап айтқанда, әрбір жабық көпқырлылық бағытталған. Сондықтан әрқашан изоморфизм болады.
fundamental class , the map defined by is an isomorphism for all k. This is the Poincaré duality. In particular, every closed manifold is orientable. So there is always an isomorphism .
Ашық коллекторлар
Байланысты көпқырлы үшін "ашық" ұғымы "шекарасыз және шексіз емес" ұғымымен мағынасы бірдей, бірақ ажыратылған көпқырлы үшін "ашық" күштірек. Мысалы, шеңбер мен түзудің біріктірілген жиыны шексіз емес, себебі түзу шексіз емес, бірақ бұл ашық көпқырлы емес, өйткені шеңбер (оның компоненттерінің бірі) шекті.
Тілдің бұрыс қолданылуы
Көптеген кітаптар, әдетте, көптіктерді Евклид кеңістігіне жергілікті түрде гомеоморфты кеңістіктер деп анықтайды (басқа техникалық шарттармен бірге), сондықтан осы анықтама бойынша көптік үлкенірек кеңістікте орналасқанда оның шекарасын қамтымайды. Дегенмен, бұл анықтама жабық диск сияқты қарапайым нысандарды қамтымайды, сондықтан авторлар кейде шекарасы бар көптіктерді анықтайды және шекараға сілтеме жасамай, көптіктер деп атайды. Бірақ, әдетте, компактты көптік (оның негізгі топологиясына қатысты компактты) көптіктердің стандартты анықтамасы қолданылса, жабық көптіктермен мағынасы бірдей қолданылуы мүмкін. Жабық көптіктер туралы түсінік, жабық жиын туралы түсінікпен байланысты емес. Сызық – жазықтықтың жабық ішкі жиыны және көптік, бірақ жабық көптік емес.
Физикада қолдану
"Жабық ғалам" түсінігі ғаламның жабық көптеме екенін білдіруі мүмкін, бірақ көбінесе ғаламның тұрақты оң Риччи қисықтығына ие көптеме екенін көрсетеді.