Кіріспе
Сатурн корпорациясы, сондай-ақ Сатурн LLC деп аталады, – General Motors компаниясының еншілес компаниясы ретінде 1985 жылдың 7 қаңтарында тіркелген американдық автомобиль өндіруші. Бұл компания GM-нің жапондық импорттық және құрастырылатын автомобильдермен тікелей бәсекелесуге жасаған әрекеті болды, бастапқыда АҚШ-тың шағын автомобильдер нарығында. Сатурн «келіссiздерсiз» сату әдісімен танымал болды. Компания өзін «әлiрекше автомобиль компаниясы» деп таныстырып, толыққанды түрде жаңа автомобиль, дилерлiк желі, баға құрылымы, жұмыс күші және Spring Hill, Теннесси штатындағы тәуелсiз басқарылатын өндiрiс зауытын құрды, бұл оның негізгі компаниясынан дербес жұмыс істеуін қамтамасыз етті. Алғашқы автомобильдер компания құрылғаннан кейін бес жыл өткен соң пайда болды және GM-нің кеңейтiлген каркас құрылымын жетiлдiрiп, Сатурнның нарықтық ұсынысын бұғауларға төзiмдi полимерлiк сыртқы панельдерi арқылы көрсеттi. Уақыт өте келе, Сатурн GM-нің кең бренд желісінен ресурстарды жұмсағанда және GM 2008 жылғы экономикалық дағдарыспен күрескенде, негізгі компания Сатурнның даму бюджетін қысқартты, нәтижесінде Сатурн өзге бөлімшелердің өнімдерін, әсіресе Opel-дің федералдық стандарттарға сәйкестендірілген модельдерін қолдануға мәжбүр болды. Осының салдарынан Сатурн бірте-бірте өзінің ерекше сату артықшылықтарын жоғалтты және нарық қызығушылық танытпады. Жылдық сатылым 1994 жылы ең жоғары деңгейге жетіп, 286 003 автомобиль сатылды. 1980 жылдардың ортасында GM Сатурн концепт-карын ұсынды. Алғашқы Сатурн SL-ге ұқсас бұл автомобиль бастапқыда жаңа бренд құру мақсатында жасалмаған; алайда, GM оны Chevrolet, Pontiac, Oldsmobile, Buick, Cadillac және GMC сияқты өзінің брендтерінің бірі атынан шығаруды жоспарлаған. 1985 жылы GM жоспарын өзгертiп, Сатурнды жеке бренд ретiнде құрды, ал оның алғашқы машиналары Сатурн SC және Сатурн SL болды. Екі Сатурн машинасының өндірісі 1990 жылы, 1991 жылғы модельдер ретінде басталды. 1993 жылы Сатурн SW үлгісі қосылды. GM седан, купе, кабриолет, универсал және тіпті кроссовер жасауды жоспарлаған; алайда, Сатурнның алғашқы кроссовері Vue 2002 жылғы модельде, ал алғашқы кабриолеті Sky 2006 жылғы модельде ғана пайда болды.
The Saturn Corporation, also known as Saturn LLC, was an American automobile manufacturer, a registered trademark established on January 7, 1985, as a subsidiary of General Motors. The company was an attempt by GM to compete directly with Japanese imports and transplants, initially in the US compact car market. The company was known for its 'no haggle' sales technique. Saturn marketed itself as a "different kind of car company" and operated quasi independently from its parent company,—comprehensively introducing a new car, dealer network, pricing structure, workforce and independently managed manufacturing plant in Spring Hill, Tennessee. The first cars themselves launched five years after the company's inception, and they advanced GM's spaceframe construction—manifesting Saturn's market proposition with their dent resistant polymer exterior panels. Over time, as Saturn drained resources from GM's extensive brand network and as GM struggled with the 2008 economic collapse, the parent company curtailed Saturn's development budgets — leaving Saturn to badge engineer products from other divisions, notably a series of federalized models from Opel. With this, Saturn gradually lost its unique selling proposition, and the market lost interest. Annual sales achieved their highest level in 1994, with 286,003 vehicles marketed. In the mid 1980s, GM released the Saturn Concept Car. The car, which resembled the first Saturn SL, was not originally meant to start up a brand; however, GM planned to release the Saturn car under one of its brands, which, at the time, were Chevrolet, Pontiac, Oldsmobile, Buick, Cadillac, and GMC. In 1985, GM changed their plan and founded Saturn as its own brand, with its first cars being the Saturn SC and Saturn SL. Production of both Saturn vehicles started in 1990 as early 1991 model year vehicles. The Saturn SW was later added for 1993. GM had plans for a sedan, a coupe, a convertible, a wagon, and even a sport utility vehicle; however, Saturn's first sport utility vehicle, the Vue, did not appear until the 2002 model year and Saturn's first convertible, the Sky, did not appear until the 2006 model year.
1990-2000: "Автомобиль өндірушілердің жаңа түрі"
1990 жылдың 30 шілдесінде алғашқы «Сатурн» құрастырылды – 1991 жылғы қызыл түсті «Сатурн SL2» моделі. Алғашқы «Сатурн» дилерлік орталығы Теннесси штатының Мемфис қаласында ашылды. «Сатурн Корпорациясы» «өзгеше автомобиль компаниясы» ретінде құрылды, тіпті «Сатурнның» өзіне тән автомобиль үлгілері болды (кейінірек үлгілер нарықта тиімді болу үшін басқа GM көліктерімен платформаларды бөліскенмен), және GM-нің қалған бөлігінен бөлек жеке дилерлік желісі құрылды. «Сатурн» жобасының нәтижелері күмәнді болды, оң нәтижелерге қарағанда теріс жақтары көп болды. «The Wall Street Journal» газетінің мәліметінше, жоба тым амбициялы болды, себебі «Сатурндағы барлық нәрсе жаңа: автомобиль, зауыт, жұмыс күші, дилерлік желі және өндіріс процесі. Тіпті өте табысты және тәжірибелі автокөлік өндіруші «Toyota» да бір жобада екі жаңа элементтен астамды қолға алмайды». «Сатурн» автокөліктері сатып алушылардың арасында танымал болғанымен, нақты сатылымдар оптимистік болжамдарға жетпеді, бұл 1990-шы жылдардың басындағы экономикалық төмендеумен байланысты болды. Бұдан бөлек, «Сатурн» сатып алушылардың 41%-ы бұрыннан GM автокөлігіне ие болғандықтан, бәсекелестік тудырды. GM-нің қалған бөлімшелерінен бөлінуі және басқа автомобиль жобаларынан 5 миллиард доллар жұмсалуы GM-нің басқа бөлімдерінде наразылық тудырды. Сонымен қатар, «Сатурн» жапондық зауыттарға қарағанда (жапондық автоөндірушілердің АҚШ-та салған зауыттары) әлдеқайда қымбатқа ашылды. Бренд бірден «жарнамасыз» баға саясатымен танылды. «Сатурнның» алғашқы моделі – «S» сериясы, айтарлықтай табысқа жетті. Бір жылдан кейін «Сатурн» Канада нарығына енді. 1993 жылы «Сатурнның» 500 мыңыншы автокөлігі, «Карла» құрастырылды. 1995 жылдың мамыр айында «Сатурнның» бір миллиондық автокөлігі нарыққа шықты. 1996 жылы «Сатурн» дилерлері GM брендімен шығарылған алғашқы электрлі автомобиль – GM EV1 электрлі көлігін сатуға бастады. 1997 жылы «Сатурн» сол жақ рульді көліктермен бірге құрастырылатын General Motors Солтүстік Америка автокөлігінің алғашқы үлгісі болды (бұрынғы оң жақ рульді GM Солтүстік Америка автокөліктері сол жақ жол ережесі бар елдерде құрастырылған, бөлек панельдер мен рульдік бөліктермен жабдықталған). Осылайша «Сатурн» жапон нарығына енді. 1999 жылдың қаңтар айында «Сатурн» екі миллиондық автокөлігін шығарды. Сондай-ақ 1999 жылы «Сатурн» 2000 модельдік жылға арналған жаңа «L» сериясын өндіруді бастады. «Сатурн» бренді Жапонияда іске қосылған кезде, 1990 жылы жапон активтерінің құны құлдырағаннан кейін жапон экономикасы күрт төмендеді.
2000-2008: Үлгі кеңейтілді
Сатурнның алғашқы компактты кроссовері 2001 жылы, 2002 модельдік жылы Vue түрінде, әлемдік деңгейде қолданылатын GM дизайны негізінде ұсынылды. 2002 жылы, 2003 модельдік жылы үшін Сатурн S сериясының орнына ION-ды шығарды. 2004 жылы, 2005 модельдік жылында Сатурн Relay минивэнін, сондай-ақ басқа GM брендтерінің ұқсас модельдеріне негізделген алғашқы Сатурн көлігін сата бастады. Сол жылы L сериясының өндірісі тоқтатылды. Sky roadster 2006 жылы, 2007 модельдік жылы ретінде таныстырылды. 2006 жылы, 2007 модельдік жылында Aura орташа өлшемді седаны дилерлерге, Vue-ге қарағанда ірі CUV – Outlookпен бірге жеткізілді, ал 2006 жыл Ion шығарылған соңғы жыл болды. 2008 жылы Ion-ның орнына Еуропалық Astra шығарылды. 2008 жылғы Солтүстік Америка халықаралық автосалонында (NAIAS) Сатурн өзінің Flextreme концептілік көлігін таныстырды, ол Opel Flextreme-нің қайта таңбаланған нұсқасы еді.
2008-2009 жж.: брендті сатуға тырысу, нарықтағы өзгерістер
2008 жылдың 2 желтоқсанында АҚШ Конгресінің тыңдауларында General Motors өзінің негізгі төрт брендіне (Chevrolet, Buick, Cadillac және GMC) көңіл бөлуді жоспарлап отырғанын хабарлады. Saturn және қалған брендтерді (Pontiac, Hummer және Saab) сату, біріктіру немесе жабу жоспарланған, ал Oldsmobile 2004 жылы өндірісті тоқтатқан болатын. General Motors компаниясының төрағасы және бұрынғы бас директоры Рик Вагонер 2009 жылдың 17 ақпанында өткен баспасөз конференциясында Saturn өнімдерінің жоспарланған өмірлік циклының (2010–2011 жылдар) аяқталуына дейін жұмыс істейтінін мәлімдеді. 2009 жылдың ақпан айында GM екінші кезеңдегі мемлекеттік қарыз алуға ("құтқару" қаржыландыруына) байланысты қайта құру жоспарының бір бөлігі ретінде осы брендтен инвесторларға немесе дилерлерге сату немесе жабу арқылы бөліну ниетін білдірді. Бұл GM үшін 21-ғасырдағы үшінші осындай қадам болды, бұған дейін 2004 жылы өндірісі тоқтатылған Oldsmobile және 2010 модельдік жылғы өндірісі 2009 жылдың соңында аяқталған Pontiac кірген. General Motors 2009 жылдың маусым айында Saturn брендін Penske Automotive Group компаниясына сататынын жариялады. Келісім Penske компаниясының Daimler AG компаниясының Smart Car көлігін АҚШ-та таратқан келісіміне ұқсас болды. Penske зауыттарды сатып алуды жоспарламағандықтан, Saturn брендімен сатылатын көліктерді жасау үшін басқа автомобиль компанияларымен келісімшарт жасасуына тура келер еді. GM алғашқы екі жыл ішінде Penske үшін Aura, Vue және Outlook үлгілерін құрастыруға міндеттенді. GM-ді брендтің өндірушісі ретінде алмастыру үшін Penske Кореяның Renault Samsung Motors және Renault Nissan Alliance сияқты бірнеше әлемдік автокөлік өндірушілерімен келіссөздер жүргізді. 2009 жылдың соңына қарай GM Канададағы барлық 46 Saturn дилерлерін, тіпті Saab көліктерін де сататын дилерлерді жапты. GM және Penske бренд сатылғаннан кейін Канадада Saturn көліктерін таратқанға қатысты бизнес-жоспарды жасау мүмкін емес екенін шешті. Saturnның клиенттерге қызмет көрсету, запчасти және кепілдік қызметтері Канададағы басқа GM дилерлік орталықтарына көшірілді.
2009: Сату сәтсіз өтті
2009 жылдың 30 қыркүйегінде Penske компаниясы General Motors компаниясымен жасасқан келісімін бұзды, себебі Penske Saturn машиналарын шығару үшін басқа өндірушіні таба алмады. Бір кезде Penske Renault Samsung Motors және Renault Nissan Alliance сияқты автокөлік өндірушілермен келіссөздер жүргізді; алайда Renault Nissan Alliance-пен келіссөздер, бастысы Nissan тарапының қарсылығынан туындап, тоқтатылды. Penske пен GM арасындағы келісімнің тағы бір шарты – GM-нің 2011 жылға дейін Aura, Outlook және Vue машиналарын жасауын жалғастыруы, ал кейін басқа өндіруші оларды өндіруді өз мойнына алуы еді. Penske Saturn машиналарын өндіруді жалғастыруға ниет білдірген тағы бір автокөлік өндірушісін таппағандықтан, Penske мен GM арасындағы келісім күшін жойды. Осының нәтижесінде General Motors Saturn Corporation 2010 жылы барлық қызметін тоқтататынын және барлық Saturn дилерлік пункттері 2010 жылдың 31 қазанына дейін, немесе барлық тауарлары сатылғанша жабылатынын мәлімдеді. 2010 жылдың ақпан айында GM клиенттерді сақтап қалу мақсатында, Saturn иелеріне 31 наурызға дейін жаңа Chevrolet, Buick, Cadillac немесе GMC көлігін сатып алуға 2000 АҚШ долларына дейін жеңілдік ұсынғанын хабарлады. Клиенттер Saturn көлігін кем дегенде алты ай бойы иеленуі керек еді, ал жеңілдік алу үшін оны міндетті түрде сатудың қажеті жоқ еді. Saturn бренді жабылғаннан кейін GM дилерлерінде Saturn Authorized Service Providers қызметтері қолжетімді болды. Saturn Authorized Service Providers Saturn көліктеріне кепілдік қызметі қоса алғанда, қызмет көрсетудің барлық аспектісіне жауапты. Saturn-ның соңғы модельдері – Saturn Aura, Saturn Outlook, Sky және Saturn Vue болды. GM 2010 модельдік жылға дейін Aura, Outlook, Sky және Vue машиналарын өндіруді жалғастырды. 2012 жылы General Motors тоқтатылған Saturn Vue моделін 2012 Chevrolet Captiva Sport ретінде қайтадан таныстырды. Captiva Sport тоқтатылған Saturn Vue-ден көп өзгермеді. Vue-де болғандай, Captiva Sport гибридтік нұсқада қолжетімді болған жоқ.
2009-2010 жж.: Компанияның аяқталуы
GM 2009 жылдың 7 қазанында Saturn өндірісін тоқтатты және 2010 жылдың 31 қазанында қолдағы франшизаларын жапты.
Бұрынғы үлгілері
Бастапқыда компанияның өнімдері Z корпусы деп аталатын арнайы платформаны, сондай-ақ арнайы 1.9 л Saturn I4 қозғалтқышын және Теннесси штатының Спринг-Хилл қаласындағы арнайы зауытты пайдаланды. Алғашқы Saturn автомобильдерінің корпусы тот баспайтын пластиктен жасалған, бұл тез стильдік өзгерістерге мүмкіндік береді деп жарнамаланды, бірақ іс жүзінде бұл мүмкіндік көп қолданылмады. Saturn S сериялы автомобильдер 1991 жылдан 2002 жылға дейін үш буынмен шығарылды: Бірінші буын автомобильдер 1991 жылдан 1995 жылға дейін өндірілді. 1995 жылғы модель үшін Saturn «бірінші буын» сыртқы дизайнын және «екінші буын» ішкі дизайнын қолданды. 1995 жылғы модельдің сыртқы түрі бірінші буын автомобильдеріне ұқсас болды, бірақ аспаптар тақтасындағы шкалалар үлкенірек болды және орталық консоль қайта жасалды. Бірінші буын қозғалтқыштары жоғары орналасқан валға ие қозғалтқыштар үшін, ал қос валға ие қозғалтқыштар S сериялы автомобильдердің өндіріс кезеңінің барлық уақытында (1991–2002) бағаланды. 1996 жылы екінші буын S сериялы седан ұсынылды. 1999 жылға дейін жасалған өзгерістерге қайта жасалған корпус және жоғары орналасқан валдың қуаты кірді. 2000–2002 жылдарғы өндіріс үшін үшінші буын седанға тек шағын дизайндық өзгерістер енгізілді. Сыртқы корпус қайта жаңартылды және жаңа түстер ұсынылды. Седан көптеген механикалық компоненттерін сақтап, ішкі дизайны жаңартылды. 1997 жылы спорттық купе моделінің екінші буыны ұсынылды, ол жарықтандыру құрылғыларының кеңейтілген алдыңғы бөлігімен ерекшеленді. 1999 жылғы купе модельдері жүргізуші жағындағы есіктің артында «қанатты» есікті алды. S сериясы үш нұсқада шығарылды: купе (SC), седан (SL) және универсал (SW). Универсал 1993 жылғы модельге енгізілді және 2001 жылға дейін өндірілді. Бірінші маңызды өзгеріс 2000 жылғы Saturn L сериялы орта класты автомобильмен болды. Ол Opel Vectra-мен GM2900 платформасын және қозғалтқышын бөлісті. Ол Делавэр штатының Уилмингтон қаласындағы GM зауытында құрастырылды. 2000 жылғы модельді автомобильдер LS 1 (4 цилиндрлі) және LS 2 (6 цилиндрлі) деп белгіленді. Lincoln Mercury LS таңбасына ие болғандықтан, сотқа жол бермеу үшін Saturn 2001–2005 жылдарғы модельдер үшін таңбаларды L200 және L300 деп өзгертті. Saturn L200 2003 жылғы модельден кейін тоқтатылды. 2003 жылы Saturn Ion S сериялы компактты автомобильді алмастырды. 2003 жылы Saturn Ion өндірісі үш аптаға тоқтатылды, себебі Saturn дилерлерінде Ion автомобильдерінің артық қоры болды. Saturn L сериясы 2005 жылғы модельден кейін, Oldsmobile тоқтатылғаннан кейін бір жыл өткен соң, нашар сатылым көрсеткіштеріне байланысты тоқтатылды.
Соңғы үлгі желісі
2007 жылы пластикалық корпус панельдері бар соңғы екі Saturn моделі Vue және Ion болды. 2007 жылғы модельден кейін барлық Saturn модельдерінде пластикалық корпус панельдері қолдану тоқтатылды. 2008 жылғы Saturn модельдерінің ешқайсысында пластикалық корпус панельдері болған жоқ. 2009 жылғы Saturn модельдеріне Sky roadster, Aura седан, Astra хэтчбек, Vue шағын кроссоверлік SUV және GM Lambda платформасында құрастырылған Outlook толық көлемді кроссоверлік SUV кірді. Кейбір соңғы Saturn модельдері белгілі бір еуропалық Opel/Vauxhall модельдерімен дерлік бірдей болды. Мысалы, 2008 жылғы Saturn Vue – Opel Antara-ның қайта таңбаланған нұсқасы болды, ал Opel GT – Saturn Sky негізінде жасалған. Saturn Astra – Opel Astra-ның қайта таңбаланған түрі. Saturn Astra Солтүстік Америкадан тыс жерде құрастырылған алғашқы Saturn болып табылады. Saturn Astra Бельгияның Антверпен қаласында құрастырылды. Saturn-ның Astra нұсқасы 2007 жылдың соңынан бастап GM-нің 2010 жылғы банкроттығынан кейін Saturn өндірісі тоқтатылғанға дейін импортталды. Saturn екі қосымша топты ұсынды: Green Line және Red Line. Green Line Saturn модельдері экологиялық таза, жеңіл гибридтік көліктер болды, ал Red Line Saturn модельдері жоғары өнімділікке және спорттық стильге бағытталған көліктер еді.