Сааб: Швециялық Автокөлік Өндірушісінің Тарихы

Кіріспе

Сааб Automobile AB (/s//ɑː//b/) – 1945 жылы Швецияда құрылған, бастапқы компаниясы Saab AB кішкентай автомобильді жобалаумен айналысқан автокөлік өндіруші. Алғашқы өндірілген модель – Saab 92, ол 1949 жылы таныстырылды. 1968 жылы бастапқы компания Scania Vabis компаниясымен бірікті, ал он жыл өткен соң Saab 900 моделі пайда болды, ол Saab-тың ең көп сатылатын моделіне айналды. 1980 жылдардың ортасында жаңа Saab 9000 моделі де қолжетімді болды. 1989 жылы Saab Scania компаниясының автомобиль бөлімі дербес Saab Automobile AB компаниясы болып қайта құрылды. Америкалық General Motors (GM) компаниясы 50 пайыз үлеске ие болды. Осы кезеңде ең танымал модельдер – Saab 9 3 және Saab 9 5 болды. 2000 жылы GM қалған 50 пайызды сатып алу құқығын пайдаланды. 2010 жылы GM Saab Automobile AB компаниясын голландтық Spyker Cars N. V. автокөлік өндірушісіне сатты.

Defunct Swedish car manufacturer (1945 2016)

Saab Automobile AB (/s//ɑː//b/) was a car manufacturer that was founded in Sweden in 1945 when its parent company, Saab AB, began a project to design a small automobile. The first production model, the Saab 92, was launched in 1949. In 1968 the parent company merged with Scania Vabis, and ten years later the Saab 900 was launched, in time becoming Saab's best selling model. In the mid 1980s the new Saab 9000 model also appeared. In 1989, the automobile division of Saab Scania was restructured into an independent company, Saab Automobile AB. The American manufacturer General Motors (GM) took 50 percent ownership. Two well known models to come out of this period were the Saab 9 3 and the Saab 9 5. Then in 2000, GM exercised its option to acquire the remaining 50 percent. In 2010 GM sold Saab Automobile AB to the Dutch automobile manufacturer Spyker Cars N. V.

After many years establishing a sound engineering reputation and ultimately a luxury price tag, Saab failed to build its customer base beyond its niche following. After struggling to avoid insolvency throughout 2011, the company petitioned for bankruptcy following the failure of a Chinese consortium to complete a purchase of the company; the purchase had been blocked by the former owner GM, which opposed the transfer of technology and production rights to a Chinese company. On 13 June 2012, it was announced that a newly formed company called National Electric Vehicle Sweden (NEVS) had bought Saab Automobile's bankrupt estate. According to "Saab United", the first NEVS Saab 9 3 drove off its pre production line on 19 September 2013. Full production restarted on 2 December 2013, initially the same petrol powered 9 3 Aero sedans that were built before Saab went bankrupt, and intended to get the car manufacturer's supply chain re established as it attempted development of a new line of NEVS Saab products. NEVS lost its license to manufacture automobiles under the Saab name (which the namesake aerospace company still owns) in the summer of 2014 and later produced electric cars based on the Saab 9 3 but under its own new car designation "NEVS".

Сааб көп жылдар бойы сенімді инженерлік шешімдерімен және сәнділігімен танымал болғанымен, клиенттер базасын өз сегментінен тыс кеңейте алмады. 2011 жыл бойы банкроттықтан құтылуға тырысқан компания, қытайлық консорциум сатып алуды аяқтамағаннан кейін банкротқа өтініш берді. Бұл сатып алуды бұрынғы иесі GM тоқтатты, ол технология мен өндіріс құқықтарын қытайлық компанияға беруге қарсы болды. 2012 жылдың 13 маусымында жаңа құрылған National Electric Vehicle Sweden (NEVS) компаниясы Saab Automobile компаниясының банкроттық активтерін сатып алғаны жарияланды. "Saab United" мәліметінше, алғашқы NEVS Saab 9 3 2013 жылдың 19 қыркүйегінде сынақ желісінен шықты. Толық өндіріс 2013 жылдың 2 желтоқсанында қайта басталды, бастапқыда Saab банкротқа ұшырағанға дейін шығарылған 9 3 Aero бензинмен жұмыс істейтін седан автокөліктері өндірілді. Мақсат – NEVS Saab өнімдерінің жаңа желісін әзірлеуге кіріскенде автокөлік өндірушінің жеткізу тізбегін қайта жаңарту болды. NEVS 2014 жылдың жазында Saab тақырыбымен автомобильдерді өндіруге лицензиясын жоғалтты (оның құқығы әлі де әуе кеңістігі саласындағы Saab компаниясына тиесілі) және кейіннен Saab 93 негізінде, бірақ өзінің "NEVS" жаңа таңбасымен электрлік автомобильдерді өндірді.

Svenska Aeroplan AB (19481969)

Saab, "Svenska Aeroplan Aktiebolaget" (швед тілінде "Швед авиациялық акционерлік қоғамы"), шведтік аэроғарыш және қорғаныс компаниясы, 1937 жылы Линчепинг қаласында құрылған. Компания 1937 жылы Швеция Әуе күштері үшін ұшақтар құрау мақсатымен құрылды. Еуропа Екінші дүниежүзілік соғысқа жақындаған кезде елдің бейтараптығын қорғау осы компанияның басты міндеті болды. Соғыс аяқталып, күресуші ұшақтарға деген сұраныс азайғандай болғанда, компания өз қызметін кеңейту үшін жаңа нарықтарды іздеуге кірісті. 1945 жылы "X9248" ішкі кодымен автомобиль жобалау жобасы басталды. Жоба ресми түрде "Project 92" деп аталды, ал 92 – Saab 91 ұшағынан кейінгі өндіріс тізбегіндегі келесі модель болды. 1948 жылы Trollhättan қаласындағы компанияның алаңы автомобильдер құрастыруға бейімделіп, жоба сонда көшірілді, сонымен қатар автомобиль өндірісінің бас кеңсесі де сол жерде орналасты және қазірге дейін сол жерде қалды. Компания 1949 жылы Saab 92 өндірістік үлгісін жобалауға кіріспес бұрын "Ursaab" немесе "Original Saab" деп аталған төрт прототип жасады, олар 92001-ден 92004-ке дейін нөмірленді. Saab 92 1949 жылдың желтоқсан айында өндіріске түсті. 1950 жылдардың ортасына дейін 20 000 автомобиль сатылды. 92 үлгісі 1955 жылы жаңадан жобаланып, "Saab 93" деп аталды. Автомобильдің қозғалтқышы екі цилиндрден үшке дейін артты, ал алдыңғы бөлігінде Saab компаниясының танымал белгісі – трапеция тәрізді радиатор торы орнатылды. 1959 жылы Saab 95 универсал үлгісі қосылды. Сол онжылдықта Saab компаниясының алғашқы жоғары өнімді автомобильдері, Saab Sonett сериясы да пайда болды. 1960 жылы 92 платформасы үшінші рет жаңартылып, Saab 96 үлгісі шықты. 96 Saab үшін маңызды модель болды: ол Швециядан кеңінен экспортталатын алғашқы Saab болды. Бұл ерекше автомобиль өте танымал болды және шамамен 550 000 данасы сатылды. Сол кездегі американдық автомобильдерден айырмашылығы, 93, 95 және 96 үлгілері 3 цилиндрлі 2 тактілі қозғалтқышпен жабдықталған, ол жанармай бакіне май қосуды, алдыңғы жетек пен бос жүрісті талап етті, бұл жүргізушіге тікелей қосылымсыз рульдегі жылдамдықтарды өзгертуге мүмкіндік берді. Алдыңғы орындықтардағы қауіпсіздік белдіктері де ерте пайда болды. Компанияның табысы үшін 1968 жылғы Saab 99 үлгісі одан да маңызды болды. 99 – соңғы 19 жылдағы алғашқы жаңа Saab және 92 үлгісінен толыққанды жаңару болды. 99 үлгісінде Saab автомобильдерін ондаған жылдар бойы анықтайтын көптеген инновациялар мен мүмкіндіктер болды: панорамалық желдеткіш шыны, өзін-өзі жөндеуші бамперлер, фара жуғыштары және есіктердегі соққыға қарсы жолақтар. Sixten Sason жасаған дизайн негізгі технологиядан кем емес, революциялық болды, ал Saab хоккей таяғының пішіні сияқты элементтер Saab дизайнының тіліне әсер етуді жалғастыруда.

Saab, "Svenska Aeroplan Aktiebolaget" (Swedish for "Swedish aeroplane corporation"), a Swedish aerospace and defence company, was created in 1937 in Linköping. The company had been established in 1937 for the express purpose of building aircraft for the Swedish Air Force to protect the country's neutrality as Europe moved closer to World War II. As the war drew to a close and the market for fighter planes seemed to weaken, the company began looking for new markets to diversify. An automobile design project was started in 1945 with the internal name "X9248". The design project became formally known as "Project 92"; the 92 being next in production sequence after the Saab 91, a single engine trainer aircraft. In 1948, a company site in Trollhättan was converted to allow automobile assembly and the project moved there, along with the car manufacturing headquarters, which has remained there since. The company made four prototypes named "Ursaab" or "original Saab", numbered 92001 through to 92004, before designing the production model, the Saab 92, in 1949. The Saab 92 went into production in December 1949. 20,000 cars were sold through the mid 1950s. The 92 was thoroughly redesigned and re engineered in 1955, and was renamed as the "Saab 93". The car's engine gained a cylinder, going from two to three and its front fascia became the first to sport the first incarnation of Saab's trademark trapezoidal radiator grill. A wagon variant, the Saab 95, was added in 1959. The decade also saw Saab's first performance car, the Saab 94, the first of the Saab Sonetts. 1960 saw the third major revision to the 92's platform as the Saab 96. The 96 was an important model for Saab: it was the first Saab to be widely exported out of Sweden. The unusual vehicle proved very popular, selling nearly 550,000 examples. Unlike American cars of the day, the 93, 95 and 96 all featured the 3 cylinder 2 cycle engine, which required adding oil to the petrol tank, front wheel drive, and freewheeling, which allowed the driver to downshift the on the column manual shifter without using the clutch. Front seat shoulder belts were also an early feature. Even more important to the company's fortunes was 1968's Saab 99. The 99 was the first all new Saab in 19 years and a clean break from the 92. The 99 had many innovations and features that would come to define Saabs for decades: wraparound windscreen, self repairing bumpers, headlamp washers and side impact door beams. The design by Sixten Sason was no less revolutionary than the underlying technology, and elements like the Saab hockey stick profile graphic continue to influence Saab's design language.

Saab-Scania (19691989)

1969 жылы Saab AB шведтік коммерциялық көлік өндірушісі Scania Vabis AB-мен бірігіп, Wallenberg отбасының басқаруымен Saab Scania AB құрылды. 99 модельдер қатары 1973 жылы Saab-тың символына айналған комби купе моделімен толықтырылды. 1976 жылы Saab-тың миллионшы машинасы өндірілді. 1978 жылы Saab, Fiat компаниясымен Lancia Delta-ны Saab 600 деп қайта сату және жаңа платформаны бірлесіп әзірлеу туралы келісім жасады. Бұл келісімнің нәтижесінде 1985 жылы Alfa Romeo 164, Fiat Croma және Lancia Thema модельдерімен бір туысқан Saab 9000 пайда болды; барлығы ортақ Type Four шассиінде жасалған. 9000 – Saab-тың алғашқы толыққанды сәндік машинасы болды, бірақ жоспарланған сату көлеміне жете алмады. 1978 жыл 99-ды алмастырған Saab 900-дің тұңғыш рет шығуымен де есте қалды. Шамамен бір миллион 900 машинасы өндірілді, бұл оны Saab-тың ең көп сатылатын және ең танымал моделіне айналдырды. 1986 жылы танымал кабриолет нұсқасы шықты, олардың барлығы Финляндиядағы Saab Valmet зауытында жасалды және 900 сатылымының шамамен 20% құрады. Күні бүгінге дейін «классикалық 900» жанкүйерлерін сақтап келеді.

General Motors және Investor AB (1989-2000)

1989 жылы Saab Scania компаниясының автомобиль бөлімшесі Швецияда орналасқан Saab Automobile AB тәуелсіз компаниясы ретінде қайта құрылды; General Motors және Investor AB әрқайсысы 50% үлеске ие болды. GM-нің 600 миллион АҚШ доллары көлеміндегі инвестициясы оған қалған акцияларды он жыл ішінде сатып алу опциясын берді. 1989 жылдың күзінде Saab Мальмё қаласында Saab fabriken i Malmö зауытын ашты. Бұрынғы Kockums кеме жасаушылығында орналасқан бұл зауыт, жұмыскерлердің кең ауқымды бақылауымен және олардың жайлылығына баса назар аударумен ерекшеленді, бұл өнімділікті арттыру және білікті жұмыскерлерді сақтап қалуға бағытталған жаңа тәсіл болды. Жылдық қуаты 60 000 автомобильді құрайтын (1995 жылға қарай 90 000 автомобильге дейін ұлғайтылатын) зауыт, сатудың төмендеуі мен экономикалық құлдырау кезінде өндірісті бастады және 1990 жылы (өндірістің толық жылы) бар болғаны 10 176 автомобиль шығарды. GM жүргізген тексеруден кейін зауыт стандартты конвейерлік желіге көшті, бірақ шамамен екі жыл ішінде 20 664 автомобиль шығарылғаннан кейін 1991 жылдың маусым айында жабылды. General Motors компаниясының қатысуы 1994 жылы жаңа 900 модельдің шығарылуына ықпал етті. Жаңа автомобиль Opel Vectra модельімен бір платформаны бөлісті. Көп жағдайда оның табысының арқасында, Saab 1995 жылы жеті жылдан кейін алғаш рет пайда тапты. Дегенмен, бұл модель ешқашан «классикалық 900» сияқты жанкүйерлердің сүйіспеншілігіне ие бола алмады және сапа жағынан сол деңгейдегі беделге қол жеткізе алмады. 1997 жыл Saab компаниясының автомобиль өндіруші ретінде 50 жылдығы болды. Компания мерейтойлық иелерінің съезінде ескірген 9000 модельін алмастыруға кірісті: Saab 9-5. 900 моделіне жаңа, үлкен бауырына сәйкес рестайлинг жасалып, аты өзгертілді: енді ол Saab 9-3 деп аталатын болды. 9-5 – 20 жылдан бергі алғашқы Saab моделі, ол комби купе стилінде ұсырылмады. Бұл орынды 1999 жылы ұсынылған универсал (wagon) нұсқасы толтырды.

General Motors (20002010)

GM 2000 жылы Saab-тың қалған акцияларын сатып алу опциясын пайдаланып, компанияны толық иеленетін еншілес компанияға айналдыру үшін 125 миллион АҚШ доллары жұмсады. Жаңа жақын қарым-қатынас 2003 жылы алғашқы өнімін берді – жаңа 9–3 моделін. Жаңа модель, спортты седан ретінде сатылып, Saab-тың сүйікті хэтчбегін дәстүрлі төрт есікті нұсқауға алмастырды. Модель GM-нің "глобал Epsilon 1 платформасы" және Opel Vectra-мен бірнеше компоненттерді бөлісті, бірақ бұл қарым-қатынас бұрынғыдан гөрі бірлескен инженерлік жұмысқа көбірек бағытталған. GM басшылығымен 2005 жылы американдық нарыққа Saab 9–2X (Subaru Impreza негізінде) және Saab 9–7X (Chevrolet Trailblazer негізінде) үлгілері сатылымды арттыру ниетімен ұсынылды. Екі модель де сынға ұшырап, коммерциялық сәтсіздікке тап болды және өндіріс басталғаннан кейін бірнеше жылдан соң тоқтатылды. GM сондай-ақ 9–3 универсалын үш жылға кейінге шегерді, 9–3 седанының хэтчбек нұсқасын тоқтатты, Saab модельдерінде толық жетек мүмкіндігін 2008 жылға дейін күштен тоқтатып, 2005 жылы 9–5 моделінің жаңасын шығаруды тоқтатты және өндірісті Saab-тың тарихи үйі Trollhättan қаласынан Opel-дің Rüsselsheim зауытына көшіруді жариялады. 2007 жылы экономиканың жайлауына байланысты бизнестің жалпы күйзелісіне байланысты GM 2008 жылдың желтоқсанында Saab брендінің "қарастырылып жатқанын" хабарлады, бұл процеске автомобиль өндірушіні сату немесе жабу мүмкіндігі кірді. Келіссөздер барысында GM-нің қолдауы азайды және Saab әкімшілік басқаруға түсті, бұл Американың 11-ші тараудағы банкроттығына тең келеді. Saab басқарушы директоры Ян Аке Йонссон бұл "инвестицияға дайын, шын мәнінде тәуелсіз ұйым құрудың ең жақсы жолы" екенін айтты. Швеция үкіметі бұған араласуға құлшынбады, өнеркәсіп министрі Мод Олофссон: "Швеция мемлекеті мен Швециядағы салық төлеушілер автомобиль зауыттарына ие болмайды. Кейде бұл кішкентай компания сияқты көрінеді, бірақ ол әлемдегі ең ірі автокөлік өндірушісі, сондықтан біз талап етуге құқылымыз" деді. 2009 жылдың 16 маусымында Koenigsegg GM-ден брендті сатып алу ниеті туралы мәлімдеді. Ұсыныс норвегиялық инвесторлар тобы және қытайлық автокөлік өндіруші Beijing Automotive Industry Holding Co Ltd (BAIC) тарапынан қолдау тапты. Келесі айда екі тарап та GM келісімге келгенін жариялады. Қаржылық мәліметтер әлі нақтыланбаған, бірақ оларды Еуропалық инвестициялық банк берген қарызмен жабу жоспарланған. Қарыз қазан айында мақұлданды, бірақ 2009 жылдың 24 қарашасында Koenigsegg компаниясы "үнемі кешіктірулер мен қатысушылардың келісімін алудағы қиындықтарға байланысты сатып алуды жүзеге асыра алмайтынына" қатысты ауыр және қиын шешімге келгенін мәлімдеді: GM, Еуропалық инвестициялық банк, Швецияның Ұлттық борыш кеңсесі және BAIC. 2009 жылдың 14 желтоқсанында қытайлық автомобиль өндірушісінің бұрынғы буын Saab 9–3 және Saab 9–5 үшін зияткерлік меншік құқықтарын және өндірістік жабдықтарды сатып алатыны хабарланды. Бұл келісімнің құны шамамен 197 миллион АҚШ долларын құрады, бұл компанияға үш ай бойы жұмыс істеуге жеткілікті болды. BAIC сатып алынған технология негізінде жаңа бренд құру ниетін білдірді және "үш жалпы көлік платформасын, екі қозғалтқыш технологиясын және екі беріліс жүйесін" сатып алғанын мойындады. Koenigsegg-пен келіссөздердің сәтсіз аяқталуынан кейін GM брендті 2009 жылдың соңына дейін сатып алушы табылмайтын жағдайда 2010 жылы жабуға ниеттенгенін мәлімдеді. Бірнеше компаниямен, соның ішінде Нидерландыда орналасқан спорттық автомобильдер өндірушісі Spyker-мен келіссөздер сәтсіз аяқталғандықтан, GM Saab брендін қысқарту ниеті туралы ресми түрде хабарлады. Бірақ жаңа ұсыныстар келіп түсті. Бұрынғы саудагерлер Spyker және Merbanco ұсыныстарын қайта қарады және Люксембургте орналасқан Genii Capital компаниясы қосылды, ол F1 басшысы Берни Экклстоунның қолдауын алды. GM 2010 жылдың 7 қаңтарына дейін белгіленген мерзімге дейін ұсыныстарды қабылдауды жалғастырды. Кез келген тараппен келісімге қол жеткізу мүмкіндігі өте аз екенін мойындап, олар әрбір ұсынысты тиісті сақтықпен бағалауға уәде берді.

GM exercised its option to acquire the remaining Saab shares in 2000, spending US$125 million to turn the company into a wholly owned subsidiary. The new close relationship yielded its first product in 2003's all new 9–3. The new model, marketed as a sport sedan, dropped Saab's iconic hatchback in favour of a more conventional four door approach. The model shared a co developed platform (GM's "global Epsilon 1 platform") and some other components with the Opel Vectra again, but the relationship was much more of a joint engineering effort than before. Under GM's direction, the badge engineered Saab 9 2X (based on the Subaru Impreza) and Saab 9 7X (based on the Chevrolet Trailblazer) were introduced in the American market in 2005 with the hope of increasing sales. Both models were a critical and commercial failure and were cancelled a few years after production began. GM also delayed the 9 3 wagon by three years, shelved a hatchback derivative of the 9 3 sedan, stalled plans for all wheel drive capabilities in Saab models until 2008, cancelled a 9–5 replacement in 2005, and announced a planned shift of production away from Saab's historic home in Trollhättan to Opel's factory in Rüsselsheim. Owing to fading fortunes across its entire business due to a slowing economy in 2007, GM announced that the Saab brand was "under review" in December 2008, a process which included the possibility of selling or shuttering the car maker. As the talks progressed, GM's support receded, and Saab went into administration, the Swedish equivalent of America's Chapter 11 bankruptcy. Saab's managing director Jan Åke Jonsson said that this was "the best way to create a truly independent entity that is ready for investment". For its part, the Swedish government was reluctant to become involved, with Maud Olofsson, industry minister, stating: "The Swedish state and taxpayers in Sweden will not own car factories. Sometimes you get the impression that this is a small, small company but it is the world's biggest automaker so we have a right to make demands." On 16 June 2009, Koenigsegg announced its intention to purchase the brand from GM. The bid was backed by a group of Norwegian investors and the Chinese car maker Beijing Automotive Industry Holding Co Ltd (BAIC). The following month, both parties announced that GM had consented to the deal. There were outstanding financial details, but a loan from the European Investment Bank was expected to cover them. The loan was approved in October, but on 24 November 2009, Koenigsegg announced that it had "come to the painful and difficult conclusion that it could no longer carry out the acquisition" much because of the constant delays and the difficulties coordinating the involved parties: GM, the European Investment Bank, the Swedish National Debt Office and BAIC. It was announced on 14 December 2009, that the Chinese car manufacturer would acquire the intellectual property rights and production equipment for the previous generation Saab 9 3 and Saab 9–5 in a deal worth about US$197 million, which was enough for the company to run for three months. BAIC expressed its intention to create a new brand around the purchased technology and admitted to the purchase of "three overall vehicle platforms, two engine technologies and two transmission systems." Following the collapse of talks with Koenigsegg, GM announced that the brand would be eliminated in 2010 if it failed to secure a buyer before the close of 2009. As talks with several firms failed, including the Netherlands based boutique sports car maker Spyker, GM formally announced its intention to wind down the Saab brand. Undeterred, a new offer round materialised. Earlier bidders Spyker and Merbanco revised their offers and were joined by a submission from Luxembourg based Genii Capital, which boasted the support of F1 chief Bernie Ecclestone. GM continued accepting bids until a self imposed deadline of 7 January 2010. Acknowledging that the chances of reaching a deal with any party were very slim, they pledged to evaluate each offer with due diligence.

2010 Saab сатып алу

26 қаңтарда General Motors (GM) компаниясы Saab компаниясын Spyker N. V. компаниясына сатуға келіскенін растады, бұл ретте реттеуші органдар мен үкіметтің мақұлдауы қажет болды. Сату 2010 жылғы 23 ақпанда аяқталды. General Motors Saab компаниясын қозғалтқыштармен және берілістермен жабдықтауды жалғастыратын болды, сондай-ақ GM-нің Мексикадағы зауытында жаңа Saab 9-4x үлгісіндегі көліктерді құрастыруды аяқтады. Келісімге Швеция үкіметі кепілдік берген Еуропалық инвестициялық банк берген қарыз кірді. Ол 2010 жылдың шілдесіне дейін GM-ге төленетін 74 миллион АҚШ долларын және 320 миллион АҚШ доллары көлемінде Spyker акцияларын қамтиды.

2011 банкроттық

25 ақпанда Spyker Cars N. V. спорттық автомобильдер бөлімін Саабқа назар аудару үшін сатуға келіскенін мәлімдеді. Spyker мамыр айында компания атауын өзгертіп, оған Saab атауын қосуды жоспарлаған. 2011 жылдың басында Saab ақшасы таусылып, Spyker залапты жабу мүмкіндігіне ие болмады. Екі компания да төлемдерді тоқтатты, ал 30 наурызда бірнеше жеткізушілер Saab-тің Троллхеттан зауытына тауар жеткізуден бас тартты. Бастапқыда Spyker бас директоры Виктор Мюллер мәселелерге БАҚ-ты кінәлады және Saab-тың қаржыландыруда қиындықтары жоқ екенін мәлімдеді. 5 сәуірде Saab-тың Троллхеттан зауытындағы өндіріс тоқтатылды. Spyker бас директоры Виктор Мюллер түрлі көздерден қаржы табуға тырысты. 30 наурызда оның бұрынғы демеушісі, ресейлік банкир Владимир Антонов Saab акционері болуға рұқсат беру үшін швед билігіне, EIB және General Motors-қа өтініш берді. EIB оның бизнес-практикасына қатысты алаңдаушылықтарды келтіре отырып, өтінішті қабылдамады. 3 мамырда Saab пен қытайлық Hawtai автокөлік өндірушісі арасындағы бірлескен кәсіпорын құрылатыны жарияланды. Бірақ келісім тез бұзылып, 12 мамырда Hawtai Saab-тан бас тартты. Содан кейін қытайлық Youngman автокөлік өндірушісі мен қытайлық Pang Da автокөлік сатушысымен жаңа бірлескен кәсіпорын құру жоспарлары пайда болды. Бірнеше айлық келіссөздерден кейін компаниялар Saab Automobile және оның Ұлыбританиядағы дилерлік желісін Swedish Automobile-ден 140 миллион АҚШ долларына сатып алуға келісті, Youngman және Pang Da тиісінше 60 және 40 пайыз үлеске ие болды. 6 желтоқсанда GM компаниясы, егер компания Pang Da және Zhejiang Youngman-ға сатылса, GM патенттері мен технологияларына лицензияны Saab-қа ұзартудан бас тартатынын мәлімдеді, себебі жаңа иесінің технологияны пайдалануы GM инвесторларының мүддесіне қайшы келеді. Осыған байланысты Saab бастапқы меншік құрылымын өзгертпейтін және қытайлық серіктесті компанияның иесі ретінде емес, жаңа еншілес компанияның 50% иесі ретінде қатыстыратын жаңа ұсыныс әзірлеуге кірісті. 2011 жылдың 19 желтоқсанында GM қытайлық серіктеспен кез келген қатысуды тоқтатып, Saab үш жылдық күрестен кейін ресми түрде банкроттыққа өтініш берді. Швецияның банкроттық заңдарына сәйкес, банкроттыққа өтініш берген тарапты банкроттықтан сатып алуға болады. 2012 жылдың 16 сәуірінде Vänersborg аудандық сотында Saab банкроттығы туралы отырыс өтті. Saab таратумен айналысатын ресми сақшылар активтерді 500 миллион АҚШ долларына, ал қарызды 2 миллиард АҚШ долларына бағалады. Активтер құнын ескергеннен кейін Saab 1,5 миллиард АҚШ доллары қарызбен қалды.

On 25 February, Spyker Cars N. V. announced that it had agreed to sell the sports car arm to focus on Saab. Spyker intended to change its name, in May, to include the Saab name. In early 2011, Saab began to run out of money, and Spyker were not able to cover the losses. Both companies stopped paying bills, and on 30 March several suppliers refused further deliveries to Saab's factory in Trollhättan. Initially Spyker CEO Victor Muller blamed the media for the problems, and claimed that Saab had no problems with funding. On 5 April all production was halted at Saab's plant in Trollhättan. Spyker CEO Victor Muller tried to obtain funding from several different sources. On 30 March his former sponsor, Russian banker Vladimir Antonov, applied to Swedish authorities, the EIB and General Motors for permission to become a shareholder in Saab. His request was denied by the EIB, citing concerns about his business practices. On 3 May, a joint venture between Saab and Chinese carmaker Hawtai was announced. This deal quickly unraveled and on 12 May Hawtai walked away from Saab. Plans for a new joint venture with Chinese carmaker Youngman and Chinese automotive retailer Pang Da followed shortly. After months of negotiations the companies agreed to a joint US$140 million takeover of Saab Automobile and its UK dealer network unit from Swedish Automobile, with Youngman and Pang Da taking 60 and 40 percent stakes respectively. On 6 December, GM announced that it would not continue its licenses to GM patents and technology to Saab if the company was sold to Pang Da and Zhejiang Youngman, stating that the new owner's use of the technology is not in the best interest of GM investors. Because of this, Saab started working on a new proposal which would not change the original ownership structure and would not include a Chinese partner as an owner of the company, but instead as a 50% owner of a new daughter company. On 19 December 2011, with no alternatives left after GM continued to block any form of involvement with a Chinese partner, Saab officially filed for bankruptcy after a three year fight for survival. Under Sweden's bankruptcy laws, a party that files for bankruptcy can be bought out of bankruptcy. On 16 April 2012, a meeting on Saab's bankruptcy was held at the District Court of Vänersborg. The official receivers in charge of the Saab liquidation valued the assets at US$500m and the debt at US$2,000m. After subtracting the value of the assets, Saab leaves a debt of US$1,500m.

2012 жылы 3 миллиард АҚШ доллары көлемінде зиянды өтеу талаптары

2012 жылдың 6 тамызында Spyker компаниясы, Patton Boggs заң фирмасы арқылы, General Motors компаниясына қарсы Мичиган штатының шығыс округінің АҚШ округтік сотына талап арыз берді. Арызда GM компаниясының 2011 жылдың күзінде Saab Automobile компаниясына қатысты Spyker және Youngman арасындағы әртүрлі мәмілелерді тоқтату әрекеттеріне байланысты 3 миллиард АҚШ доллары көлемінде зиян өтеу талап етілді. Youngman компаниясы Saab Automobile компаниясына бірнеше миллиард доллар инвестиция салуға дайын екенін мәлімдеді, бұл инвестициялар Saab Automobile компаниясының болашағын қамтамасыз етуге бағытталған болатын. Нақтырақ айтқанда, GM Global Technology Operations Inc (GTO) және Saab арасындағы Автомобильдік Технологиялар Лицензиялық Келісімі (ATLA) бойынша GM, егер Saab-тың меншік құрылымына қандай да бір қытайлық тарап қатысса, Saab автомобильдеріндегі платформалар мен технологияларды лицензиялаудан бас тартты. Бұл мәселені шешу үшін Spyker және Youngman келісімге келді: Youngman Saab компаниясына 200 миллион еуро көлемінде несие береді, бұл несие Saab компаниясы GM технологиясын қолдануын тоқтатқаннан кейін ғана Saab-тың акционерлік үлесіне айналатын еді. Дегенмен, GM Trollhättan қаласындағы Saab автомобильдерін өндіру үшін қажетті платформалар мен технологияларды лицензиялаудан бас тартатынын және егер мәміле орын алса, GM-нің Мексикадағы зауытында 9-4X модельдерін өндіруді тоқтататынын мәлімдеді. Нәтижесінде, мәміле күшін жойып, Saab банкротқа мәжбүр болды. Spyker компаниясының мәлімдемесіне сәйкес, GM-нің бұл әрекеттері заңсыз болған. Saab банкротқа түскеннен бері, және Nevs компаниясымен келісім жасалғанша, банкроттық жағдайда қалғандықтан, Spyker және Saab Automobile компаниясының банкроттық әкімдері арасында келісім жасалды. Осы келісімге сәйкес, Spyker сот процесінің шығындарын өтеуге міндеттенді, ал іс сәтті аяқталған жағдайда, талаптың 90 пайызы Spyker компаниясына тиесілі болатын.

2013 талап арыздан бас тартылды

2013 жылдың маусым айында аудандық сот сот ісін тоқтатып, General Motors компаниясының сатуды бұғаттауға құқылы екендігін мәлімдеді. 2014 жылдың қазан айында апелляциялық сот бұл шешімді күшінде қалдырды.

Ұлттық электр көліктері Швеция (20122014)

2012 жылғы 13 маусымда баспасөз конференциясы өткізіліп, Saab Automobile AB және оның еншілес компаниялары Saab Automobile Powertrain AB және Saab Automobile Tools AB банкроттық активтері, сондай-ақ Saab зауытын National Electric Vehicle Sweden (NEVS) деп аталатын қытай консорциумы сатып алғаны туралы хабарланды. Бұл компанияны Гонконгтағы National Modern Energy Holdings (NME) және Жапониядағы Sun Investment Saab банкроттық активтерін сатып алу мақсатында құрды. Saab Automobile Parts AB компаниясы келісімнен шығарылды және Швецияның Ұлттық борыш қызметі осы компанияның иесі ретінде жалғасады. NEVS 2013-2014 жылдары 9-3-тің электрлі нұсқасымен тек электр көліктерін ғана құрастыруды және 9-3-тің орнын басатын PhoeniX-ті дамытуды жоспарлаған. GM Saab 9-5 және 9-4X технологиясын лицензиялаудан бас тартты, сондықтан бұл модельдер шығарылмайды. 2012 жылдың тамызында Scania AB Scania және Saab Automobile сауда белгісінде пайдаланылатын гриф логотипі NEVS Saab Automobile иесі ретінде болашақ Saab автомобильдерінде пайдалануға рұқсат етілмейтінін мәлімдеді. Scania логотип Қытайда жоғары құндылыққа ие деп санайды және NEVS-тің артында тұрған қытайлық мүдделер арқылы ол дұрыс емес қолға түседі деп қорқыды. 2013 жылдың қаңтар айында Sun Investment жобадан бас тартқаны үшін NEVS компаниясы Qingdao Qingbo Investment Co. Ltd компаниясымен компанияның 22% үлесі үшін жаңа келісім жасағанын жариялады. Өз кезегінде, NEVS/Saab компаниясы Қытайда сатылатын модельдерді өндіру зауытымен бірге 2 млрд SEK алды. Солтүстік Америкада және Еуропаның көп бөлігінде сатылатын автомобильдер Швецияның Троллхеттан қаласында өндірілетін болады. Сонымен қатар, Fiat/Chrysler-ден алынған трансмиссиялық құрамдас бөліктерді электрлік емес модельдерде пайдалану мүмкіндігі қарастырылды. 2013 жылдың 12 тамызында Saab компаниясының Trollhättan зауыты өз есігін қайта ашты, ол жерде өндіріс желісін қайта құруға және дайындық жұмыстарын жүргізу үшін жұмысшылар қайтадан жұмысқа орналасты. Қазіргі 9-3 өндірісі жаңа электр қозғалтқышымен жақын арада басталады, ал Saab жаңа 9-3 Phoenix дайындықтарын аяқтады. 2013 жылдың қыркүйегінде NEVS компаниясы Saab брендті алғашқы көлікті құрастыру желісінен шығарды. Бұл модель әдемі жағынан бұрынғы Saab 9-3 модельмен бірдей болды және негізінен жаңа компоненттер мен құрастыру желісі жабдықтарын сынау үшін пайдаланылды. NEVS соңғы шығарылатын модельде көрінетін сыртқы көріністің өзгеруін жариялады. 2013 жылдың 29 қарашасында NEVS компаниясы Saab-тың бұрынғы иесі General Motors-тан алынған бөлшектердің 20 пайызын алмастырғаннан кейін, толық көлемдегі өндіріс 2013 жылдың 2 желтоқсанында басталатынын мәлімдеді. Сааб 9-3 бензиндік нұсқасының шағын көлемдегі өндірісі 2013 жылдың желтоқсанында қайта басталды, оның сатылған бөлігі Швеция мен Қытай нарықтарына бағытталды. Өнімді өндіру 2014 жылдың мамыр айында тоқтатылды, бастапқыда қысқа мерзімге ғана, бірақ бірнеше рет ұзартылды. NEVS-тің айтуынша, бұл Qingdao-ның NEVS операцияларын жеткіліксіз қаржыландыруына байланысты болды, бұл меншік иесі Кай Йохан Цзянды NEVS-тің жеке қорлары арқылы, сондай-ақ NEVS-тің бас компаниясы National Modern Energy Holdings Ltd-дегі активтер арқылы операцияларды қаржыландыруға мәжбүр етті. Бұл кезде NEVS кредиторларға шамамен 57 миллион доллар берешек болды және компанияны қайта құру мақсатында банкроттықтан қорғауды іздеді. Сааб қорғауға ие болғанына қарамастан, NEVS компаниясына Saab брендін пайдалану құқығын қайтарып алды. NEVS компаниясының бұл атауды қайта алу мүмкіндігіне деген оптимизмге қарамастан, Saab AB 2016 жылы екі компания арасындағы лицензиялық келісімді тоқтататынын растады, яғни болашақта NEVS атауымен автокөліктер шығарылатын болады. Невс компаниясы түрлі қытай консорциумдарымен, соның ішінде Тяньцзинь қаласымен келісімшарт жасасып, жаңа зауыт салуға мүмкіндік берген соң, 2019 жылы қытай конгломераты Evergrande Group компаниясы сатып алды. Evergrande-дің кейінгі қаржылық қиындықтары NEVS-тің 2023 жылдың наурыз айында жабылуына әкелді, компания банкроттықтан аулақ болу үшін "Hibernation Mode" режимінде болды, негізінен компанияны жою. NEVS инженерлері әзірлеп жатқан екі жобаның да - Emily GT және PONS құқықтарына ливандық-канадтық EV Electra компаниясы ие болды.

On 13 June 2012, a press conference was held announcing that the bankruptcy assets of Saab Automobile AB and its subsidiaries Saab Automobile Powertrain AB and Saab Automobile Tools AB as well as the Saab factory had been acquired by a Chinese consortium called National Electric Vehicle Sweden (NEVS). This company was founded by Hong Kong based National Modern Energy Holdings (NME) and Japan based Sun Investment, for the sole purpose of acquiring Saab's bankruptcy assets. Saab Automobile Parts AB was excluded in the deal and the Swedish National Debt Office would continue as an owner of that company. NEVS' plan was to build only purely electric vehicles with an electric version of the current 9 3 model available in 2013/2014, as well as to continue development of the replacement to the 9–3, the PhoeniX. GM continued to refuse licensing of the technology in the Saab 9 5 and 9 4X, so these models would not be produced. In August 2012, Scania AB announced that the griffin logo used in both Scania's and Saab Automobile's trademark would not be allowed for use on future Saab cars with NEVS as the owner of Saab Automobile. Scania believed the logo is of high value in China and feared that it would end up in the wrong hands through the Chinese interests behind NEVS. In January 2013, due to Sun Investment withdrawing from the project, NEVS announced a new deal with Qingdao Qingbo Investment Co. Ltd, for a 22% stake in the company. In return, NEVS/Saab would receive SEK 2bn, along with a production facility for models sold in China. Cars sold in North America and most of Europe would continue to be produced at Trollhättan, Sweden. The possibility of using Fiat/Chrysler sourced drive train components for non electric models was also being examined. On 12 August 2013, the Saab plant at Trollhättan reopened its doors to welcome back employees for preparations and restructuring of the production line. Production of the existing 9–3 would commence shortly with a new electric motor, while Saab finished the preparations for the new 9 3 Phoenix. In September 2013, the first pre production Saab branded vehicle produced by NEVS rolled off of the assembly line. This model was mostly aesthetically identical to the previous Saab 9 3 and mainly used to test new components and assembly line equipment. NEVS announced a facelift of the exterior to be shown on a finalised production model. On 29 November 2013 NEVS announced that full scale production would commence on 2 December 2013, having replaced the 20 percent of parts originally sourced from former Saab owner General Motors. Following negotiations with parts suppliers, small scale production of the petrol version of the Saab 9 3 resumed in December 2013, with sales focused on the Swedish and Chinese markets. Production stopped in May 2014, initially only short term but was extended many times. According to NEVS, this was due to Qingdao insufficiently financing NEVS operations, forcing owner Kai Johan Jiang to fund operations through private funds as well as through assets in NEVS parent company National Modern Energy Holdings Ltd.

At this time, NEVS reportedly owed around $57 million to creditors, and sought bankruptcy protection with the aim of restructuring the company. Despite protection being granted, Saab revoked the right for NEVS to use the Saab brand name. Despite optimism from NEVS that the name may be re acquired, Saab AB confirmed again in 2016 that it was cancelling the licencing agreement between the two companies, meaning future cars would be produced under the name NEVS. After securing deals with various Chinese consortiums, including the city of Tianjin, resulting in the construction of a new factory, NEVS was acquired by Chinese conglomerate Evergrande Group in 2019. Evergrande's subsequent financial troubles resulted in NEVS being closed in March 2023, with the company going into "Hibernation Mode" to avoid bankruptcy, essentially liquidating the company. The rights to Emily GT and PONS, both projects NEVS engineers had been developing, were acquired by Lebanese Canadian start up EV Electra.

Модельдер

Saab автомобильдерінің ортақ ерекшелігі – модельдердің нөмірлерінде 9 санын пайдалану. Соңғы модельдер 9-3 және 9-5 болды, екеуі де Швецияның Троллхеттан қаласында өндірілді. 2008 жылға дейін 9-7X Chevrolet Trailblazer және оның платформадағы басқа модельдермен бірге GM компаниясымен шығарылды. Бұл номенклатура ережесінен Saab Lancia 600 ерекшеленеді, ол Lancia Delta қайта бағаналған нұсқасы болды. 2013 жылдың желтоқсан айында Nevs компаниясы Saab 9-3 седанының қайтадан қалыпты өндіріске кіргенін хабарлады, ал келесі жылы кабриолет, универсал және электрлік модельдер де шығарылатыны күтілді. Өндіріс 2014 жылы тоқтатылды.

Қауіпсіздік

Сааб машиналарын жобалау кезінде қауіпсіздікке жоғары мән беріледі. Көліктер «Älgtest» (бұлан сынағы) сынағынан өтеді, себебі бұлан Швецияда апаттардың көптеген себебінің бірі болып табылады. Saab компаниясы Saab көліктеріне қатысты 6100-ден астам нақты оқиғаны қамтитын деректер базасын жинақтады. Тіркелген алғашқы оқиға 1948 жылы болған, онда Джулиан Шермис апатқа ұшырады.

Шыдамдылық рекорды

1986 жылдың қазан айында «Сааб ұзақ жүрісі» өтті. АҚШ-тың Алабама штатындағы Талладега суперспидвейінде үш стандартты Saab 9000 Turbo екі әлемдік рекордты және 21 халықаралық рекордты орнатты. Олар 213,299 км/сағ (132,537 миль/сағ) және 213,686 км/сағ (132,778 миль/сағ) орташа жылдамдықпен жүргізілді. Он жыл өткен соң, 1996 жылы, зауыттық тест жүргізушілері басқарған үш стандартты Saab 900 (NG) Turbo және журналистер басқарған екі стандартты атмосфералық Saab 900 сол спидвейде жаңа әлемдік рекордтар жасады. 2006 жылдың желтоқсан айының басында Висконсин штатының саяхатшы сатушысы өзінің 1989 жылғы Saab 900 SPG (Special Performance Group) автокөлігінде түпнұсқа зауыттық қозғалтқышта 1 001 385 миль (1 611 569 км) жүргеннен кейін оны Висконсин автокөлік мұражайына сыйға берді. Бұл көрсеткішті «Сааб» компаниясы растады.

Сату және меншік

1937 жылы құрылған Svenska Aeroplan AB (Saab) 1947 жылы өзінің алғашқы Saab 92001 автокөлігін шығарып, ұшақтар жасады. Қазіргі уақытта Saab AB, Saab Automobile компаниясынан бөлек және ескі Saab 37 Viggen истребителі (Viggen белгісі 9-3 моделінде де қолданылды) және оның жалғастырушысы – қазіргі экспорттық табысқа ие, төмен құнмен сатылатын JAS 39 Gripen көп мақсатты истребителімен танымал. Бұл, Saab компаниясының ұшақтар мен автомобильдерді бірге шығарған кезеңін еске түсіретін "Ұшақтардан туған" атты жарнамалық кампаниясына әкелді. Saab көптеген елдерге импортталады, әр елде еншілес компанияның немесе импорттаушының президенті болады. АҚШ-та алғашқы президент Р. Милле болды. 1983 жылы британдық режиссер Тони Скотт компания үшін жарнама түсірді, онда Saab 900 Turbo машинасы Saab 37 Viggen истребителімен жарысады. 1987 жылы Saab "Saab suite" (8 Saab 9000 Turbo үшін 3 актідегі балет) деген тақырыппен телеарнада жарнама шығарды. Фильмде каскадерлер таң қалдырарлық тәсілдермен машина жүргізеді: бір дөңгелекті күйдіру, слалом арқылы бамперден бамперге дейін жүру, бір бағытта қарама-қарсы бағыттағы слалом, екі дөңгелекті жүргізу, жоғары жылдамдықпен сырғанау және өтетін машиналардан секіріп өту – бәрі де классикалық музыка ойнатылатын, жабық әуежай жолағында көрсетілді. 40 жылдығын тойлау үшін Saab 1987 жылы автомобильдерде акробатикалық трюктар мен формациялық жүргізуді көрсеткен Performance Team құрды. Алғашқыда бұл көрсетулер Saab 9000 машиналарымен, содан кейін Saab 900 (NG) сияқты жаңа модельдермен жасалды. Команданың барлық мүшелері бұрын раллиде қатысқан, бірақ ерекшелігі – Performance Team-нің барлық бес мүшесі Saab компаниясында тұрақты жұмыс істеді: екі инженер, сапаны бақылаушы, техник және Saab фотостудиясының басшысы. Суретте осы көліктер 1997 жылы Линчепинг қаласында Saab Aircraft Company компаниясының алтын мерейтойында көрсетілген. Hewlett Packard CPU қолдау чипінің құрылымына Saab 900 Turbo 16 Cabriolet машинасының суреті салынған.

Меншік және брендке адалдық

Сааб брендінің көптеген нарықтарда ерекше имиджі болғандықтан, Saab иелері де сәйкесінше ерекше: интеллектуалдар мен жанкүйерлер. Чикагодағы DePaul университетінің маркетинг профессоры Альберт Муниц Saab иелерінің Snaabery деп аталатын ерекше қасиеттерін анықтады. Оларға GM Saab-қа дейінгі Saab-тың түпнұсқасына ие болу, басқа Saab жүргізушілерімен әріптестік және BMW сияқты өзге брендерді жек көру кірді. Жазушы Джон Крейс әдеттегі "Снаабты" үлкен көзілдірігі мен асимметриялық шашы бар шығармашыл жарнама шебері ретінде сипаттады. Рур университеті Бохумның психологы Рудигер Хоссип Saab жүргізушілерінің көліктеріне психологиялық байланысы ең жоғары екенін тапты, олар Volkswagen жүргізушілерінен 10 есе шарқынша құмар. Ең ақылды машиналар жасалған. (1980-ші жылдар) Өзіңнің жолыңды тап. (1990-шы жылдар) Сааб сенің өміріңді сақтап қалу үшін өз өмірінен айырылуға дайын. (1990-шы жылдар)

Автоспортта

Сааб 1966 жылы Trans Am сериясында 96 және 850 модельдерімен қатысты. Сааб сондай-ақ Castrol Канадалық туристік автомобильдер чемпионатында 9-3 модельімен өнер көрсетті. Саабтың табысты жүргізушілері бар заводтық ралли командасы болды, олар Эрик "Шатырдағы" Карлссон, Том Трана, Симо Лампинен, Стиг Бломквист және Пер Эклунд еді. Команда 1980 жылы жарыстарға қатысуын тоқтатты. 2012 жылы жаңа Saab ралли командасы классикалық тарихи Midnattssolsrallyt (Түн ортасындағы күн раллиі) жарысына қатысты. S2AB тарихи ралли командасы төрт Saab 99 Turbo көлігімен қатысты, оларды бұрынғы чемпиондар Ола Стромберг, Эрик Уппсель, Трэвис Декер және Йорген Труед басқарды. S2AB (Swedish Advanced Automotive Business) – бұл Saab-тың бұрынғы шасси менеджері Магнус Роланд басқаратын компания.