Tano Dragon: 8-биттік үй компьютерінің шолуы

Кіріспе

Үй компьютерінің моделі

Америка Құрама Штаттарында Tano Dragon-ды жаңа, қораппен бірге 2017 жылдың басына дейін California Digital дүкенінен сатып алуға болыпты, бұл дүкен қалған қорды сатып алған.

Қабылдау

BYTE 1983 жылдың қаңтар айында Dragon 32 компьютердің "көптеген бәсекелестерінен ақшасына қарай көбірек мүмкіндіктер беретінін", бірақ "оның ерекше қасиеті жоқ" екенін жазды. Мақалада ол 32К жад және жақсы клавиатурасы бар, қайта жасалған, арзан түсті компьютер ретінде сипатталды.

Жабдықтар мен шеткі құрылғылар

Dragon 0.89 МГц жылдамдықпен жұмыс істейтін Motorola MC6809E процессорымен жабдықталған. Бұл 8 биттік процессордың 16 биттік мүмкіндіктері шектеулі болды. POKE 65495,0 командасын қолдану арқылы компьютердің жылдамдығын арттыруға болады, ол ROM-дағы BASIC интерпретаторын үдетті, бірақ кассета/принтер порттарының қалыпты жұмысын уақытша тоқтатты. Өндірістік айырмашылықтар барлық Dragon компьютерлері осы жоғары жылдамдықпен жұмыс істей алмайтынын көрсетті, ал осы POKE командасын қолдану кейбір құрылғылардың істен шығуына немесе тұрақсыз жұмыс істеуіне себеп болуы мүмкін, бірақ бұл тұрақты зақымдауға әкелмейді. POKE 65494,0 командасы жылдамдықты қалыпқа келтірді. POKE 65497,0 командасы жылдамдықты одан да жоғары көтерді, бірақ баяу жылдамдыққа оралғанша дисплей жоғалып кетті. Dragon SN74LS783/MC6883 синхронды адрестік мультиплексорды (SAM) және MC6847 бейне дисплей генераторын (VDG) пайдаланды. Кіріс-шығыс операцияларын екі MC6821 перифериялық интерфейс адаптері (PIA) қамтамасыз етті. Көптеген Dragon 32 компьютерлері иелері тарапынан 64 КБ жадқа дейін жаңартылды. Ал кейбіреулері 128 КБ, 256 КБ немесе 512 КБ дейін кеңейтілді, мұнда үй жасаған жад контроллерлері/жад басқару бірліктері (ЖЖБ) қолданылды. Dragon 32/64 үшін кең ауқымды перифериялық құрылғылар бар, сондай-ақ Dragon's Claw сияқты қосымша құрылғылар да бар, олар Dragon компьютерлеріне BBC Micro пайдаланушы портына аппараттық деңгейде үйлесімді портты ұсынады, бірақ қосылған құрылғылар үшін жеке бағдарламалық драйверлерді жасау қажет. Екеуінің де машиналарында дискілік операциялық жүйе болмаса да (Compact Cassettes сол кездегі компьютерлерде кеңінен қолданылатын стандартты сақтау құралы болды), DragonDOS Dragon Data Ltd компаниясынан дискілік контроллер интерфейсінің бір бөлігі ретінде жеткізілді. 64 моделіндегі стандартты RS 232 портын қоса алғанда, әмбебап сыртқы порттар хоббистерге әртүрлі жабдықтарды қосуға мүмкіндік береді. Компьютерде теледидарлық радиосигналдық шығыс орнына композиттік монитор порты болды, оны Dragon 32 компьютерлерін қазіргі заманғы теледидарларға қосу үшін пайдалануға болады, бұл жақсырақ кескінді қамтамасыз етеді. Dragon аналогтық джойстиктерді пайдаланды, бұл сол кездегі көптеген жүйелерден өзгеше, олар қарапайым және арзан цифрлық жүйелерді қолданды. Джойстик порттарын пайдаланудың басқа мүмкіндіктеріне жарық қаламдары кірді. Тони Кларк және Ричард Уодман Dragon компьютерлерінің техникалық сипаттамаларын анықтады. Бұл құрылғылар кең корпусқа орналасқан берік аналық платаға ие болды, бұл BBC Micro дизайнын еске түсіреді, сондықтан олар кейбір замандастарына қарағанда, компоненттері ең кішкентай орынға тығыздалғандарына байланысты, жаңартуларға көбірек төзімді болды.

The Dragon is built around the Motorola MC6809E processor running at 0.89 MHz. It was an advanced 8 bit CPU design, with limited 16 bit capabilities. It was possible to increase the speed of the computer by using POKE 65495,0 which accelerated the ROM resident BASIC interpreter, but temporarily disabled proper functioning of the cassette/printer ports. Manufacturing variances mean that not all Dragons were able to function at this higher speed, and use of this POKE could cause some units to crash or be unstable, though with no permanent damage. POKE 65494,0 returned the speed to normal. POKE 65497,0 pushed the speed yet higher but the display was lost until a slower speed was restored. The Dragon used the SN74LS783/MC6883 Synchronous Address Multiplexer (SAM) and the MC6847 Video Display Generator (VDG). I/O was provided by two MC6821 Peripheral Interface Adapters (PIAs). Many Dragon 32s were upgraded by their owners to 64 KB of memory. A few were further expanded to 128 KB, 256 KB, or 512 KB with home built memory controllers/memory management units (MMUs). A broad range of peripherals exist for the Dragon 32/64, and there are add ons such as the Dragon's Claw which give the Dragons a port that is hardware compatible with the BBC Micro's user port, though separate software drivers for connected devices must be developed. Although neither machine has a built in disk operating system (Compact Cassettes being the standard storage mechanism commonly used for machines of the time), DragonDOS was supplied as part of the disk controller interface from Dragon Data Ltd. The versatile external ports, including the standard RS 232 on the 64, also allows hobbyists to attach a diverse range of equipment. The computer featured a composite monitor port as an alternative to the TV RF output which can be used to connect the Dragon 32 to most modern TVs to deliver a much better picture. The Dragon used analogue joysticks, unlike most systems of the time which used simpler and cheaper digital systems. Other uses for the joystick ports included light pens. Tony Clarke and Richard Wadman established the specifications for the Dragon. The units had a robust motherboard in a spacious case, reminiscent of the BBC Micro, and so were more tolerant of aftermarket modification than some of their contemporaries, which often had their components crammed into the smallest possible space.

Видео режимдері

Аждаһаның негізгі дисплей режимі – "жасыл түстегі қара" мәтін (бірақ қара түс шындығында терең, лайлы жасыл болған). Бұл режимде қолданылатын жалғыз графика – төрттен бір бөлікке бөлінген блоктар негізіндегі графика. Сонымен қатар, PMODEs 0–4 деп аталатын бес жоғары ажыратымдылық режимдері бар, олар ажыратымдылығы жоғарылаған сайын монохромды және төрт түсті режимдерді кезекпен қолданады, соңында 256×192 PMODE 4 қара-ақ режимге жетеді. Әрбір режимде екі түстік палитра бар – олар өте жарқын және сол кездегі басқа үй компьютерлерімен визуальды салыстыруда жүйенің нашар көрінуіне себеп болады. Графикалық режимдерде стандартты басып шығару командаларын қолданып мәтін басып шығару мүмкін емес, бұл бағдарламалық құралды жасау кезінде қиындықтар тудырады. Толық түсті, сканерлік жолға негізделген 64×192 жартылай графикалық режимдер де қолданылуы мүмкін, бірақ олардың теңгерімсіз ажыратымдылығы және бағдарламалау қиындығы (BASIC арқылы қол жеткізуге болмайтындықтан) олардың көбінесе қолданылмауына әкеп соқты.

Дискілік жүйелер

Базарға ең бірінші Кройдон қаласының жанында орналасқан Premier Microsystems компаниясы толық дискілік операциялық жүйені шығарды. Жүйе "Delta" дискілік операциялық жүйесі деп сатылды; Dragon компаниясына оны қосымша өнім ретінде сату туралы ұсыныс жасалған еді. Dragon мұндай келісімге келмеді, орнына DragonDOS жүйесін жасады. Екі жүйе де үйлесімсіз болды. Delta жүйесінің ертерек қолжетімді болуы бағдарламалық қамтамасыздаманың осы форматта шығарылуын қамтамасыз етті, ал Dragon компаниясының "ресми" мәртебесі оның форматында да бағдарламалық қамтамасыздама жариялануын қамтамасыз етті. Бұл шатасу мен наразылыққа әкелді, тұтынушылар өздерінің жүйесіне сәйкес келмейтін нұсқаны сатып алғанын немесе бағдарламалық қамтамасыздама тек бәсекелес стандарт үшін ғана қолжетімді екенін анықтады.

Жүйелік бағдарламалық қамтамасыз ету

Dragon 16 КБ ROM-да Microsoft BASIC интерпретаторымен бірге келеді. BASIC Tandy Color Computer Extended Basic-ке өте ұқсас, бірақ Dragon жүйесімен қарым-қатынас жасау үшін бірнеше өзгерістер енгізілген. Dragon-да MC6847 VDG-ні АҚШ-тың 525 жолдық NTSC стандартының орнына Еуропаның 625 жолдық теледидар стандарттарымен үйлесімді ету үшін қосымша схемалар бар, сондай-ақ TRS 80-де жоқ Centronics параллель принтер порты да бар. Кейбір модельдер АҚШ және Канада нарықтары үшін NTSC бейнесімен шығарылды.