Агата Кристи үйі – Гринвей эстатесі — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Девонда, Агата Кристидің бұрынғы үйі – Гринвей

Гринвей, сондай-ақ Гринвей үйі деп те аталады, Англияның Девон графтығындағы Галмптонға жақын Дарт өзенінің жағасында орналасқан мүлік. Бұл үй бір кезде жазушы Агата Кристиге тиесілі болған, қазір Ұлттық қорға қарасты. Пайнтон мен Кингсверден пойыз қатынасы бар, Гринвей тоқталысы станциясында тоқтайды.

Орналасуы және алғашқы дамуы: 1938 жылға дейін

Гринвей Дарт өзенінің шығыс жағасында орналасқан, қарсы жағалаудағы Диттишам ауылына қарама-қарсы. Ең жақын ауыл Галмптоннан екі шақырым жерде, ол ағылшынның Девон графтығының Оңтүстік Хэмс ауданында орналасқан. Гринвей Дартмуттан солтүстікке қарай үш шақырым жерде. Девонның ертедегі тарихы туралы бір кітапта Гринвей «өте жайлы және ыңғайлы орналасқан, кемелерді көруге болатын әдемі көрініспен» сипатталған. Гринвей алғаш рет 1493 жылы «Гринвей» деп аталып, Дарт өзенінің Диттишамға өту нүктесі ретінде тіркелген. 16 ғасырдың аяғында Гринвей Корт деп аталатын Тюдор сарайын Девон теңізші отбасының мүшелері Отто және Кэтрин Гилберт салған. Отбасының кемелерінің бірі «Гринвей үміті» деп аталды, және Сара Бердетттің тарихына сәйкес, олар кемелерін өзенде бекітіп қойған болуы мүмкін. Олардың Гринвейде туған үш ұлы болды. 1583 жылы бір ұлы, сэр Хамфри, Елизавета I үшін Ньюфаундлендті иеленді, ал оның ағасы, сэр Джон, Гринвейде тұрды. Хамфри мен Джонның аралас ағасы, сэр Уолтер Рэли де осы үйде тұрды. 1588 жылы Джонға испан армадасы кезінде тұтқындалған 160 әскери тұтқынға жауапкершілік жүктелді; ол оларды иемдікте жұмыс істеуге жіберді, жерді тегістеді. Тюдордың алғашқы ғимараты туралы көп мәлімет жоқ, бірақ отбасының мәртебесін ескере отырып, Бердет оның «ықтималда, үлкен масштабта салынған» деп санайды. Қазіргі үйдің дәлізін археологиялық зерттеу оның астында Тюдор сарайының ауласы болғандығын көрсетті. Тюдордың қайық үйінен құламаның қалдықтары төмен суда көрінеді. Шамамен 1700 жылы Гилберттер жақын жердегі Комптон қамалын өздерінің отбасылық ордасы етіп, Гринвейді Девонның Тотнес қаласының тұрғыны Томас Мартинге сатты. Келесі 90 жыл ішінде үйді Руптар – Мартиннің әйелі отбасы мұра етті, содан кейін ол отбасының алыс туысы Руп Харриске, оның тегін Руп деп өзгерткен шартта қалдырылды. Руп Харрис Руп, ол қазіргі үйді грузин стилінде салды. Руп 1791 жылы Гринвейді Эдвард Элтонға 9000 фунт стерлингке сатты. Руп 1800 жылы банкрот болды; Бердеттің пікірінше, бұл Гринвейді қайта құруға жұмсалған ақшаның көптігінен болуы мүмкін. Элтон отбасы бақты дамытты, ландшафттық бағбан Хамфри Рептон кейбір қайта құрулар жасады. 18 ғасырдың аяғында Тюдор үйі толығымен бұзылды. Бердет бұл Руп жасаған болуы мүмкін деп санайды, ал Historic England Эдвард Элтон жасаған болуы мүмкін деп есептейді. Элтонның ұлы Джеймс 1811 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін үйді иеленді және үйді кеңейтіп, асхана мен қонақ бөлмесі үшін үйге екі қанатты қосты. Ол сондай-ақ Галмптоннан Гринвей паромға дейінгі жаңа жолдың құрылысына ақы төледі, бұл иемдікке кіру жолдарын өзгертті. Ол 1832 жылы иемдікті сатқанда, ол көп өзгерген еді. Үлкен көкөніс бақшасы, бассейн, қайық үйі және қайта жобаланған бақтар болды. Иемдік, бірақ қысқа ғана уақытқа, Сэр Томас Динсдейл сатып алды, бірақ көп ұзамай 18000 фунтқа Корнуоллдағы Трегрехан үйіне ие болған полковник Эдвард Карлионға сатылды. Карлиондар үйдің ішкі жағына ешқандай маңызды өзгерістер енгізбеді; бірақ, Бердеттің айтуынша, олар үйдің шығысындағы беткейге тас қақпақтарды енгізген иелер болуы мүмкін. Карлион 1842 жылы Трегрехан үйін мұра етті және келесі жылы сонда көшіп барды. Гринвей бірнеше жалға алушыларға жалға берілді, содан кейін ол екі рет тез сатылды, соңғы рет Ричард Харвиге – Корнуолл мысы мен қалайының магнаты және оның әйелі Сусаннаға. Харвилер иемдікті кеңінен дамытып, қоралар мен қонақ үйді қалпына келтірді, екі жаңа жылыжай орнатып, интерьерді қайта безендірді. Олар Галмптонның көп бөлігін қалпына келтірді, соның ішінде ауыл мектебін және Манор мейманханасын салды; Харви сонымен қатар Галмптонның иелігін алды. Харви 1870 жылы қайтыс болды, әйелі 1882 жылы; олардың мұрагерлікке беретін балалары болмады, ал ол 44000 фунтқа Томас Бедфорд Болитоға сатылды. Сент-Айвс депутаты Болито Бердеттің «Корнуоллдың әсері» деп атаған өсімдіктерді бақтарға қосты, ол камелия, магнолия, рододендрон және лавр сияқты өсімдіктерді енгізді. Ол 1892 жылы үйге жаңа шығыс қанатты салдырды, оған бильярд залы, кабинет және жатын бөлмелері кірді; бұл 1938 жылы бұзылды. Болито 1919 жылы қайтыс болды және үй оның қызы Мэриге және оның күйеуі Чарльз Уильямсқа өтті, оның отбасы Корнуоллдағы Сент-Майкл Керхейс маңындағы Керхейс қасарынына ие болды. Олардың арасында ерлі-зайыптылар Корнуоллдағы балабақшалардан бірнеше жаңа өсімдік түрлерін қосты. 1937 жылы олар Корнуоллға оралып, үйді Альфред Гудсонға сатты. Ол иемдікті бөліп, келесі жылы сатты. Жері бар үйді 6000 фунтқа сатып алуға болады.

Greenway is located on the eastern bank of the tidal River Dart, facing the village of Dittisham on the opposite bank. The estate is two miles from Galmpton, the nearest village, and is in the South Hams district of the English county of Devon. Greenway is three miles north of Dartmouth. An early history book of Devon described Greenway as "very pleasantly and commodiously situated, with delightsome prospect to behold the barks and boats". Greenway was first mentioned in 1493 as "Greynway", the crossing point of the Dart to Dittisham. In the late 16th century a Tudor mansion called Greenway Court was built by Otto and Katherine Gilbert, members of a Devon seafaring family. One of the family's ships was named The Hope of Greenway and, according to Sara Burdett's history of the estate, it is probable that they kept their ships moored in the river. The couple had three sons, all born at Greenway. In 1583 one son, Sir Humphrey, took possession of Newfoundland for Elizabeth I, while his brother, Sir John, lived at Greenway. Humphrey and John's half brother, Sir Walter Raleigh, also lived at the house. In 1588 John was given the responsibility of 160 prisoners of war captured during the Spanish Armada; he put them to work on the estate, levelling the grounds. Little is known about the original Tudor building, although given the status of the family, Burdett considers it was "probably designed on a grand scale". An archaeological examination of the current house's hallway shows evidence of a Tudor courtyard underneath. Remnants of the Tudor slipway from the boathouse, can be seen at low tide. In around 1700 the Gilberts made nearby Compton Castle their family seat and sold Greenway to Thomas Martyn, a resident of Totnes, also in Devon. Over the next 90 years the house passed down through the Roopes—the family of Martyn's wife—until it was bequeathed to a distant relation of the family, Roope Harris, on the proviso that he changed his surname to Roope. Roope Harris Roope, as he became, built what is now the existing house in Georgian style. Roope sold Greenway in 1791 to one Edward Elton for over £9,000. Roope went bankrupt in 1800; Burdett opines that this could have been because of the amount of money spent on rebuilding Greenway. The Elton family developed the garden, with some remodelling by the landscape gardener Humphry Repton. At some point in the late 18th century the Tudor house was entirely demolished. Burdett considers it was possibly Roope, while Historic England think it was more likely to have been Edward Elton. Elton's son, James, took possession of the house upon the death of his father in 1811, and expanded the property, adding two wings to the house, for a dining room and drawing room. He also paid for a new road from Galmpton to Greenway ferry, which changed the access to the estate. When he sold the estate in 1832, it was much changed. A large kitchen garden, swimming pool, boat house and redesigned gardens. The estate was purchased, although only briefly, by a Sir Thomas Dinsdale, but was soon sold for £18,000 to Colonel Edward Carlyon, whose family owned Tregrehan House, in Cornwall. The Carlyons did not make any significant alterations to the interior of the house; but, according to Burdett, they are likely the owners who introduced a rockery to the slope on the east of the house. Carlyon inherited Tregrehan House in 1842, and moved there the following year. Greenway was let out to a series of tenants until it was sold twice in quick succession, the last time to Richard Harvey—a Cornish copper and tin magnate—and his wife Susannah. The Harveys developed the estate extensively, restoring the stables and lodge house, installing two new greenhouses and redecorating the interior. They restored much of Galmpton, including building the village school and the Manor Inn; Harvey also acquired the Lordship of the manor of Galmpton. Harvey died in 1870, his wife in 1882; they had no children to pass the estate on to, and it was sold for £44,000 to Thomas Bedford Bolitho. Bolitho, the industrialist MP for St Ives, added what Burdett describes as "a Cornish influence" on the gardens, introducing plants such as camellias, magnolias, rhododendrons and laurels. He built a new east wing to the house in 1892, which included a billiard room, study and bedrooms; this was demolished in 1938. Bolitho died in 1919 and the house passed to his daughter Mary, and her husband, Charles Williams, whose family owned Caerhays Castle near St Michael Caerhays, Cornwall. Between them the couple added several new varieties of plants from nurseries in Cornwall. In 1937 they returned to Cornwall and sold the estate to Alfred Goodson. He split up the estate and sold it off the following year. The house, with of land, was available for sale for £6,000.

Агата Кристи және одан кейінгілер: 1938 жылдан бастап

1938 жылы жазушы Агата Кристи және оның күйеуі, археолог Макс Маллоуан, жақын орналасқан Торкуэйдегі үйлерінен көңілі тоймады. Қала өткен жылдары өзгеріп, үйден теңізге ашылатын көрініс жаңа ғимараттармен тосылды. Оңтүстік Девонды аралап, Кристи Гринвейдің сатылымда екенін көрді. Ол бұл үйді жастық шағында көрген еді және оны әрқашан "Дарт өзеніндегі ең тамаша үй" деп ойлаған. Кейінірек жазған автобиографиясында ол былай деді:

Бір күні біз жас кезімде таныс болған үйдің сатылымға қойылғанын көрдік. Сонымен біз Гринвейге бардық, және үй мен ауласы өте әдемі болды. Шамамен 1780 немесе 90 жылдары салынған ақ түсті грузин стиліндегі үй, төменде Дарт өзеніне қарай созылатын орман, көптеген әдемі бұталар мен ағаштар – идеалды үй, арман үйі. Кристи мен Маллоуан осы үйде 1976 және 1978 жылдары қайтыс болғанға дейін тұрды, ал үй Кристидің бірнеше романында әртүрлі кейіпте бейнеленді. Кристидің қызы Розалинд Хикс және оның күйеуі Энтони 1968 жылдан бастап Розалинд 2004 жылы қайтыс болғанға дейін осы үйде өмір сүрді. Гринвей иелігі 2000 жылы Ұлттық сенім қорына өтті. 1985 жылғы 21 мамырда Гринвей үйі 1108548 тізім нөмірімен Англия мұрасы (қазіргі Тарихи Англия) бойынша II* санаттағы ескерткіш ретінде тізілді. Девонға арналған Pevsner оны "биік, грузин стилінің кейінгі кезеңі, штукатурланған" деп сипаттайды. Бақтар мен саябақтар тарихи саябақтар мен бақтардың ұлттық тізілімінде II санатта тізілген. Үй мен бау-бақшалар, сондай-ақ Астық үйі галереясы жұртшылыққа ашық. Үлкен өзен жағалауындағы бақтарда оңтүстік жарты шардан келген өсімдіктер өседі, ал Астық үйі галереясында қазіргі заманғы жергілікті суретшілердің туындылары қойылған.

Танымал мәдениет

ITV-нің Агата Кристидің "Өлі адамның ақымақтығы" эпизоды осы үйде түсірілді. Ал мүлік "Гринвейдегі өлім" қылмыстық романының оқиғасы болып табылады. Автор, Энтони сыйлығының және Мэри Хиггинс Кларк сыйлығының иегері Лори Рейдер Дей, романды жазуға осы мүлікте Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде эвакуацияланған балалар тұрғанын білгеннен кейін шабыттанғанын айтады.