Кіріспе
1987 жылы шыққан үй компьютері
X68000 (エックス ろくまんはっせん) – Sharp Corporation компаниясы жасаған үй компьютері. Ол алғаш рет 1987 жылы шығарылып, тек Жапонияда сатылды. Бастапқы модельде 10 МГц Motorola 68000 процессоры, 1 МБ жедел жады және қатты дискісі болмады. Соңғы модель 1993 жылы 25 МГц Motorola 68030 процессоры, 4 МБ жедел жады және қосымша 80 МБ SCSI қатты дискісімен шығарылды. Бұл жүйелердегі жедел жадты 12 МБ-қа дейін кеңейтуге болады, бірақ көптеген ойындар мен бағдарламалар 2 МБ-тан артық қажет етпейді. X68000 1980-ші жылдардың соңындағы аркадалық бейнеойындарға ұқсас графикалық құралдарға ие, жылжуды, плиткалы фондарды және көптеген спрайттарды қолдайтын арнайы копроцессорлары бар. Дыбыс 8 каналды FM синтезін және бір каналды адаптивті дифференциалдық импульстік кодты модуляцияны қолдайтын бірнеше дыбыс чипі арқылы қамтамасыз етіледі, олар DAC чипі арқылы 2 аналогтық стерео каналға біріктіріледі. Сондықтан бейнеойындар X68000-нің маңызды қолданыс саласы болды.
Операциялық жүйе
X68k операциялық жүйесі Human68k деп аталады, және ол Sharp үшін Hudson Soft компаниясымен әзірленген. MS-DOS-қа ұқсас Human68k, MS-DOS-тағыдай ағылшын тіліндегі командаларды қолданады; орындалатын файлдардың кеңейтімі X болып табылады. 2.0 нұсқасына дейінгі операциялық жүйе нұсқаларында "форматтау" және "свич" сияқты стандартты құралдар үшін ғана командалық жол шығысы болды, ал кейінгі нұсқаларда осы құралдардың графикалық интерфейске негізделген нұсқалары қосылды. Кем дегенде үш негізгі операциялық жүйе нұсқасы шығарылды, олардың арасында бірнеше жаңартулар жасалды. Алғашқы модельдерде "VS" немесе "Visual Shell" деп аталатын графикалық интерфейс болды; кейінгі модельдер бастапқыда SX WINDOW жиынтығымен бірге келді. Motif интерфейсіне ұқсас Ko Window деп аталатын үшінші графикалық интерфейс те бар. Бұл графикалық интерфейстерді дискетадан немесе жүйенің қатты дискісінен жүктеуге болады. Көптеген ойындар да дискетадан жүктеліп, іске қосылады; кейбіреулерін қатты дискіге орнатуға болады, ал кейбіреулеріне қатты дискіге орнату қажет. Жүйе шығарылғаннан бері Human68k сияқты бағдарламалық қамтамасыз ету, консоль, SX Window C компиляторлары және BIOS ROM-дары авторлық құқықтан босатылған бағдарламалық қамтамасыз ету ретінде жарияланды және оларды тегін жүктеуге болады. Басқа операциялық жүйелерге OS 9 және X68030 үшін NetBSD кіреді.
Қаптаманың дизайны
X68000 екі механикалық 5,25 дюймдік дискі жетегімен жабдықталған, немесе ықшам модельдерде екі 3,5 дюймдік дискі жетегімен жабдықталған, сондай-ақ екі біріктірілген мұнарадан тұратын ерекше дизайнға ие, олар сыртқа тартылатын тұтқамен бөлінген. Бұл жүйе сонымен қатар бағдарламалық түрде басқарылатын қуат түймешігі бар алғашқы жүйелердің бірі болды; оны басу жүйеге деректерді сақтап, өшіруге команда береді. Экран қараңғыланады және жүйе өшірілгенге дейін дыбыс тоқтатылады. Жүйенің пернетақтасының екі жағында тінтыл порты орналасқан. Компьютердің алдыңғы панелінде құлаққап ұясы, дыбыс деңгейін реттегіш, джойстик, пернетақта және тінтыл порттары бар. Жоғарғы жағында тек ықшам емес модельдерде сыртқа тартылатын тұтқа, қайта орналастыру түймешігі және маскаланбайтын үзіліс (NMI) түймешігі орналасқан. Артында әртүрлі порттар бар, оның ішінде 3D көздік үшін стереоскопиялық шығыс, FDD және HDD кеңейту порттары, сондай-ақ I/O платасын кеңейтуге арналған ұялар бар.
Көрсетілім
Монитор 15, 24 және 31 кГц көлденең сканерлеу жиіліктерін қолдайды және композиттік бейне кірісі бар кабельге дайын теледидар (NTSC J стандарты) ретінде жұмыс істейді. Аналогты RGB кірісі және аркадтық ойындарда қолданылатын барлық үш көлденең сканерлеу жиіліктерін қолдағандықтан, бұл JAMMA үйлесімді аркадтық ойын тақталарын ойнау үшін жоғары сапалы монитор болды.
Дискіге кіру/шығу
Ертедегі машиналар қатты диск интерфейсі үшін сирек кездесетін Shugart Associates System Interface (SASI) қолданды; кейінгі нұсқалар өнеркәсіптік стандартты Small Computer System Interface (SCSI) қабылдады. Аппараттық мүмкіндіктерге қарай, форматталған SASI дискілерінің көлемі 10, 20 немесе 40 МБ болуы мүмкін және оларды логикалық түрде бөлуге болады. Human68K қазіргі Windows жүйелерінің VFAT ұзақ файл атаулары стандартын қолдамайды, бірақ FAT файлдық жүйесінде рұқсат етілген 8.3 таңбалы файл атауларының орнына 18.3 таңбалы файл атауларын қолдайды. Дәстүрлі түрде, Human68K арнайы драйверді пайдаланбаса, алғашқы 8 таңбадан артық қосымша таңбаларды ескермейді, сондықтан 8.3 форматта бірдей көрінетін, бірақ 18.3 форматта әртүрлі файлдар мен папкалар бірдей болып саналады. Human68K әріптердің регистріне сезімтал және файл атауларында кіші әріптерді және Shift JIS кодировкасында Kanji таңбаларын қолдануға рұқсат береді, бұл екеуі де DOS жүйесі мұндай каталогты оқуға тырысқанда қиындықтар тудырады. Егер X68000 пайдаланушысы тек DOS-тың 8.3 таңбалық схемасына сәйкес файл атауларын ғана қолданса, тек үлкен латын әріптерін пайдаланса, онда X68000-ға жазылған дискі басқа жапон стандартты платформаларымен, мысалы, NEC PC 9800, Fujitsu FMR және FM Towns компьютерлерімен толық үйлесімді болады. X68000 қолданған жапон стандартты дискілік форматы: 77 трек, 2 бас, 8 сектор, секторға 1024 байт, 360 айналым (1232 КиБ).
Кеңейту
Жүйеге көптеген қосымша карталар шығарылды, олардың ішінде желілік (Neptune X), SCSI, жадты кеңейту, процессорды жақсарту (JUPITER X 68040/060 үдеткіші) және MIDI I/O тақталары болды. Жүйеде екі джойстик порты бар, екеуі де 9 тістік еркек және Atari стандартты джойстиктері мен MSX контроллерлерін қолдайды. Capcom компаниясы бастапқыда Street Fighter II X68000 нұсқасымен бірге сатылған, пайдаланушыларға Super Famicom немесе Mega Drive контроллерлерін жүйеге қосуға мүмкіндік беретін конвертер шығарды. Адаптер арнайы Capcom Power Stick Fighter контроллерін жүйеге қосу үшін жасалған.
X68000 сериясының тізімі
Шығару күнімодель атауымодель нөміріпроцессоркорпусыжадкеңейтуI/O ұясыFDDHDDжинақталған бағдарламалар түсіформасыSASISCSIөлшемі1987/03X68000CZ 600CHitachi HD68HC000 10 MHz (Motorola 68000 көшірмесі)Сұр/ҚараМұнара1 МБ25¼ ×2o Human68k ver1.0 (ЖС)Gradius (Ойын)1988/03X68000 ACECZ 601CHitachi HD68HC000 10 MHzСұр/ҚараМұнара1 МБ25¼ ×2o Human68k ver1.01X68000 ACE HDCZ 611C20 МБ1989/03X68000 EXPERTCZ 602CHitachi HD68HC000 10 MHzСұр/ҚараМұнара2 МБ25¼ ×2o Human68k ver2.0X68000 EXPERT HDCZ 612C40 МБX68000 PROCZ 652CHitachi HD68HC000 10 MHzСұр/ҚараКөлденең1 МБ45¼ ×2o Human68k ver2.0X68000 PRO HDCZ 662C40 МБ1990/03X68000 EXPERT IICZ 603CHitachi HD68HC000 10 MHzСұр/ҚараМұнара2 МБ25¼ ×2o Human68k ver2.0SX Window ver2.0X68000 EXPERT II HDCZ 613C40 МБ1990/04X68000 PRO IICZ 653CHitachi HD68HC000 10 MHzСұр/ҚараКөлденең1 МБ45¼ ×2o Human68k ver2.0SX Window ver2.0X68000 PRO II HDCZ 663C40 МБ1990/06X68000 SUPER HDCZ 623CHitachi HD68HC000 10 MHzТитаникалық ҚараМұнара2 МБ25¼ ×2 o80 МБHuman68k ver2.01SX Window ver2.01991/01X68000 SUPERCZ 604C 1991/05X68000 XVICZ 634CMotorola 68000 16 MHzТитаникалық ҚараМұнара2 МБ25¼ ×2 o Human68k ver2.02SX Window ver2.0X68000 XVI HDCZ 644C80 МБ1992/02X68000 CompactCZ 674CMotorola 68000 16 MHzСұршағын мұнара2 МБ23½ ×2 o Human68k ver2.03SX Window ver2.01993/03X68030CZ 500Motorola MC68EC030 25 MHzТитаникалық ҚараМұнара4 МБ25¼ ×2 o Human68k ver3.0SX Window ver3.0X68030 HDCZ 51080 МБ1993/05X68030 CompactCZ 300Motorola MC68EC030 25 MHzТитаникалық ҚараШағын мұнара4 МБ23½ ×2 o Human68k ver3.02SX Window ver3.0X68030 Compact HDCZ 31080 МБ(Жоюға жатты)Power X (алдын ала атау)CZ xxxxIBM PowerPC 601 66 MHzТитаникалық ҚараМұнара8 МБ2белгісіз o240 МБSX Window ver4.0