Кіріспе

Шотланд снукер және бильярд ойыншысы

Уолтер Уэйр Уилсон Дональдсон (2 ақпан 1907 – 24 мамыр 1973) – шотланд кәсіби снукер және бильярд ойыншысы. Ол 1947 жылдан 1954 жылға дейін Фред Дэвиске қарсы әлем чемпионатының финалында қатарынан сегіз рет өнер көрсетіп, 1947 және 1950 жылдары жеңіске жетті. Дональдсон ұзақ ойындарымен және тұрақтылығымен танымал болды, сондай-ақ ол белгілі бір нәрсені пайдаланудан қашып жүрді. 2012 жылы ол Дүниежүзілік кәсіби бильярд және снукер қауымдастығының әлемдік снукер даңқы залына постұлымдық түрде енгізілді. Дональдсон 1922 жылы 16 жасқа дейінгі британдық жастар ағылшын бильярд чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін кәсіби ойыншы болды және шотланд кәсіби бильярд титулын алты рет жеңіп алды. Ол алғаш рет 1933 жылы әлем чемпионатына қатысты, бірақ Джо Дэвиске күйреуге ұшырағаннан кейін 1939 жылға дейін қайтадан қатыспады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Төртінші үнді дивизионында қызмет еткеннен кейін Дональдсон 1946 жылғы әлем чемпионатына қатысып, алғашқы матчында Дэвиске ұтылды. Чемпионат финалына жетпеген ойыншы ретінде ол 1946 жылғы Олбэни клубының кәсіби снукер турниріне қатыса алды, ол турнирде жеңіске жетті. 1946 жылы Джо Дэвис әлем чемпионатынан шыққаннан кейін Дональдсон қарқынды жаттығулар жасап, 1947 жылы Фред Дэвисті жеңіп, чемпион атанды. Дэвис келесі екі чемпионатта жеңіске жетті, ал Дональдсон келесісін жеңіп алды, содан кейін келесі төрт жыл бойы Дэвиске екінші орынды иеленді. Дональдсон кейін әлем чемпионатында өнер көрсетуді тоқтатты, бірақ ол 1959 жылға дейін News of the World Snooker турниріне қатысып жүрді.

Ерте өмір

Уолтер Вейр Уилсон Дональдсон 1907 жылдың 2 ақпанында Эдинбургте дүниеге келді. Әкесі оны 5 жасынан бастап ағылшын бильярдымен айналыстырды, біріккен бильярд үстелінің айналасына 1 фут (0 метр) биіктікте платформа жасады, соның арқасында жас Дональдсон үстелге жете алып ойнайтын болды. Оның әкесі сондай-ақ 1928 жылы әйелдер бильярды бойынша «Британ аралдарының чемпионы» атанған Маргарет Леннанды да жаттықтырды.

Кәсіби өмірінің алғашқы жылдары

Дональдсон Оңтүстік Йоркширдегі Ротерхэм қаласына көшіп келді, онда бильярд залын басқарды, ал 1928/1929 жылғы маусымда Шотландияның кәсіби бильярд және снукер чемпионаттарын жеңу үшін Глазгоға сапар шекті. Кейін ол Нотингемширдегі Нью-Оллертон қаласында бильярд залының иесі болды. 1939 жылы ол іріктеу турнирінде Герберт Холт пен Дики Лоусты 18–13 есебімен жеңіп, содан кейін бірінші турда Клод Фалькинерді 21–10 есебімен жеңді, бірақ ширек финалда Сидни Смиттен 15–16 есебімен жеңілді. BBC World Service радиостанциясы оның Фред Дэвиске қарсы ойынының бір бөлігін эфирге берді. Дональдсон 1939 жылы өзінің ойын философиясы туралы айта келіп, қауіпті соққылардан қашықтайтынын, себебі ол матчтардың көбінесе бір ойыншының қателіктерінен ұтылатынына сенді: «Ойынды жеңіп алу бір адамның еңбегі емес, екінші адамның қателігінен жеңіледі». Интервьюер «Бильярдшылар» журналының оқырмандарына ойын деңгейлерін жақсартуға көмектесетін кеңес сұрағанда, Дональдсон оны қолдануға қарсы кеңес берді, себебі «ол бірінші сыныпты ойыншы болмаса, кем дегенде 90 пайыз жағдайда соққыны нашарлатады. Және әдетте ол қажет те емес». Дональдсон 1940 жылы әскерге шақырылып, Канадада, Солтүстік Африкада, Грецияда және Италияда Корольдік сигнал корпусының сержанты ретінде қызмет етті, ол 1941 жылдың қыркүйегінде құрылған Сегізінші армияның бастапқы бөлімдерінің бірі болған Төртінші Үнді дивизиясына қосылды. Чемпионат 1946 жылы қайта жаңғырылып, Джо Дэвис тағы да жеңіске жетті, соның ішінде ширек финалда Дональдсонды 21–10 есебімен жеңді. Дональдсон демобилизациядан кейін шамамен алты ай өткен соң, финалда Алек Браунды 20–11 есебімен жеңіп, жеңімпаз атанды. 1946 жылғы әлем чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін Дэвис бұл жарыстан шығып қалды. 1946 жылдың қарашасында Дональдсон Джон Пулманға қарсы 142 ұпайдан тұратын, жаңа әлемдік рекорд болатын ең жоғары брейк жасады, бірақ рекордты талап ететін стандартты бильярд үстелі болмағандықтан, ол ресми рекорд ретінде танылмады.

Әлем чемпионатының финалы және кейінгі кәсіби мансабы

Дональдсон 1947 жылғы әлем чемпионатына дайындық барысында көршісінің шатырында бильярд үстелін пайдаланып қарқынды жаттықты. Кейіннен ол 35–19 есебімен 16 кадрға дейін көш бастады. Осыдан кейін Дэвис алты кадр тізбектеп жеңіп, есебін 35–25-ке дейін қысқартты. Дональдсон 73–49 есебімен жеңіске жетті және матчты 82–63 есебімен аяқтады. Чемпионат кезінде оның тактикасы 30-дан 50 ұпайға дейін үзілістер жасау және қиын соққыларға тырысудың орнына ойнаудан тұрды. Бұл екі ойыншының қатысуымен 1947 жылдан 1954 жылға дейін қатарынан сегіз финалға шықты. 1949 жылғы әлем чемпионатының финалында Фред Дэвис Дональдсонды 80–65 есебімен жеңді. Дональдсон Пульманға қарсы жартылай финалдық матчтың соңғы күні 115 ұпайлық ең жоғары үзіліс жасады. 1949/1950 жылғы News of the World Snooker турнирінде Дональдсон жеті раунд-робин матчының тек екеуінде ғана жеңіске жетіп, сегіз қатысушының арасында жетінші орын алды. Дональдсон Кеннерли мен Альберт Браунды жеңіп, 1950 жылғы әлем чемпионатының финалына Фред Дэвиске қарсы шықты. Бірақ тағы екі күннен кейін Дональдсон 18–18 есебімен теңесті, соның ішінде сол күні соңғы алты кадрдың бесеуінде жеңіске жетті. Ол келесі күні төрт кадрға басымдық алып, бірнеше күн бойы сақтап, ақырында 45–39 есебімен алты кадрға дейін ұзартты. Дональдсонның жеңісі соңғы күні 49–32 есебімен расталды, ал матч 51–46 есебімен аяқталды. Блэкпулдағы бір матчты шамамен 3000 көрермен тамашалады. "Billiard Player" журналы Дональдсонның табысын оның күшті қауіпсіз ойынына және Дэвистің нашар өнеміне байланысты деп есептеді. 1950/1951 жылғы News of the World Snooker турнирінде жеті матчтың біреуінде ғана жеңіске жеткен Дональдсон соңғы орынды бөлісті. Дональдсон мен Фред Дэвис 1951 жылғы әлем чемпионатының финалын Блэкпулда 97 кадрдан астам уақыт бойы рекордтық көп көрерменнің алдында өткізді. 6–6 есебінен кейін Дэвис 12–6 есебімен алға шықты, ал матч 58–39 есебімен аяқталмас бұрын 49–36 есебімен жеңіске жетті. Дональдсон 1951/1952 жылғы News of the World Snooker турнирінде матчтарының жартысын жеңіп, тоғыз ойыншының арасында алтыншы орын алды. Кәсіби бильярд ойнаушылар қауымдастығы (PBPA) мен Бильярд қауымдастығы және бақылау кеңесі (BA&CC) арасындағы даудан кейін, PBPA мүшелері BA&CC турнирлерден түскен табыстың көп бөлігін алып отырғанын сезгендіктен, көптеген кәсіби ойыншылар 1952 жылғы әлем чемпионатына бойкот жариялады және өздерінің 1952 жылғы Дүниежүзілік кәсіби матчтық чемпионатында жарысты. Бұл жарысқа жетекші ойыншылардың көпшілігі қатысқандықтан, жұртшылық оны нағыз әлем чемпионаты ретінде қабылдады. Әлемдік кәсіби матч-плей чемпионатын снукер тарихшылары қазір әлемдік снукер чемпионатының бөлігі ретінде қабылдайды. Дональдсон жиырмасыншы фреймде 106 ұпайлық тағы бір ғасырлық үзіліс жасады, бірақ Дэвис екінші күннің соңында оның басымдығын 14–10 есебімен арттырды. Үшінші күні Дэвис 140 ұпай жасады, бұл әлем чемпионатының жаңа рекорды, ал Дональдсон 111 ұпай жасады. Дэвис күнді 21–15 есебімен аяқтады. Тағы бір күндік ойыннан кейін Дэвис 29–19 есебімен алда болды, содан кейін Дональдсон келесі он екі кадрдың сегізін жеңді. Дэвис 38–35 есебімен соңғы күнді аяқтап, чемпион атанды. 1952/1953 жылғы News of the World Snooker турнирі 1953 жылдың қаңтарында аяқталды, Дональдсонның сегіз матчта үш жеңісі оны үшінші орынға ие етті. 1953 жылғы наурыз айында өткен әлем чемпионатының финалында Дональдсон мен Дэвис 71 кадрлық матчтың бірінші күнінен кейін 6–6 есебімен тең болды. Дональдсон екінші күннен кейін 13–11 есебімен алға шықты, Дэвис 107 ұпайлық үзіліс жасағанына қарамастан. Дональдсон үшінші күннен кейін 20–16 есебімен алда тұрды, бірақ Дэвис төртінші күннен кейін 24–24 есебімен теңесті, соның ішінде 102 ұпайлық ғасырлық үзіліс жасады. Дэвис 28–26 есебімен алда тұрды, бірақ Дональдсон бесінші күннің соңында 31–29 есебімен алға шықты. Ойынның соңғы кешкі сессиясынан кейін тағы да 33–33 тең болды, Дэвис 37–34 есебімен жеңіске жетті. Дональдсон 1953/1954 жылғы News of the World Snooker турнирінде жетінші орынды иеленді, ол өзінің сегіз матчының бесеуінде жеңіліс тапты. 1954 жылғы Дүниежүзілік кәсіби матч-плей чемпионатында Фред Дэвис пен Дональдсон сегізінші рет финалда кездесті. Бұл финалдағы ең бір жақты финал болды, Дэвис 71 кадрлық байқауда төрт күннен кейін 33–15 есебімен көш бастады. Ол жекпе-жектен жеңілгенге дейін Дональдсон өзінің қажетті деп санаған жаттығуларына жеткілікті уақыт бере алмағаны үшін әлем чемпионатына қайта қатыспайтынын айтты. Дэвис бесінші күні алғашқы үш фреймді жеңіп, 36–15 есебімен көш бастады. Соңғы ұпай 45–26 болды, Дональдсон соңғы күні 121 ұпайлық үзіліс жасады. 1954 жылғы Дүниежүзілік матч-плей финалынан кейін Дональдсон болашақта әлем чемпионаттарында ойнамайтынын жариялады, өйткені ол өзінің шағын шаруашылығын басқаруға көбірек назар аударғысы келді, бірақ ол басқа турнирлерде де, көрсету матчтарында да ойнауды жалғастыруға ниеттенгенін айтты. 1954/1955 жылғы News of the World Snooker турнирінде үш жеңіске жеткенімен, ол жоғары орын алған жоқ. 1955/1956 жылдары үшінші орын алды, ал 1956/1957 жылдары соңғы орын алды. Дональдсон 1957/1958 жылғы News of the World Snooker турнирінде Фред Дэвистің жалғыз жеңілісін тіркеді (21–16), содан кейін финалдық кестеде бес ойыншының арасында үшінші орын алды. Осы турнирде бұрынғысынан Джо Дэвисті де 21–16 есебімен жеңді, бірақ 14 ұпайлық басымдық алған еді. Алайда, ол маусымның ең жоғары үзілісін 141 ұпай жасады. 1958 жылғы News of the World Snooker турнирі кестесінде төрт ойыншының арасында соңғы орынды иеленді, тоғыз матчта бір ғана жеңіске жетті. 1960 жылы ол толығымен бәсекелестік ойындардан шықты. Спорттан шыққаннан кейін ол өзінің снукер бөлмесін сиыр сарайына айналдырып, бильярд үстелінен тақтатастарды жол жасау үшін бұзды және снукердің орнына боулинг ойнауды ұнатты. 1971 жылы ол Ньюпорт Пагнелл қалалық округіне консервативтік партиядан үміткер болып қойылды және сайланды. 1973 жылдың 24 мамырында Бакингхемширдегі Ньюпорт Пагнелдегі үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды. "Ол керемет дәлдікпен соққы береді, ал оның салқын және ойластырылған стиліне жеңілу қиын. Көптеген ойыншылар Дональдсонды қарап, оның "екі көзді" тұруын көшіруге ант етеді, бірақ оның стилінің басты артықшылығы – екі қолын да денесіне жақын ұстауы және оның әрекетінің тыныш, баяу және оңай ырғағы." Фред Дэвис Дональдсонның соққы беру қабілетін жоғары бағалап, оны "қарқынды бәсекелес" деп сипаттады, бірақ "техникалық жағынан өте шектеулі" деді. Дональдсонның "Snooker Scene" журналындағы некрологы оның ойнаудағы "өз басымен тыныш болуын" күшті жақтары ретінде атап көрсетті және "оның алыстан соққы беруі ойын тарихындағы ең жақсысы болды" деп мәлімдеді, бірақ ол көптеген ғасырлық үзілістер жасауға мүмкіндік бермейтін себебі – ол жақтан соққы беруден қашқандығы болды. 2005 жылғы "Masters of the Baize" кітабы Дональдсонды "әлемдік кәсіби снукердің ең бағаланбаған чемпиондарының бірі" деп сипаттайды, ол "алыстан соққы беру стандартын жаңартты". 2012 жылы Дональдсон Дүниежүзілік кәсіби бильярд және снукер қауымдастығының Дүниежүзілік снукер арнасының құрмет залына енгізілді.

Снукер (4 атау)

Нәтижесі: №. Жыл Чемпионаты Финалдағы қарсыласы Есеп Жеңімпаз 1. 1932 Бильярд кәсіпқойлары қауымдастығының чемпионаты – 2. 1946 Олбани клубының кәсіби снукер турнирі – 1. 1948 Әлем снукер чемпионаты Жеңімпаз 1929 Шотланд кәсіби бильярд чемпионаты Александр Тейлор Жеңімпаз 1930 Шотланд кәсіби бильярд чемпионаты Александр Тейлор Жеңімпаз 1931 Шотланд кәсіби бильярд чемпионаты Уилли Смит Жеңімпаз 1932 Шотланд кәсіби бильярд чемпионаты Александр Тейлор Жеңімпаз 1932 Бильярд кәсіпқойлары қауымдастығының чемпионаты Л. В. Бейтман Жеңімпаз 1934 Шотланд кәсіби бильярд чемпионаты В. Хефферман Жеңімпаз 1938 Шотланд кәсіби бильярд чемпионаты Гарри Стокс