Кіріспе

Токиодағы Бункё ауданындағы жабық стадион. Токио күмбезі (東京ドーム) – Жапонияның Токио қаласында орналасқан жабық стадион. Ол бұрынғы Коракуен стадионының үлгісімен, бейсбол стадионы ретінде жобаланған (оның бұрынғы орнында қазір Токио Дом қонақ үйі мен осы стадионға арналған алаң орналасқан). Жапонияда бұл көбінесе өлшем бірлігі ретінде қолданылады; мысалы, "жаңа құрылыс Токио күмбезінен бес есе үлкен".

Құрылыс

Стадионның құрылысы 1985 жылғы 16 мамырда басталды және 1988 жылғы 17 наурызда ашылды. Ол Велодром орнында, Коракуэн стадионы мен Коишикава Коракуэн бағына іргелес салынған. Конфигурациясына байланысты ең жоғары сыйымдылығы 57 000 адамды құрайды, ал барлық орындықтармен жабдықталғанда 42 000 адамды қабылдай алады. Токио күмбезінің бастапқы лақап аты "Үлкен жұмыртқа" болды, кейбіреулер оны "Токионың үлкен жұмыртқасы" деп атады. Оның күмбез тәрізді шатыры – ауамен толтырылған құрылым, 0,8 мм қалыңдығындағы икемді шыны талшық мембранасы кабельдермен нығайтылған. Стадион ішіндегі ауа тәуелсіз желдеткіштер арқылы сағатына 150 000 м³ жылдамдықпен қысыммен ұсталады. Оны Nikken Sekkei және Takenaka Corporation әзірледі. "Йомиури Джаентс" өз үй стадионында, Токио күмбезінде жылына шамамен 70 ойын өткізеді, ал басқа Nippon Professional Baseball командалары кейде Токио күмбезінде жылына бірнеше ойын өткізеді. Егер "Йомиури Джаентс" Climax Series немесе Japan Series турнирлеріне іліге алса, Токио күмбезінде қосымша ойындар өткізіледі. "Йомиури Джаентс" қатысатын лигааралық ойындар да Токио күмбезінде өтеді. 2021 жылы "Токио Якулт Суоллоз" Japan Series турниріне ілікті, бірақ олар Japan Series ойындарын өз үй стадионы, Мейдзи Дзингу стадионы орнына Токио күмбезінде өткізді. Бұл Japan Series COVID-19 инфекциясының таралуына байланысты кейінге қалдырылуымен және Мейдзи Дзингу стадионындағы әуесқой бейсбол турнирлерінің ойын күндерімен сәйкес келуіне байланысты болды. Токио күмбезі – Жапония бейсболының тарихын қамтитын Жапон Бейсбол Даңқының орналасқан жері. Бұдан басқа, ол World Baseball Classic және WBSC Premier12 сияқты халықаралық бейсбол турнирлерін, музыкалық концерттерді, баскетбол, американдық футбол және футбол матчтарын, сондай-ақ пуроресу (про-рестлинг) кездесулерін, жарыс өнерін, кикбоксинг турнирлерін және монстр-трак жарыстарын қабылдады. Бұл американдық футболдан 50 000-нан астам көрермен жиналған алғашқы жапондық арена болды.

Токиодағы күмбезді қала

Токио Домы – Токио Домы Сити деп аталатын үлкен ойын-сауық кешенінің бір бөлігі, ол бұрынғы Токио Койшикава Арсеналының жерінде салынған. Токио Домы Ситиге ойын-сауық паркі және Токио Домы Сити Аттракциондары (бұрынғы Коракуэн алаңы) кіреді. Бұл ойын-сауық паркі бұрынғы Коракуэн стадионының орнында орналасқан және Thunder Dolphin атты американдық таулары мен орталықсыз дөңгелегі бар. Алаңда Spa LaQua деп аталатын онсен, түрлі дүкендер, мейрамханалар, бейне ойын орталықтары, Токиодағы ең ірі JRA WINS ат жарысы тікелей ставкалар кешені және ауылдық ат жарыстарына арналған Oft Korakuen де бар.

Концерттер

Токио куполы корпорациясы 1988 жылы ашылғаннан бері сахнада өнер көрсеткен әншілер мен музыкалық топтардың тізімін жариялайды. The Alfee тобы алғашқы концертін Токио куполында 1988 жылдың 19 наурызында, ал купол ашылғаннан кейін екі күн өткен соң, 20 наурызда өткізді. 1988 жылдың 22 наурызы мен 23 наурызында Мик Джаггер Токио куполында өнер көрсеткен алғашқы жапондық емес артист болды. Токио куполы ашылғаннан бері әр жылы ондаған күн бойы концерттер өткізіліп келеді, көбінесе жапон әншілері мен музыкалық топтарының қатысуымен. 1988 жылы ашылғаннан бастап 2023 жылдың мамырына дейінгі ресми статистикаға сәйкес, KinKi Kids Токио куполында 64 күнге созылған ең көп жеке концерттер өткізді, одан кейін Arashi – 58 күн, ал Kanjani Eight – 41 күн. Олардың барлығы Johnny & Associates компаниясының ерлер тобы болды. Жапондық емес артистердің ішінде The Rolling Stones және TVXQ 28 күнге созылған ең көп жеке концерттер өткізді, содан кейін Майкл Джексон мен Пол Маккартни – 21 күн. Coldplay осы аренада үш рет өнер көрсетті: алғаш рет 2017 жылдың 19 сәуірінде A Head Full of Dreams турнесі аясында, ал тағы екі рет 2023 жылдың 6 және 7 қарашасында Music of the Spheres World Tour аясында. Тейлор Свифт 2015 жылдың 5 және 6 мамырында өткен екі концертімен 1989 жылғы әлемдік турнесін ашты, ал 2018 жылдың 20 және 21 қарашасында Reputation Stadium Tour аясында тағы 2 концерт берді. Ол сондай-ақ 2024 жылдың 7 және 10 ақпанында The Eras Tour аясында қатарынан 4 концерт өткізді. Бруно Марс 2022 жылдың қазан айында үш концерт өткізіп, 2024 жылдың қаңтарында тағы жеті концертпен оралды, бұл 21-ші ғасырда Жапониядағы халықаралық артистің ең ірі шоулары болды. BE:FIRST тобы 2024 жылдың 2 және 3 наурызында 2 концерт өткізуге дайын. BE:FIRST LIVE in DOME 2024 "Mainstream Masterplan" – BE:FIRST тобының алғашқы тікелей купол турнесі, сонымен қатар 2024 жылдың сәуір айында Kyocera Dome-да 2 шоу өтеді.

Кәсіби күресу

New Japan Pro Wrestling 1992 жылдан бері әр жылдың 4 қаңтарында Токио Домда кәсіби күреспен айналысатын іс-шара өткізіп келеді, қазіргі уақытта бұл іс-шара Wrestle Kingdom деп аталады. 2020 жылы бұл іс-шара екі күнге ұзартылды, екінші күні 5 қаңтарда өтті. Бұл жапон кәсіби күресіндегі ең ірі шара болып табылады және көлемі мен маңыздылығы тұрғысынан WWE-нің АҚШ-тағы WrestleMania бас шарасымен теңестіріледі. Бұрын All Japan Pro Wrestling, Pro Wrestling NOAH және WWE сияқты басқа компаниялар да Токио Домда ірі шаралар өткізген.

Бокс

Бокста Майк Тайсон Токио Домында екі рет өнер көрсетті – 1988 жылы Тони Таббсқа қарсы сәтті титул қорғау жекпе-жегі, және 1990 жылы Джеймс "Бастер" Дугласқа қарсы өткен, спорт тарихындағы ең үлкен сенсациялардың бірі деп есептелетін жеңілісі. 34 жыл өткен соң, 2024 жылдың 6 мамырында Токио Домында Наоя Иноуэ мен Луис Нери арасындағы даусыз супер жеңіл салмақ чемпионаты үшін жекпе-жек өтті, онда Иноуэ 6-раундта нокаутпен титулын сәтті қорғады.

Кикбоксинг

1997 жылдан 2006 жылға дейін Токио Куполында К-1 әлемдік Гран-при кикбоксинг турнирінің соңғы турында жарыс өтті.

Аралас жекпе-жек өнері

Токио Домында Pride FC аралас жекпе-жегінің жеті турнирі өтті: Pride 1, Pride 4, Pride Grand Prix 2000 турнирінің іріктеу кезеңі, Pride Grand Prix 2000 финалы, Pride 17, Pride 23 және Pride Final Conflict 2003. Соңғы турнирге 67 451 адам келді.

Қауымдастық футболы

1993 жылы "Астон Вилла" командасы "Верди Кавасаки" командасымен жолдастық ойын өткізді.

Үлкен жүк көлігі митингілері

1989 жылы АҚШ Hot Rod қауымдастығы Токио Домында Солтүстік Америкадан тыс алғашқы монстр жүк көліктері фестивалінің бірін ұйымдастырды.

Көркем сырғанау

2023 жылдың 26 ақпанында жапондық мәнерлеп сырғанаушы және екі дүркін Олимпиада чемпионы Юзуру Ханю Токио Домында "Gift" ("Сыйлық") атты жеке мұз шоуын өткізді. Оның шоуы көп мақсатты аренада мұз айдыны құрылған тұңғыш рет болды, оның көлемі 60м×30м, Олимпиадалық мұз айдынымен бірдей. 2023 жылдың 14 шілдесінде аталған шараны американдық Disney+ ақылы арнасы бүкіл әлемге таратты.