Кіріспе

Игтем Мот (/aɪ//t//əm// /'/m//oʊ//t/), Кент қаласында (Англия) орналасқан ортағасырлық бекінішті үй. Архитектура туралы жазатын Джон Ньюман оны "аудандағы ең толыққанды шағын ортағасырлық сарай" деп сипаттайды. Игтем Мот және оның бақтары Ұлттық Трастқа тиесілі және жұртшылыққа ашық. Бұл үй І санаттағы ескерткіш болып табылады, ал оның кейбір бөліктері – Қорғалатын көне ескерткіштер тізіміне енген.

14 ғасыр 16 ғасыр

Үйдің тарихы шамамен 1340-1360 жылдарға дейін жетеді. Ең алғашқы тіркелген иесі – сэр Томас Коун, ол Францияда Эдуард Қара ханзадамен бірге шайқасып, 1360 жылдары Мотты сатып алған. 1374 жылы қайтыс болды және оның естелігі Әулие Петр шіркеуінде сақталған. 1399 жылы оның ұлы Роберт қайтыс болғаннан кейін, үй Роберттің қызы Элис пен Николас Хауттың некесі арқылы олардың ұрпақтарына өтті, олардың немересі Ричард Хаут 15 ғасырдың соңында Кент шерифі болды. 1521 жылы оны сарайлық Ричард Клемент (1538 жылы қайтыс болған) сатып алды. 1591 жылы сэр Уильям Селби осы меншікті сатып алды.

16 ғасыр - 19 ғасырдың соңы

Бұл үй Селби отбасына шамамен 300 жыл бойы тиесілі болды. Сэр Уильямнан кейін оның жүрегі туысы, сонымен қатар сэр Уильям басқарды, ол таққа отыру үшін оңтүстікке бет алған Джеймс I-ге Бервик-на-Твидтің кілттерін тапсырғаны үшін белгілі. Ол Дороти Бонхамға үйленді, бірақ балалары болмады. Селбилер 19 ғасырдың ортасына дейін жалғасты, содан кейін Элизабет Селбимен әулет аяқталды – ол жалғыз ұлын мұрадан айырған Томас Селбидің жесірі еді. Оның усақталған кезеңінде Джозеф Нэш 1840 жылдары жарық көрген «Ағылшынның ежелгі сарайлары» атты көп томдық суреттелген тарихы үшін үйді суреттеді. Шамамен 1828 жылға арналған Самуэль Палмердің суреттемесі ғимараттың бір бөлігінің сыра қайнату үйіне айналғанын көрсетеді. Үйді туысы, көрнекті табиғат зерттеушісі, спортшы және ғалым Прайдёкс Джон Селби иеленді. 1867 жылы қайтыс болғаннан кейін ол үйді қызы Льюис Марианна Биггеге қалдырды. Оның екінші күйеуі Роберт Луард (одан екі бала болды, соның ішінде Игтем Мотте туған органшы Бертрам Луард Селби) өзінің атын Луард Селби деп өзгертті. 1887 жылы Игтем Мот американдық теміржол магнаты Уильям Джексон Палмер мен оның отбасына жалға берілді және үш жыл бойы Джон Сингер Сарджент, Генри Джеймс және Эллен Терри сияқты эстетикалық қозғалыстың суретшілері мен жазушыларының орталығына айналды. Миссис Бигг 1889 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Чарльз Селби Бигг, Шропширдегі жер агенті, 1889 жылдың шілдесінде үйді сатуға қойды.

19 ғасырдың соңы21 ғасыр

Томас Коллер Фергюсон Мотты сатып алды. Ол әйелімен бірге алты баласын Мотта тәрбиеледі. 1890–1891 жылдары ол көптеген жөндеу және қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді, бұл үйдің ғасырлар бойы ескерусіз қалғаннан кейін сақталуына мүмкіндік берді. Игтем Моте 20 ғасырдың басында аптасына бір күн кешке жұртшылыққа ашылды. Сэр Томас Колйер Фергюссонның үшінші ұлы Риверсдейл 1917 жылы 21 жасында Үшінші Ипр шайқасында қаза тапты және өлімнен кейін Виктория кресімен марапатталды. Жаңа капелладағы ағаш крест оның естелігіне орнатылды. 1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тидворт маңындағы әскери автокөлік мектебіне жасалған бомбалау шабуылында үлкен ағасы Макс 49 жасында қаза тапты. Олардың қыздарының бірі, Мэри (Полли деп аталған) Уолтер Монктонға үйленді. 1951 жылы сэр Томас қайтыс болғаннан кейін, мүлік және барондық атағы Макстың ұлы Джеймске өтті. Үйді күтіп ұстау мен жөндеудің жоғары құны оны үйді сатуға және көптеген заттарды аукционға салуға мәжбүр етті. Сату 1951 жылдың қазан айында өтті және үш күнге созылды. Үйді бұзып, шатырларынан қорғасынды алу немесе оны пәтерлерге бөлу ұсынылды. Үш жергілікті тұрғын үйді сатып алды: Уильям Дёрлинг, Джон Гудвин және Джон Балдок. Олар үйдің болашағын қамтамасыз ету ниетимен еркін иелік құқығы үшін 5500 фунт төледі. 1953 жылы Игтем Мотты Портленд, Мэн, АҚШ-тан келген америкалық Чарльз Генри Робинсон сатып алды. Ол бұл мүлікті 1920 жылдары Англиядағы демалысы кезінде білген, ал көп жылдардан кейін Country Life журналында сатылып жатқанын көреді. Ол салық себептерімен жылына он төрт апта ғана онда тұрды. Ол көптен күткен жөндеу жұмыстарын жүргізіп, үйді 17 ғасырға тән ағылшын жиһазымен жартылай жабдықтады. 1965 жылы ол Игтем Мотты және оның барлық иелігін Ұлттық треске сыйға тартатынын жариялады. Ол 1985 жылы қайтыс болды және оның күлі крипттың сыртындағы жерге жерленді. Ұлттық трест сол жылы мүлікті иелігіне алды. 1989 жылы Ұлттық трест ғимараттың көп бөлігін бөлшектеуді және оны қайта құру алдында құрылыс әдістерін тіркеуді қамтитын ауқымды консервациялау жобасын бастады. Бұл процесте ғасырлар бойғы қартаюдың, ауа райының әсері және өлім күзетуші қоңыздың зиянды әсері ерекше атап өтілді. Жоба 2004 жылы аяқталды, нәтижесінде кейінірек қосылған көптеген құрылымдық және сәндік элементтер ашылды.

Сәулет және сипаттама

Бастапқыда 1320 жыл шамасында салынған ғимарат маңызды, өйткені оның түпкілікті ерекшеліктерінің көп бөлігі сақталған; 16 ғасырда жаңа шіркеумен төртбұрышты аяқтағаннан кейін, кезекті иелері негізгі құрылысқа салыстырмалы түрде аз өзгерістер енгізді. Певснер оны "округтағы ең толық шағын ортағасырлық феодалдық үйі" деп сипаттады және ол орта ғасырларда мұндай үйлердің қалай көрінетінін көрсететін үлгі болып қалады. Осы типтегі аула үйлерінің көпшілігі сияқты, үйдің сыртына қарайтын бөлігі бұзылған, ал Николас Купер Игтем Моте ауласын толығымен қоршап, оның ішіне қарайтын, сырттан аз ақпарат беретінін атап көрсетеді. Құрылысы "Кент тас тас және күңгірт қызыл кірпіштен" жасалған, ал аула ғимараттары бастапқыда ағаштан салынған, кейіннен таспен қайта салынған. Үйде 70-тен астам бөлме бар, олардың барлығы орталық ауланың төңірегінде орналасқан, "шекарасы ормен белгіленген". Үйдің барлық жағынан шаршы ормен қоршалған, оны үш көпір кесіп өтеді. Ең ерте сақталған куәлік – 14 ғасырдың басындағы үй, үлкен залы бар, оған жоғары немесе тұғыр бөлігінде шіркеу, крипта және екі күн бөлмесі қосылған. Аула шектеулі ормен қоршалған жерге кезең-кезеңмен толық жабылған, ал қамалмен қоршалған мұнара 15 ғасырда салынған. 14 ғасырдың сыртқы бөлігінен 15 және 16 ғасырлардағы қайта құру мен жаңартудан кейін өте аз нәрсе қалған. Құрылыстарда ерекше және ерекше элементтер бар, мысалы, қақпашының қарауы, қақпаны ашудан бұрын келушінің құжаттарын тексеруге арналған қабырғадағы тар тілік. Ашық лоджия, үстінде 15 ғасырлық галереясы бар, негізгі бөлмелерді қақпа үйімен байланыстырады. Ауласында 19 ғасырға жататын үлкен иттер үйі орналасқан. Үйде екі шіркеу бар; шамамен 1520 жылға жататын Жаңа шіркеу Тюдор гүлдерімен безендірілген күмбезді шатырына ие. Интерьердің бір бөлігі Ричард Норман Шоумен қайта жаңартылған.

Әдебиетте

Аня Сетонның "Жасыл қараңғылық" романының көп бөлігі Игтем Мотте орын алады. Роман 1968 жылы Сетон жасаған сапардан шабыттанды. Чарльз Генри Робинсон Сетонға зерттеу жұмыстары үшін кітапханасы мен жазбаларын пайдалануға мүмкіндік берді.