Кіріспе
Америкалық боксшы (1963–2015)
Антонио Аяла (13 ақпан 1963 – 12 мамыр 2015) – американдық кәсіпқой боксшы, жартық орта салмақ дивизионында өнер көрсеткен. Ол кәсіби мансабын 1980 жылы бастады, ал 1982 жылға қарай 22 жеңіс және бірде-бір жеңіліссіз, 19 нокаутпен жетістікке жетті. Аяла боксшылар отбасында дүниеге келген, үш бауыры да боксшылар болған: Майк Аяла, Паули Аяла және Сэмми Аяла. Бокс жазушылары мен тарихшылары Тони Аяланы бокстағы ең жарқын дамыған таланттардың бірі деп санайды, себебі оның мансабы 1983 жылы, 19 жасында түрмеге қамалуынан кейін тоқтап қалды. Жеке мәселелері мен кейінірек сотталғанына байланысты әлем чемпионы атағына алғашқы мүмкіндігі іске аспады, ал екінші мүмкіндігі сәтсіз аяқталды, себебі ол сол кезде 40 жасқа толып, нашар физикалық формада болды.
Ерте өмір
Аяла Техас штатының Сан-Антонио қаласында туған. Тони – бұрынғы боксшылар Майк Аяла мен Сэмми Аяланың інісі және тренер Тони Аяланың ұлы.
Әуесқой мансап
Көптеген адамдар Айаланың бокста дарынды бала екенін айтады, ол бес жасында алғаш рет рингке шықты, ал алты жасында алғашқы жеңілісінің орнын толтырды. Сегіз жасында оның соңғы жеңіліске ұшырағаны туралы әңгіме тарады. Он төрт жасында ол рингте әлем чемпионына қарсы күш көрсетіп, шаршатып жіберді. 15 жасында ол Sugar Ray Leonard-тың ағасы Роджер Леонарды нокаутқа жіберді. Осы кезде оның жетістіктері 1975 жылы кәсіпқой боксшы болған ағасы Майкпен салыстырғанда көлеңкеде қалды, ал 1980 жылдың басында әлемдегі бірінші нөмірлі супер батам салмақ дәрежесіндегі боксшы атанды, сондықтан Тониді жай ғана "екінші Аяла" деп атады.
Кәсіби мансап
Аяла 1980 жылғы маусымда Зип Кастильоны бір раундта нокаутқа түсіріп, кәсіби боксшы ретінде мансабын бастады және қатарынан тағы үш кездесуде бірінші раундта нокаутпен жеңіске жетті. Оның басқарушылары Дува отбасы болды, атап айтқанда Лу Дува, Дэн Дува және Кэти Дува. 1981 жылдың желтоқсанында 18 жасар Аяла Дүниежүзілік бокс қауымдастығының (WBA) рейтингінде 3-орынды иеленді. Жас боксшы қатал, бейсабас боксшы ретінде танымал болды және оны көбінесе "ласы" боксшы деп есептеді; мысалы, бірде ол қарсыласын еденге құлатқаннан кейін оған түкірді. Сонымен қатар, ол үш рет жекпе-жектен бұрын героин қолданғанын мойындады (оның інісі Майк Аяла да Дэнни Лопеске қарсы әлем чемпионаты үшін өткен жекпе-жектен бұрын есірткі қолданғанын айтқан). 1981 жылдың жазында жасөспірім Аяла Sports Illustrated журналының мұқабасында бокс спортындағы жаңа жұлдыз ретінде таныстырылды. Бокс туралы жазатын тәжірибелі журналист Майкл Кац оны өзі көрген ең жақсы жас боксшы деп мәлімдеді; Мұхаммед Алидің жаттықтырушысы Анджело Данди Аяла бокс тарихындағы ең ұлы боксшылардың бірі болуы мүмкін деп ойлады. 1981 жылдың 16 қыркүйегінде Аяла Сугар Рэй Леонард пен Томас Хёрнс арасындағы тарихи жекпе-жектің алдын ала кездесулерінде рингке шықты.
Жеке қиындықтар
1982 жылдың жазында Аяла 18 жасар әйелі Лизадан ажырасып, қайтадан онымен қайта қосылды. Олар Нью-Джерси штатында, Дувалардан алыс емес жерде тұрды. Ол аптасына екі рет, дүйсенбі және жұма күндері, жергілікті Анонимді алкоголиктер клубының жиналыстарына қатысты. Сәрсенбі күндері ол Нью-Йорк қаласына «Бостандық институтында» өтетін жиналыстарға баратын. 1982 жылдың 19 қарашасында Аяла бұрынғы жеңіл және орта салмақтағы чемпион Роберто Дюранмен 12 раундтық жас орта салмақтағы жекпе-жекке шығуы жоспарланған. Бұл жекпе-жекті Ден Дува мен Дон Кинг бірлесіп ұйымдастырды және оны NBC телеарнасы тікелей эфирде көрсетуге ниеттенді. 1982 жылдың тамыз-қыркүйек айларында ол Калифорния штатының Оранж қаласындағы Care Unit Hospital клиникасында ай сайынғы емделді, бұл оның бұрынғы шабуылдарының бірі үшін жасалған келісімнің бір бөлігі болды. Оған жаттығу үшін рұқсат берілді. Реабилитациялық бағдарлама Роберто Дюранмен жекпе-жекке 750 000 доллар табуға кедері келтірді. Дюранмен жекпе-жек өтпеген соң, Аяла аргентиналық Карлос Эррерамен жекпе-жек үшін шамамен 150 000 долларға келісті. «Мен бұған ренжімеймін», - деді ол. «Бұл мені әлем чемпионы атануға жақындататын қадам деп санаймын. Дейви Мур осы жекпе-жекten кейін менімен кездесуге тиіс».
Зорлау туралы айып
1982 жылы 20 қарашада Карлос Эррераны жеңгеннен кейін, ол чемпион Дэви Мурмен жұдырықтасуға жоспарланған. Аяла 1983 жылдың 26 қаңтарында Нью-Джерси штатының Тотова қаласындағы Ice World Arena-да кәсіби боксшы Лесли "Сладкий Лимонад" Гарднермен соңғы "дайындық" жекпе-жегін өткізуге тиіс болды. 1982 жылдың желтоқсанына қарай Аяла әлемдегі жартылай орта салмақтағы екінші орынды иеленді. Ол бар болғаны 19 жаста болса да, әйелдерге қарсы шабуыл жасағаны үшін екі рет сотталған. Осы шабуылдардың бірі кинотеатрдың дәретханасында болды, нәтижесінде құрбанның арқасы сынды. Ол осы қылмыстар үшін үзіліспен сотталған. Қайталап қылмыс жасағандарға қатысты заң бойынша, ол 35 жылға бас бостандығынан айырылды. Сотта прокурор жас боксшының толық мерзімді жазасын өтеуі керек екенін мәлімдеді, өйткені ол қоғам үшін қауіпті. Аяла Рахвей мемлекеттік түрмесінде және Трентон мемлекеттік түрмесінде жазасын өтеді және 1999 жылы босатылды.
1999 жылы шығарылған
Аяла 1999 жылы түрмеден мерзімінен бұрын босатылды және бокс мансабын қайта бастады, нәтижесінде алты маңызды жекпе-жекті нокаутпен жеңіп алды. Аяла өз туған қаласында бұрынғыдай танымал болды. Қатты соққы беретін бұрынғы чемпион Йори Бой Кампаспен өткен іріктеу жекпе-жегі оның күтпеген қайта оралуына нүкте қойды, қол жарақаттары салдарынан Аяла 8-раундтан кейін төреші орындығында жекпе-жектен бас тартты. Заңмен проблемалары одан әрі жалғасты. 2000 жылы ол үйіне заңсыз кіргені үшін жас әйелдің қолынан иығына оқ тиді. Аяланың сот процесінде прокуратура бұл оқиғаның 1983 жылы жасаған қылмысының тікелей қайталануы екенін көрсетті. Ол осы қылмысы үшін үкімнен босатылып, қысқа мерзімге түрмеге жабылды. 2003 жылы Аяла он үш жасар қызбен жыныстық қатынас жасады деген айып тағылды, бірақ қыз бұл туралы жалған мәлімдеме жасағанын айтқаннан кейін айыптар алынып тасталды.
2004 жылы қайтадан қамауға алу
2004 жылы Айала жылдамдық шегінен асырған үшін көлігі тоқтатылғаннан кейін, сотқа беріліп, тәртіп ережелерін бұзғаны үшін он жылға бас бостандығынан айырылды. Оған сондай-ақ, жүргізуші куәлігі болмағаны, героин сақтауы және көлігінде порнографиялық материалдар болғаны үшін айып тағылды. Тони-младший Форт-Уорттың оңтүстік-шығысындағы Венерадағы, нашар қылмыскерлерге арналған жеке Сандерс-Эстес бөлімшесінде ұсталды, онда ол санитар болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Техас штатының Абилин қаласындағы Робертсон қатаң тәртіпті түрмесінде де қамалды.
2014 жылы босатылуы және әкесінің жерлеу рәсімі
Аяла 2014 жылдың 25 сәуірінде босатылды. Екінші рет түрмеге қамалған кезде ол ешқандай сұхбат берген жоқ, сондай-ақ қоғамға көрінбеді немесе ресми мәлімдеме жасаған жоқ. Оның әкесі, Сан-Антониодағы Zarzamora Street Gym-нің иесі және басқарушысы Тони Айала аға, 2014 жылдың 10 сәуірінде қайтыс болды. Тониге 2014 жылдың 16 сәуірінде әкесінің жерлеу рәсіміне қатысуға ерекше рұқсат берілді, ол отбасы мүшелерімен, достарымен және жанкүйерлерімен амандасты, бұл он жылдан астам уақыттан бергі алғашқы ресми көрінісі болды. Содан кейін ол қалған тоғыз күндік мерзімін өтеу үшін қайтадан қамауға алынды.
"Эль Торито" спорт залы
Тони Айала әкесі қайтыс болғаннан кейін Сан-Антониодағы Зарзамора көшесіндегі спорт залын басқаруда ағалары Майк Айала мен Сэмми Айалаға көмектесті.
Өлім
Аяла 2015 жылдың 12 мамырында 52 жасында Сан-Антонио, Техас штатындағы Zarzamora Street Gym спорт залында, көрінетін артық дозадан көз жұмды. Бұқаралық ақпарат құралдарында оның денесінің жанынан есірткі құралдары табылғаны хабарланды.
Кәсіби бокс жазбасы
Жоқ. (Номер)НәтижесіРекордҚарсыласҚарсы рекордТүріРаунд, уақытКүніОрныЕскертулер33Жеңіліс31–2 Энтони Бонсанте22–3–3TKO11 (12), 25 сәуір 2003 Thunderbird Wild West Casino, Норман, Оклахома, АҚШ32Жеңіс31–1 Ли Фортуна25–20–2KO5 (10), 6 қыркүйек 2002 Рой Уилкинс аудиториясы, Сент-Пол, Миннесота, АҚШ31Жеңіс30–1 Урбано Гуррола18–8–0KO2 (10), 3 мамыр 2002 Рэндидің залы, Сан-Антонио, Техас, АҚШ30Жеңіс29–1 Мануэль Лопес22–2–0TKO2 (10), 9 қараша 2001 Sunset Station, Сан-Антонио, Техас, АҚШ29Жеңіс28–1 Сантос Кардона39–9–0UD10 (10)31 шілде 2001 Sunset Station, Сан-Антонио, Техас, АҚШ28Жеңіліс27–1 Луис Рамон Кампас74–4–0RTD8 (10)28 шілде 2000 Freeman Coliseum, Сан-Антонио, Техас, АҚШ27Жеңіс27–0 Джеральд Колеман16–14–0KO2 (10), 19 мамыр 2000 Will Rogers Coliseum, Форт-Уэрт, Техас, АҚШ26Жеңіс26–0 Хорхе Луис Вадо16–7–1KO4 (10), 14 сәуір 2000 Freeman Coliseum, Сан-Антонио, Техас, АҚШ25Жеңіс25–0 Тони Менефи69–6–1TKO8 (10), 11 желтоқсан 1999 Freeman Coliseum, Сан-Антонио, Техас, АҚШ24Жеңіс24–0 Роберт Кун18–6–1TKO4 (10), 24 қыркүйек 1999 Memorial Coliseum, Корпус-Кристи, Техас, АҚШ23Жеңіс23–0 Мануэль Эспарза19–5–1TKO3 (10), 20 тамыз 1999 Freeman Coliseum, Сан-Антонио, Техас, АҚШ Болдырмау (Тоқтатылды)22–0 Дэйви Мур11–0–0NR (Нәтиже жоқ)0 (12)29 қаңтар 1983 Ballys Park Place Hotel Casino, Атлантик-Сити, Нью-Джерси, АҚШ22Жеңіс22–0 Карлос Эррера47–6–0KO3 (10), 20 қараша 1982 Convention Hall, Атлантик-Сити, Нью-Джерси, АҚШ Болдырмау (Тоқтатылды)21–0 Роберто Дуран74–4NR (Нәтиже жоқ)0 (12)19 қараша 1982 АҚШ21Жеңіс21–0 Робби Эппс30–2–0TKO1 (10), 1 тамыз 1982 Freeman Coliseum, Сан-Антонио, Техас, АҚШ20Жеңіс20–0 Кертис Рэмси21–11–5UD10 (10)26 маусым 1982 Will Rogers Coliseum, Форт-Уэрт, Техас, АҚШ19Жеңіс19–0 Стив Грегори26–2–2TKO3 (10), 2 мамыр 1982 Curtis Hixon Hall, Тампа, Флорида, АҚШ18Жеңіс18–0 Дарио Де Аса8–8–0KO2 (10)10 сәуір 1982 Astro Arena, Хьюстон, Техас, АҚШ17Жеңіс17–0 Нэт Кинг26–18–1KO4 (10), 26 ақпан 1982 Freeman Coliseum, Сан-Антонио, Техас, АҚШ16Жеңіс16–0 Джеймс Уэйр17–9–1TKO7 (10)15 қаңтар 1982 Will Rogers Coliseum, Форт-Уэрт, Техас, АҚШ15Жеңіс15–0 Дж. Дж. Коттрелл22–10–3TKO8 (10)10 желтоқсан 1981 Ice World, Тотова, Нью-Джерси, АҚШ14Жеңіс14–0 Хосе Бакедано30–7–1KO1 (10), 16 қыркүйек 1981 Caesars Palace, Outdoor Arena, Лас-Вегас, Невада, АҚШ13Жеңіс13–0 Никанор Камачо8–0–1UD10 (10)23 тамыз 1981 Freeman Coliseum, Сан-Антонио, Техас, АҚШ12Жеңіс12–0 Джерри Читем31–5–2TKO6 (10), 25 маусым 1981 Astrodome, Хьюстон, Техас, АҚШ11Жеңіс11–0 Пэт Халласи27–6–1KO4 (10)23 мамыр 1981 San Remo, Лигурия, Италия10Жеңіс10–0 Агапито Рамирес11–12–1TKO3 (8)25 сәуір 1981 Veterans Memorial Coliseum, Феникс, Аризона, АҚШ9Жеңіс9–0 Марио Мальдонадо11–7–1KO3 (8), 28 наурыз 1981 Carrier Dome, Сиракуза, Нью-Йорк, АҚШ8Жеңіс8–0 Хосе Луис Балтазар30–29–2TKO2 (10), 16 қаңтар 1981 HemisFair Arena, Сан-Антонио, Техас, АҚШ7Жеңіс7–0 Эрл Либерд11–8–1KO1 (8)20 желтоқсан 1980 Kingsbridge Armory, Бронкс, Нью-Йорк, АҚШ6Жеңіс6–0 Лестер Гроувс5–4–2KO2 (10), 20 қараша 1980 Ice World, Тотова, Нью-Джерси, АҚШ5Жеңіс5–0 Майк Бейкер35–14–1UD8 (8)1 қараша 1980 Caesars Tahoe, Stateline, Невада, АҚШ4Жеңіс4–0 Арчи Эндрюс11–12–0KO1 (10)18 қыркүйек 1980 Ice World, Тотова, Нью-Джерси, АҚШ3Жеңіс3–0 Мануэль Торрес3–11–1KO1 (10)28 шілде 1980 Memorial Civic Center, Корпус-Кристи, Техас, АҚШ2Жеңіс2–0 Герман Маркес2–4–0KO1 (8), 15 шілде 1980 Royal Palace Ballroom, Сан-Антонио, Техас, АҚШ1Жеңіс1–0 Зип Кастильо23–16–1KO1 (8), 17 маусым 1980 Royal Palace Ballroom, Сан-Антонио, Техас, АҚШ