Кіріспе

Томас Генри Бёрк (1829–1882) – ирланд мемлекеттік қызметкері. 1829 жылдың 29 мамырында дүниеге келген, 1882 жылдың 6 мамырында қайтыс болған. Ол көп жыл бойы Ирландия кеңсесінің тұрақты хатшысы болып қызмет еткен, бірақ 1882 жылдың 6 мамыр күні Феникс паркіндегі кісі өлтіру кезінде қаза тапты. Қастандықты "Ирландияның жеңілмейтіндері" деп танылатын ирланд республикалық ұйымы жасады. Ирландияның жаңа тағайындалған бас хатшысы Лорд Фредерик Кавендиш, тікелей мақсат болмаса да, Дублиндегі Феникс паркінен өтіп бара жатқанда онымен бірге өлтірілді. Жәбірленушілердің мойны мен кеудесіне хирургиялық пышақтармен шабуыл жасалды. Бёрк "Жеңілмейтіндердің" басты нысаны болды, себебі ол көп жылдар бойы Дублин қамалының әкімшілігінде мемлекеттік қызметтің басшысы ретінде жұмыс істеді және жер соғысы кезінде Ирландияның мәжбүрлеу заңдарын қолдады. Ирландия ұлтшылдары Бёркті "Қамалдың егесі" деп атады.

Өмір

Томас Генри Берк – Нокнагар, Туам, Галвей графтығындағы Уильям Берк пен Эмма Диллонның алты ұлының бірі. Ол Уотерслейд үйінде дүниеге келген. Білімін Оскотт колледжінде, Бирмингемге жақын Саттон Колдфилдте, сондай-ақ Бельгия мен Германияда алған. Берктер отбасы Глинск, Галвей графтығының 1-ші баронеті, сэр Улик Берктің ұрпақтарынан тараған, ал 1628 жылы Карл I оған барондық атағын берген. Оның бір бауыры – Глинсктің 13-ші баронеті, сэр Теобальд Хьюберт Берк, екінші бауыры – суретші Август Николас Берк.

Берктің көзқарасы

Бёрк өзін-өзі басқаруды да, жер мәселелерін реформалауды да қолдады, бірақ мемлекеттік қызметкер ретінде ол өз пікірлерін жария етпеді. Лорд Спенсер оны «күшті ұлттық көзқарастары бар, жылы жүректі ирланд» деп сипаттады. Ирландияда қабылданған түрлі қылмыстық заңдарды Бёрктің қолдауы оны өлтіруге белгілеген мәселе болды. Бёрк 1882 жылы танымал емес заңды сақтап қалуды қолдады, бірақ оның позициясы біршама жұмсақ болды. Жақсы хабардар болғандардың барлығы Бёрк мырзаның өзінің тікелей қызметтік міндеттерімен шектелгенін және мәжбүрлеуге қарсы болғанын айтады. Көптеген адамдардың пікірінше, ол ұзақ уақыт бойы елдің нақты басшысы болды. Бёрктің жер мәселесіне қатысты көзқарасы 1880 жылы Галвей графтығындағы Каррароэдегі Кирван иелігіне араласуымен көрсетілді. Көптеген жалдамалы шаруаларға үйден шығып кету туралы ескертулер берілуге тиіс болды және қақтығыс болу ықтималдығы жоғары еді. Бёрк Кирвандармен жеке таныстығын пайдаланып, жағдайды басып тастауға тырысты. Бёрк Форстерге жолдаған есебінде ирланд жер мәселесіне төгілген қайғылы жарыққа өкініш білдірді – жердің иесіз болуы, немқұрайлы қосалқы агенттер, адал сот орындаушылары және жақсы жағдайға ие емес жалдамалы шаруалар.

Еске алу сыйлығы

Солтүстік Ирландия Білім министрлігі 1883 жылы құрылған Берк еске алу қорын басқарады. Бұл сенім қордан Солтүстік Ирландияда тапсырылған GCSE емтихандарында үздік нәтиже көрсеткен үміткерге жыл сайын £150 көлемінде сыйлық беріледі.