Кіріспе
Флорида штатының Daytona Beach қаласындағы Daytona International Speedway төңкергішінде жыл сайын өткізілетін Daytona 24 сағаттық спорттық автомобильдерге арналған төзімділік жарысы, сондай-ақ демеушілік себептерімен Rolex 24 At Daytona деп те аталады. Жарыс 3.56 миль (6 км) құрамындағы жол трассасында, триовалдың көп бөлігі мен ішкі трассаны пайдалана отырып өткізіледі. Қаңтардың соңғы немесе ақпанның бірінші демалыс күнінде Speedweeks аясында өткізілетін бұл жарыс Солтүстік Америкадағы жылдың алғашқы маңызды автокөлік жарысы болып табылады. Жарыс IMSA санкциясымен өткізіледі және IMSA SportsCar чемпионатының маусымдық ашылу жарысы есептеледі. Жарыс жылдар бойында әртүрлі демеушілердің атын иеленген. 1992 жылдан бері Rolex Watch Company жарыстың атау демеушісі болып табылады, ал 1984 жылы Pepsi-ді алмастырған Sunbank-ты ығыстырды. Барлық сыныптардың жеңімпаздары Rolex Daytona сағатымен марапатталады. Бұл жарыс 24 сағаттық Ле-Ман және 12 сағаттық Себринг жарыстарымен бірге төзімділік жарыстарының бейресми «Үштік Тажы» құрайтын жарыс ретінде танымал.
The 24 Hours of Daytona, also known as the Rolex 24 At Daytona for sponsorship reasons, is a 24 hour sports car endurance race held annually at Daytona International Speedway in Daytona Beach, Florida. It is run on the Sports Car Course layout, a 3.56 mile (6 km) combined road course that uses most of the tri oval plus an infield road course. Held on the last weekend of January or first weekend of February as part of Speedweeks, it is the first major automobile race of the year in North America. The race is sanctioned by IMSA and is the first race of the season for the IMSA SportsCar Championship. The race has borne the names of several sponsors over the years. Since 1992, the Rolex Watch Company has been the title sponsor of the race, replacing Sunbank, which replaced Pepsi in 1984. Winning drivers of all classes receive a Rolex Daytona watch. The race is known as a leg of the informal Triple Crown of endurance racing along with the 24 Hours of Le Mans and 12 Hours of Sebring.
Басталуы
Трасса ашылғаннан кейін көп ұзамай, 1959 жылдың 5 сәуірінде, жол трассасында алты сағаттық / 1000 шақырымдық USAC FIA спорттық автомобильдер жарысы өтті. Конт Антонио фон Дори мен Роберто Миерес Porsche көлігінде жарысты жеңіп алды, қараңғылықтың салдарынан жарыс 560.07 мильге дейін қысқартылды. Жарыс 3.81 мильдік трассада, сағат тіліне қарсы бағытта өтті. Бұл оқиға болашақ 24 сағаттық жарыстың бір бөлігі болып саналмайды. 1962 жылы, трасса салынғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, спорттық автомобильдердің 3 сағаттық жарысы енгізілді. Daytona Continental деп аталатын бұл жарыс FIA-ның GT өндірушілері үшін жаңа Халықаралық чемпионатына есептелді. Бірінші Continental жарысын 2.7 литрлік Coventry Climax қозғалтқышы бар Lotus 19 көлігін жүргізген Дэн Гурни жеңіп алды. 1966 жылы Сузи Дитрих 24 сағаттық жарысқа қатысып, Джанет Гатри мен Донна Мэй Мимспен бірге Sunbeam Alpine көлігін айдады. Үшеуі 32-ші орынды иеленді және жарыста басқа әйелдер командасымен бірге халықаралық стандарттағы 24 сағаттық жарысты аяқтаған алғашқы әйелдер командасы болды. 1966 жылы Дайтона, Себринг және Ле-Манда Фордтарға жеңілгеннен кейін, Ferrari P сериясының прототиптері 1967 жылы беткейлі финиш сызығында қатарласып 1-2-3 орындарды иеленді. Ferrari 365 GTB/4 көлігіне осы жеңісті құрметтеп, Ferrari Daytona деген бейресми атау берілді. Porsche 1968 жылғы 24 сағаттық жарыста 1-2-3 орындарды иелену арқылы осы жетістікті қайталады. Герхард Миттердің көлігі дөңгелегінің істен шығуынан банкингте үлкен апатқа ұшырағаннан кейін, оның командаласы Рольф Стоммелен Вик Элфорд пен Йохен Неерпаштың көлігіне көмектесті. Ұзақ уақыт көшбасшы болып келген Джо Сифферт пен Ханс Херманның көлігі техникалық ақауға байланысты екінші орынға түсіп қалғанда, бұл екеуі де өз көліктерін жалғастыра отырып, жаңа көшбасшыларға қосылды. Осылайша Porsche 8 жүргізушінің 5-ін жеңімпаздар алқасының ортасына шығарды, ал Джо Шлезер мен Джо Базетта үшінші орынды иеленді, тек Миттер ғана қалып қойды. Lola 1969 жылы Дейтонадағы 24 сағаттық жарыста 1-2 орындарды иеленді. Жеңімпаз көлік Марк Донохью мен Чак Парсонстың Penske Lola T70 Chevrolet болды. Motor Sport басылымы: "Дейтонадағы 24 сағаттық жарысқа өте аз көрермен келеді, мұны фондық трибуналардағы бос орындардан көруге болады", - деп хабарлады. 1970 жылы жарыс жүргізушілер көліктеріне бекітіліп, старт берілген кезде қашып кететіндей болып өтті. 1971 жылдан бастап жарыстар дөңгелек стартпен басталады. 1972 жылы FIA ережесіне сәйкес жарыс алты сағатқа дейін қысқартылды, ал энергетикалық дағдарыс 1974 жылы жарыстың тоқтатылуына әкелді. 1975 жылы Америка спорттық автомобиль клубының санкциясын Халықаралық автоспорт қауымдастығы алмастырды. 1982 жылы жарыс WSC орнына IMSA GT Чемпионатының бөлігі ретінде жалғасты. 2014 жылы жарыста пол позициясын алған DP көлігін жүргізіп жатқан Мемо Гидли мен GTD санатындағы Ferrari 458 көлігін жүргізіп жатқан әуесқой жүргізуші Маттео Малучеллидің қатысуымен драмалық апат болды. Соқтығысқан кезде Малучелли 30 миль/сағат жылдамдықпен жүріп, жолдан өтіп бара жатқанда, көліктер оны 150 миль/сағат жылдамдықпен басып өтіп кетті. Мемо басқа бір көлікпен қатар келе жатқанда оны көре алмады және алдымен соқтығысты. Осыдан кейін жарысқа қызыл жалау қойылды. Екі жүргізуші де аман қалды. 1970 жылдары тұрақты командалар үш жүргізушіге дейін кеңейтілді. Қазіргі уақытта түнгі уақыттағы ұзақ уақытқа байланысты әдетте төрт жүргізуші жарысады. Кәсіби негіздегі DPi прототипі және ACO GTE сыныптарында төрт жүргізуші де әдетте кәсіби болып табылады. ACO LMP2 және SRO Group GT3 сыныптарында, осы қосымша жүргізушілердің көбісі қазіргі FIA спецификациялары бойынша "әуесқой жүргізушілер" деп аталады. Әуесқой жүргізушілер - автоспортпен байланысты емес кәсіпте мансап құрған спортшылар. Мұндай жүргізушілер, әдетте, IMSA-ның Jim Trueman және Bob Akin сыйлықтарына ие болады, олар маусым соңында кәсіби емес үздік жүргізушіге беріледі. Бұл әуесқой жүргізушілер немесе жасы үлкен кәсіби жүргізушілер (FIA күміс немесе қола әдетте әуесқой жүргізушілер үшін, бірақ 55 жастан асқан кәсіби жүргізушілер автоматты түрде осы деңгейде жіктеледі) белгілі бір сағаттар бойы көлікте болу керек. Көбінесе, барлық сыныптардағы төртінші жүргізуші - бұл танымал, көбінесе ірі кәсіби чемпионатты жеңген, сондай-ақ Скотт Диксон, Джефф Гордон, Фернандо Алонсо, Шейн ван Гисберген және Кайл Буш сияқты Дайтонаның жалғыз кәсіби жүргізушісі. Ле-Ман жарысынан айырмашылығы, Дейтона жарысы ешқандай қоғамдық көшелерді пайдаланбай, жылдамдық аренасындағы жабық трассада өтеді. Тік қабырғалардың көп бөлігі, шиканмен және екі шашты бұрылыстармен тоқтатылған, сондай-ақ жылдам, жылдам ішкі алаң кіреді. Ле-Маннан айырмашылығы, жарыс қыс мезгілінде, түндер ең ұзақ болатын кезде өтеді. Түнде жарыс өткізу үшін трассаның айналасына шамдар орнатылған, бірақ ішкі алаң негізгі овалындай жақсы жарықтандырылмаған. Алайда, стадион шамдары Ле-Мандағы стадион жарықтандыруына ұқсас, шамамен 20% деңгейінде қосылады, ал пит-стоп сызығының бойындағы шамдар жарықтандырылған, ал трассаның айналасындағы шамдар көше шамдарына ұқсас.
GTP
IMSA ұйымында бірнеше рет иелігі ауысқаннан және ұйымның бағыты өзгергеннен кейін, 1990 жылдары Дейтона жарысы Grand Am сериясымен үйлесімді болуы шешілді. Grand Am сериясы – Американың Ле-Ман сериясының қарсыласы, және атауынан көрініп тұрғандай, Ле-Ман сериясы мен Ле-Манның 24 сағаттық жарысы сияқты ережелерді қолданады. Алайда, Grand Am сериясы NASCAR және IMSA-ның бастапқы идеяларымен тығыз байланысты, сондай-ақ шығындарды бақылауда ұстауға және қатысушылар арасындағы қызу бәсекеге баса назар аударды. Спорттық автокөлік жарыстарын басқа жарыстарға қарағанда арзан ету мақсатында 2002 жылы жаңа ережелер енгізілді. Daytona прототиптері (DP) арзан материалдар мен технологияларды пайдаланады, ал автомобильдің қарапайым аэродинамикасы оның дамуы мен сынақтарына кететін шығындарды азайтады. DP машиналары 2003 жылы алты машинамен жарыс жолына шықты. Riley, Dallara және Lola сияқты шасси өндірушілер командаларға DP машиналарын ұсынады, ал қозғалтқыштар Cadillac, Lexus, Ford, BMW және Porsche сияқты ірі автокөлік компанияларының брендтерімен таңбаланады. 2017 жылы DPi прототиптері енгізілді. Бұл машиналар LMP2 шассиіне негізделген, сондай-ақ арнайы қозғалтқышпен және ірі өндірушінің кузовымен жабдықталған. 2023 жылы жарыста LMDh прототиптерінің техникалық талаптары қолданылады, бірақ Ле-Ман гиперкарларына да қатысуға рұқсат беріледі. Сонымен қатар, серия 1980 жылдардағы Grand Touring Prototype атауын қайтадан қолданатын болады.
GT3
Дейтонадағы Gran Turismo класындағы машиналар GT3 класына ұқсас, көшедегі нұсқаларына жақын. Мысалы, Porsche 996-ның стандартты кубок нұсқасы, әдеттегі RS/RSR жарыс нұсқаларының орнына қолданылады. Жақында Daytona жарысына BMW M3 және M6, Porsche 911, Chevy Camaro және Corvette, Mazda RX 8, Pontiac GTO және Ferrari F430 Challenge машиналары да қатысты. Audi R8 және Ferrari 458 Italia 2012 жылы жарыстың 50 жылдығында дебют жасады. IMSA GTO және GTU дәуірінен бастап 2015 жылғы ережелерге дейін GT класында бәсекелесу үшін сыртқы панельдері ұқсас болатын кеңейтілген рамалы машиналар қолданылды (жаңа BMW M6, Chevrolet Camaro және Mazda RX 8). Бұл ережелер ескі GTO спецификациясына ұқсас, бірақ одан да көп шектеулермен. Кеңейтілген рамалы машиналардың мақсаты – командаларға ақша үнемдеуге көмектесу, әсіресе апаттардан кейін, командалар келесі жарысқа машинаны қайта құрастыруға немесе тіпті жаңадан жасауға мүмкіндік алады, апаттан кейін немесе жыл соңында бүкіл машинаны жазып тастаудың орнына. 2014 жылдан бастап GT Daytona класы тек GT3 тобының машиналарымен шектелді. Сонымен қатар, WEC-ке ұқсас LM GTE машиналарын пайдаланатын GTLM класы пайда болды. 2022 жылы GTLM класы GTD Pro класымен ауыстырылды, GTD класындағыдай бірдей машиналар қолданылды. Бір ғана GTLM машинасы, Corvette C8.R, GTD машиналарының деңгейіне бейімделген өнімділігімен бұл класта бәсекелесуге рұқсат етілді.
GX класы
2013 жылғы жарыс GX класының бірінші және жалғыз жылы болды. Жарысқа алты автомобиль қатысты. Бұл класты мақсатты түрде құрастырылған Porsche Cayman S және Mazda 6 жарыс машиналарын құрады. Mazda онда өздерінің алғашқы дизельді жарыс көлігін таныстырды, бұл Daytona 24 жарысында дизельді жарыс машинасының тұңғыш рет қатысуы болды. Жарыс бойында Cayman көліктері басымдық танытты, ал үш Mazda да қозғалтқыштарының ерте бұзылуына байланысты жарыстан шығып қалды. 9 айналымдық үстемдікпен, Дэвид Донохью басқарған #16 Napleton Porsche Cayman GX класында жеңіске жетті.
Жүргізушінің бірнеше рет жеңіске жеткені
RankDriverWinsЖылдар 1 Хёрли Хейвуд 5 1973, 1975, 1977, 1979, 1991 Скотт Пруетт 1994, 2007, 2008, 2011, 2013 3 Педро Родригес 4 1963, 1964, 1970, 1971 Боб Волек 1983, 1985, 1989, 1991 Питер Грег 1973, 1975, 1976, 1978 Рольф Стоммелен 1968, 1978, 1980, 19827 Брайан Редман 3 1970, 1976, 1981 Энди Уоллес 1990, 1997, 1999 Буч Лайтцингер 1994, 1997, 1999 Дерек Белл 1986, 1987, 1989 Хуан Пабло Монтоя 2007, 2008, 2013 Memo Рохас 2008, 2011, 2013 Кристиан Фиттипальди 2004, 2014, 2018 Жоао Барбоза 2010, 2014, 2018 Скотт Диксон 2006, 2015, 2020 Хелио Кастроневес 2021, 2022, 202317 Кен Майлз 1965, 1966 Ллойд Руби 1965, 1966 А. Дж. Фойт 1983, 1985 Альберт Холберт 1986, 1987 Альберт Унсер кіші 1986, 1987 Ян Ламмерс 1988, 1990 Джон Пол кіші 1982, 1997 Эллиотт Форбс Робинсон 1997, 1999 Мауро Балди 1998, 2002 Дидье Тейс 1998, 2002 Уэйн Тейлор 1996, 2005 Терри Борчеллер 2004, 2010 Скотт Шарп 1996, 2016 Макс Анжелелли 2005, 2017 Джордан Тейлор 2017, 2019 Камуи Кобаяши 2019, 2020 Ренгер ван дер Занде 2019, 2020 Рикки Тейлор 2017, 2021 Филипе Албукерке 2018, 2021 Том Бломквист 2022, 2023 Саймон Паженуд 2022, 2023