Кіріспе
Клубтық крикет – крикет спортының көбінесе әуесқойлық, бірақ бәрібір ресми түрі, мұнда командалар әдетте демалыс күндері немесе кешкі уақытта жарыстарда өнер көрсетеді. Ойын форматында көптеген айырмашылықтар бар, алайда крикет ережелері сақталады. Клубтық крикет ең көп таралған елдерге Пәкістан, Англия, Австралия, Оңтүстік Африка, Шри-Ланка, Батыс Индия, Жаңа Зеландия, Бангладеш, Непал, Зимбабве, Кения, Ирландия, Уэльс, Шотландия, Нидерланды, Гонконг және Үндістанның ірі қалалары жатады. Клубтық крикет қазір АҚШ және Канадада да кеңінен таралды, себебі екі елде де Кариб аймағы, Еуропа, Азия, Африка және Австралия сияқты крикет ойнайтын елдерден келген көптеген иммигранттар тұрады.
Club cricket is a mainly amateur, but still formal form of the sport of cricket, usually involving teams playing in competitions at weekends or in the evening. There is a great deal of variation in game format although the Laws of Cricket are observed. The main nations that club cricket is played in include Pakistan, England, Australia, South Africa, Sri Lanka, West Indies, New Zealand, Bangladesh, Nepal, Zimbabwe, Kenya, Ireland, Wales, Scotland, Netherlands, Hong Kong and in some of the major cities in India. Club cricket is also now played in the United States and Canada, as both countries have large communities of immigrants from mainstream cricket playing regions such as the Caribbean, Europe, Asia, Africa and Australasia.
Формат
Клубтық крикет әдетте лига немесе кубок форматында өтеді. Ойындар уақытпен немесе оверлер санымен шектеледі. Аз кездесетін, бірақ дәстүрлі форматта ойын тек уақыт бойынша ғана шектеледі. Ойындар бірнеше сағаттан кешке дейін немесе үш күнге дейін созылуы мүмкін. Сенбілік лига – клубтық крикеттің ең қатаң форматы. Ойын әдетте әр командаға 40-тан 60 оверге дейін шектеулі оверлермен өтеді, сонымен қатар ұпайлар, викеттер және матчтың «жеңіспен теңесу» немесе бір тараптың толық жеңісі болуына байланысты бонус ұпайлары беріледі. Бұл форматтағы командалардың деңгейі төмен дивизиондағы жайлы ойыншылардан бастап, жоғары лигалардағы кәсіби және бұрынғы кәсіби ойыншыларға дейін әртүрлі болады. Достық крикет көбінесе жексенбі күні өтеді. Мұндай ойындар көбінесе декларациялық крикеттің дәстүрлі форматын ұстанады, онда матчтың барлық уақыты үшін уақыт шегі немесе оверлер саны, әдетте 80-ден 120-ға дейін белгіленеді. Содан кейін бірінші соққы берген команда қарсыласын жеңіп алу үшін жеткілікті уақыт қалдырып, өз ойынын ертерек аяқтауға тырысады. Крикеттің ең көптеме түрлері осы форматта кездеседі, екінші команда қарсыластың жалпы есебін күшпен қуып жетеді немесе консервативті ойын танытып, тең нәтижеге қол жеткізуге тырысады. Кешкі крикет – клубтық крикеттің ең бейресми форматы және көптеген жаңа ойыншылардың бұл ойынмен танысу жолы. Ол көбінесе 20-20 форматын ұстанады, сонымен қатар уақытты үнемдеу үшін қосымша шаралар қолданылады, мысалы, 15, 8 доптық оверлерді пайдалану және кең немесе қате доптарды қайтадан тастамау (олар стандартты 1 емес, әрқайсысы 2 ұпай ретінде есептеледі). Ойынның бұл нұсқасы инклюзивтілікке де баса назар аударады, әр боулердің овер саны 2-ге дейін шектеледі, ал 25 ұпайға жеткен соң батсмендер зейнетке шығады, бұл әр ойыншының ойын нәтижесіне үлес қосуын қамтамасыз етеді. Соңында, Австралия мен Жаңа Зеландияда екі күндік матчтар кейде сенбі және жексенбі күндері немесе бір-бірінен кейін келетін сенбі күндері өтеді (бірақ бұл кейде алаңның жағдайы бір аптадан екіншісіне күрт өзгеруіне байланысты ойынға кері әсер етеді). Мұндай матчтар әдетте екі таймнан тұрады.
Стандартты
Көптеген ойыншылар әуесқойлар, бірақ крикет клубтары көбінесе жаттықтырушылар мен ойыншылар ретінде кәсіби мамандарды шартады. Олардың көпшілігі бірінші сыныптық немесе Тест крикетімен айналысқан. Сонымен қатар, жарақаттан жазылған бірінші сыныптық ойыншылар кейде клуб деңгейінде матчтық жаттығу үшін ойнайды. Мысалы, 2006 жылы Пакистанның Англияға сапары барысында Шоайб Ахтар «Берксвелл КК» клубы үшін ойнады, бұл клуб танымал Бирмингем лигасында. Сол сияқты, Стив Смит пен Дэвид Уорнер 2018-19 жылдары Австралия ұлттық крикет құрамасынан шеттетілген кезде Сиднейдегі жоғары лига крикетінде ойнады. Ойын деңгейі жартылай кәсібиден кездейсоқ демалыс деңгейіне дейін өзгеріп отыруы мүмкін. Көптеген клубтар кәсіби командалар сияқты жаттығады, ал ауылдық немесе саябақтағы крикет тек көңіл көтеру үшін ойналады, ал клуб крикеті көбінесе бәсекелестіктен гөрі әлеуметтік байланыс үшін ұнатылады. Бұл әсіресе Англияда айқын байқалады, онда ойын арасындағы шай және матчтан кейінгі сыра нәтижеден де маңыздырақ болуы мүмкін. Дегенмен, бұл деңгейге байланысты өзгеруі мүмкін.
Қызметкерлер
Жоғары лигаларда төрешілерді жергілікті төрешілер қауымдастығы ойынды басқару үшін тағайындайды және олар өз уақыты үшін жалақы мен жол жәрдемақысын алады. Дегенмен, қолда бар төрешілердің саны көбінесе жоспарланған ойындар санынан әлдеқайда аз болғандықтан, көптеген ойындар сырттан тағайындалған төрешілерсіз өтеді. Мұндай жағдайда, соққы беруші команданың қазіргі кезде ойынға қатыспаған мүшелері кезекпен төрешілік міндетін атқарады, әдетте 10 немесе 15 оверден кейін алмасады. Төрешілер өз шешімдерінде әділ болуы және жақпайтындығын көрсетуі керек, және кейде шамалы жақпайтындық байқалатын болса да, бұл жүйе жақсы жұмыс істейді. Осындай жағдай есептеушілерге де қатысты. Кейбір командалардың ресми есептеушісі болуы мүмкін, ол барлық үй ойындарына қатысады, бірақ көбінесе есепті жүргізу соққы беруші командаға жүктеледі. Бұл жұмыс әділдікпен атқарылуы күтіледі. Ойыншылардың алдап ойнауына жол бермеу үшін, алаңдағы команда әр овердің соңында есеп тақтасын жаңартуын қамтамасыз етуі керек. Осылайша, жүргізілген ұпайлар мен алынған қақпалар санындағы кез келген күтпеген өзгеріс тез байқалып, дауға салынуы мүмкін.
Мекемелер
Клубтық крикет крикет ойнайтын көптеген елдерде кеңінен таралған, сондай-ақ крикет ойнайтын елдерден келген иммигранттар да ойнайды. Клубтық крикет жасанды газон жамылғысы бар алаңда немесе дәстүрлі шөп алаңда өтуі мүмкін. Ұлыбританияда клубтық жарыстардың жоғары дивизиондарына қатысу үшін дәстүрлі шөп алаң міндетті. Ал алаңның қалған бөлігі әрқашан табиғи шөппен жабылады. Көптеген клубтардың өздерінің тұрақты түрде ойнайтын алаңы бар, оның ішінде алаң және павильон немесе клуб үйі болады. Кейбіреулері жаттығу үшін торларды да жабдықтайды. Бұл құрылыстар клубқа тиесілі немесе жалға берілген болуы мүмкін, немесе жергілікті билік тарапынан ұсынылуы мүмкін. Алаңды және алаң сыртындағы бөлікті күту үшін толық немесе жартылай штаттан жұмысқа алынған алаң бақташысы болуы мүмкін, ал кішігірім клубтарда алаңды ойыншылар өз еркімен күтіп ұстауы мүмкін. Базасы жоқ клубтар "көшпенді" немесе "номадтық" клубтар деп аталады. Мысалдарға ірі клубтарға филиал болған түрлі командалар кіреді, мысалы, клубтық MCC командалары және көбінесе мектептермен ойнайтын округтік "Джентльмендер" командалары; мектеп бітірушілерінің командалары, мысалы, Eton Ramblers және Harrow Wanderers, олар көбінесе Крикетшілер кубогында ойнайды; сондай-ақ Free Foresters, I Zingari және XL клубы сияқты әуесқой клубтар. Кәсіби крикетшілер қыс айларында шетелге сапарлайтын болса, көптеген әуесқой клубтары қыс айларында жабық крикет ойнайды, нәтижесінде әуесқой крикетші үшін толық 12 айлық матч күнтізбесі құралады.