Кіріспе

Үндістандағы крикетті басқарушы ұлттық орган – Банкі

БКХИ 1928 жылдың 1 желтоқсанында Мадраста (қазіргі Ченнаи) 1860 жылғы Мадрас заңының XXI арқауы бойынша құрылды және кейіннен 1975 жылғы Тамилнад қоғамдық тіркеу заңы бойынша қайта тіркелді. Бұл штаттық крикет қауымдастықтарының консорциумы болып табылады, олар өз өкілдерін сайлайды, олар БКХИ президентін сайлайды. 1926 жылы Императорлық крикет конференциясына қосылды, ол кейін Халықаралық крикет кеңесіне айналды. Халықаралық крикет кеңесі кірісінің басым бөлігін БКХИ-мен бөліседі. БКХИ басқаруымен өткізілетін IPL әлемдегі ең бай спорт лигаларының бірі. 2023-2024 қаржы жылында БКХИ 2023 жылдың ақпан айына дейін кіріс тапты. Қазіргі БКХИ президенті – Роджер Бинни, ал хатшысы – Джей Шах. 2026 жылғы Т20 әлем чемпионатын Үндістан мен Шри-Ланка бірлесіп қабылдайды. Ұлттық іріктеу комитеті, оның төрағасы – бас ұлттық іріктеуші, осы командаларға ойыншыларды іріктейді. Өзінің міндеттерінің бір бөлігі ретінде БКХИ осы командалардың әрқайсысының ойын күнтізбесін ұйымдастырады және жасайды, сондай-ақ Үндістандағы ішкі крикетке кесте жасайды, санкциялайды және ұйымдастырады.

Тарих

Крикет ойынын алғаш рет Үндістанда еуропалық теңізшілер ойнаған, олар 18-ғасырдың бірінші жартысында осы спортты демалыс үшін таңдаған. Бұл теңізшілер жағалаудағы елді мекендерінің жанында крикет ойнаған. Үндістанда тіркелген алғашқы матч 1751 жылы британ әскері мен британдық қоныс аударушылары арасында өтті. Әлемдегі екінші ескі крикет клубы – Калькутта крикет клубы 1792 жылы қазіргі Калькутта қаласында құрылды. Парсылар крикетті спорт ретінде қабылдап, Үндістанда ойнаған алғашқы бейбіт азаматтар болды. 1848 жылы олар қазіргі Мумбайда «Ориенталдық крикет клубын» құрды. 1850 жылы «Жас зороастрийлер крикет клубын» құрды. 1886 жылы индустар «Гинду Гимхана» спорт клубын құрды. 1912 жылы бүкіл Үндістан крикет командасы алғаш рет Англияға сапар шекті, оны Патиала махаражасы демеушілік етіп, капитандыққа алып шықты. 1926 жылы Калькутта крикет клубының екі өкілі қазіргі Халықаралық крикет кеңесінің алдыңғы құрылымы – Императорлық крикет конференциясының мәжілісіне қатысу үшін Лондонға барды. Техникалық тұрғыдан Үндістан крикетінің ресми өкілі болмаса да, конференция төрағасы Лорд Харрис оларға қатысуға рұқсат берді. Мәжілістің нәтижесінде МКК «The Ashes» турнирінде Англия құрамасын басқарған Артур Гиллиган бастаған команданы Үндістанға жіберу туралы шешім қабылдады.

Құрылтай және алғашқы жылдары

Патиаланың Махараджасы және басқалармен өткен кездесуде Гиллиган, егер елдегі барлық ойынды ұйымдастырушылар бірыңғай басқару органы құруға біріксе, оны ХКК-ға (ICC) қосу үшін күш салатынын уәделеді. 1927 жылғы 21 қарашада Делиде Патиала, Дели, Агра және Оудх, Раджпутана, Альвар, Бхопал, Гвалиор, Барода, Катхиавар, Орталық провинциялар мен Берар, Синд және Пенджаб делегаттары қатысқан кездесу өтті. Делегаттар Үндістанда крикетті бақылау жөніндегі кеңес құруға келісті. 1927 жылғы 10 желтоқсанда уақытша басқару кеңесін құру туралы бірауыздан шешім қабылданды, ал 1928 жылғы желтоқсанда BCCI құрылды. Р.Е. Грант Гован оның бірінші президенті болып сайланды, ал Энтони де Мелло хатшы болып тағайындалды. 1926 жылы BCCI Императорлық крикет кеңесіне (Imperial Cricket Council), содан кейін халықаралық крикетті басқарушы органға қосылды. 1936 жылы BCCI Үндістанның ең бағалы бірінші класты крикет турнирін – Ранджи Трофисын бастады, ол халықаралық крикет ойнаған алғашқы үнділік, Наванагар мемлекетінің королі К.С. Ранджицинджидің құрметіне аталды. Мумбай крикет командасы 42 титул жеңіп, ең табысты команда атанды. 1932 жылы Үндістан С.К. Найдудың капитаны астында Лондонның Лордс стадионында Англияға қарсы өзінің алғашқы тестілік матчын өткізді. Англияның 1933-1934 жылдардағы Үндістанға жасаған туры аясында 1933 жылғы 17 желтоқсанда Лала Амарнатх Бомбей гимназиясында дебюттік матчында 118 ұпай жинап, тестілік жүздікке жеткен алғашқы үндістандық ойыншы болды. 1967-1968 жылдары Үндістан Азиядан тыс алғашқы тестілік сериясын жеңіп алды. Бұрынғысынан Пәкістан, Жаңа Зеландия және Англияны жеңіп, Үндістанда серияларды ұтып алған болатын.

19451987 жылдар

1952 жылы Англия құрамасы Үндістанға саяхат жасады. Бұл – Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейінгі олардың алғашқы саяхаты болды. Найджел Хауард саяхатқа шыққан құраманың капитаны еді. Бұрынғы Үндістан капитаны Виджая Ананда Гаджапати Раджу, сондай-ақ Виззи деп танылған, 1960 жылдары BCCI президенті болды. 1975 жылы BCCI тестілік крикетшілерге бір ойынға 2500 төледі. Банктер, Үндістан теміржолы және жекеменшік кәсіпорындар ойыншыларды жұмысқа қабылдады. 1971 жылы кеңес Ажит Вадекарды капитан етіп тағайындады. Үндістан құрамасы Англия жерінде Англияға қарсы алғашқы тестілік сериясын жеңіп алды, ал кейін Батыс Индияға қарсы ойында Сунил Гаваскар тестілік дебютін жасады. 1983 жылы Үндістан Крикеттен әлем чемпионатында жеңіске жетті, финалда қолдаушы чемпион Батыс Индияны 43 ұпаймен жеңді. Үндістан 1985 жылы Крикеттен әлем чемпионатында да жеңіске жетті, финалда Мельбурн Крикет алаңында Пәкістанды 8 қақпамен жеңді. BCCI 1987 жылғы әлем чемпионатын қабылдады; бұл шара алғаш рет Англиядан тыс жерде ұйымдастырылды.

1987-2000 жылдар

1980-жылдар мен 1990-жылдардың басында BCCI Үндістан крикет командасының матчтарын көрсету үшін жердегі телеарна Doordarshan-ға матч сайын 5 лакх төледі. 1987 және 1996 жылдары ICC Крикет әлем чемпионаты осы жерде өтті. Ұсыныс қабылдағаннан кейін, BCCI алғаш рет теледидар трансляциялау құқығын сатты; Оңтүстік Африка телерадио корпорациясы Оңтүстік Африканың 21 жылдық халықаралық крикеттен шеттеуден кейінгі алғашқы ресми халықаралық туры – Үндістанға сапарды трансляциялау құқығын сатып алды. Осы кезеңде Оңтүстік Африка BCCI және оның Оңтүстік Азия көршілерінің «Азия блогына» қосылды. 1993 жылы BCCI TransWorld International (TWI) компаниясымен келісім жасады, онда TWI Англияның Үндістанға сапарын спутниктік теледидар арқылы көрсету үшін BCCI-ға төлем жасады, ал Doordarshan Үндістанда матчтарды көрсету құқығы үшін TWI-ға төледі. 1993 жылғы «Батырлар кубогы» Star TV арнасында көрсетілді, бұл Үндістанда спутниктік теледидарда көрсетілген алғашқы крикет сериясы болды және Doordarshan монополиясын бұзды. BCCI, Пәкістан және Шри-Ланкамен бірлесіп, Англия мен Австралия блогын жеңіп, 1996 жылғы Крикет әлем чемпионатының өткізу құқығын жеңіп алды. Турнир коммерциялық тұрғыдан сәтті болды. Далмия ICC төрағасы болған кезде, BCCI 1999–2000 жылдары Бангладештің тест статусын алу бойынша сәтті ұсыныс жасады.

21 ғасыр

2000 жылдан бері BCCI бірнеше ICC крикет әлем кубоктарын өткізіп, ұйымдастырды, олар: 2011 жылғы ерлер арасындағы бір күндік әлем кубогы, 2023 жылғы бір күндік әлем кубогы, 2016 жылғы T20 әлем кубогы, 2006 жылғы ICC Чемпиондар кубогы және 2021 жылғы T20 әлем кубоктары; сондай-ақ 2013 және 2016 жылғы әйелдер арасындағы крикет әлем кубоктары. 2007 жылы BCCI жыл сайынғы, франшизалық, жиырма доптық крикет лигасы – Индия премьер лигасының (IPL) құрылтайын жасады. 2008 жылы BCCI корпоративтік топтар мен Болливуд жұлдыздарына жабық аукцион арқылы сегіз қалалық франшизаның меншік құқығын жалпы сомасы 723,49 миллионға сатты; сонымен қатар турнирдің 10 жылға арналған жаһандық медиа құқығын World Sport Group компаниясына 1,03 миллиардқа сатты. Келесі жылы бұл медиа келісім 1,6 миллиард долларға қайта келісілді. 2010 жылы BCCI лиганы 10 командаға дейін кеңейтіп, екі жаңа франшизаны жалпы сомасы 703 миллионға сатып алды. IPL-дің коммерциялық сәттілігіне байланысты, әлемде ұқсас жиырма доптық лигалар пайда болды, сондай-ақ Үндістанда басқа спорт түрлерінде франшизалық лигалар құрылды. 2014 жылы BCCI, Cricket Australia және Англия мен Уэльс Крикет Кеңесі ICC-нің бірнеше маңызды комитеттерін бақылауға алып, «Үлкен Үштік» құрды. «Үлкен Үштік» құрылымы әлемдік крикеттің толыққанды қайта құрылуына әкелді, нәтижесінде Үндістан, Англия және Австралия крикет кірісінің басым бөлігін алдағы уақытта өздері басқаратын болды. 2019 жылы BCCI зейнеткер крикетшілердің қауымдастығы – Үндістан крикетшілер қауымдастығын (ICA) мойындады, ол Жоғарғы сот тағайындаған Лодха комитетінің ұсынысы бойынша елдің крикетшілерінің әл-ауқатын қамтамасыз ету үшін тәуелсіз ұйым құру мақсатында құрылған болатын. Бұл қауымдастықтың бір өкілі BCCI және IPL-дің жоғары басқару кеңесінде «ICA өкілі» ретінде қатысады. 2022 жылдың 14 ақпанында BCCI Бангалор қаласындағы М. Чиннасвами стадионының жанында орналасқан ескі Ұлттық крикет академиясының (NCA) орнына жаңа NCA-ның іргетасын салды.

Әйелдер крикеті

Үндістанның әйелдер ұлттық крикет құрамасы – әйелдер арасындағы халықаралық крикетте Үндістанды ұсынады. 1978 жылы алғаш рет Үндістанда өткен Әйелдер крикет әлем чемпионатында бұл құрама тұңғыш рет қатысты. Диана Эдульжи бір күндік халықаралық матчтарда (ODI) Үндістан әйелдер құрамасының алғашқы капитаны болды. Команда 2005 және 2017 жылғы әлем чемпионаттарында екінші орынды иеленді, бұл чемпионаттар Оңтүстік Африка және Англияда өткен болатын. 1978, 1997 және 2013 жылғы Әйелдер крикет әлем чемпионаттары Үндістанда ұйымдастырылды. 2007 жылы Үндістандағы әйелдер крикетін басқаратын Үндістан әйелдер крикет қауымдастығы, 2006 жылы Халықаралық әйелдер крикет кеңесі ICC-ге біріккеннен кейін BCCI-ге қосылды. 2022 жылдың 28 қазанында BCCI хатшысы Джей Шах әйелдер құрамасының ойыншыларына ерлер құрамасының ойыншыларына төленетін сомамен тең ақша төленетінін жариялады. BCCI ерлерге тест матчтары үшін 15 лакх, ODI матчтары үшін 6 лакх және T20I матчтары үшін 3 лакх төлейді. 2023 жылдың 16 қаңтарында BCCI Әйелдер Премьер Лигасының (WPL) матчтарының медиа құқықтарын Viacom18 компаниясына 951 миллионға, ал оның бес командасын 2023 жылдың 25 қаңтарында 4669,99 миллионға сатты. Бұл лиганы құруға IPL шабыт берді. Бірінші маусым 2023 жылы өтті.

Үнді премьер-лигасы

2008 жылы BCCI жиырма төрттік франчайзингтік крикет лигасы – Үндістан Премьер Лигасын (IPL) іске қосты, ол әлемдегі ең табысты крикет лигасына айналып, әлемнің көптеген үздік ойыншыларын тартты. Бұл әлемдегі ең ірі спорт лигаларының бірі. IPL – BCCI-нің негізгі кіріс көзі және ICC Future Tours Programme (ICC FTP) бағдарламасында арнайы терезесі бар жалғыз лига, яғни турнир кезінде халықаралық крикет ойындарының саны азаяды. 2023 жылы BCCI IPL медиа құқықтарын рекордтық 6.02 млрд долларға 2023–27 жылдар аралығында сатты. IPL-де 10 команда бар. BCCI жыл сайын наурыз-мамыр айларында жазда турнирді Үндістанның әртүрлі стадиондарында ұйымдастырады. 2008 жылы Пакистаннан келген террористер 166 адамды өлтіріп, 238 адамды жарақаттады. Бұл тыйым 2012 жылы тағы төрт жылға ұзартылды, себебі BCCI пакистандық ойыншылардың қатысуына қатысты бірнеше мәселеге – алаңнан тыс тәртіпсіздіктерге және спот-фиксинг айыптарына қатысты алаңдады. Бұл ПКБ-мен екіжақты серияларды ұйымдастыруға қарсылық білдірумен және Үндістан мен Пәкістан арасындағы кездесулерді көпұлтты ICC және ACC турнирлерімен шектеумен қатар келді. Содан бері ПКБ екіжақты крикет байланыстарын қайта жаңғырту бойынша бірнеше ұсыныс жасады, бірақ BCCI Үндістан үкіметінің (Пакистанды терроризмді қолдайтын мемлекет деп санайды) рұқсатынсыз Пәкістанмен ойын өткізе алмайтынын мәлімдеді. 2017 жылы Үндістанның спорт министрі Виджай Гоел Пәкістанның ең алдымен террористерді қолдауын тоқтатуы керектігін айтты. BCCI әрбір шетелдік ойыншының жалақысының 10 пайызын олардың ұлттық құрамаларына төлейді. 2022 жылы Австралиялық крикетшілер қауымдастығы бұл төлемдерге наразылық білдірді. Сринивасан президент болғанға дейін BCCI-де қазынашы болып жұмыс істеген кезінде, 2008 жылғы IPL командасының аукционында (ашық аукцион арқылы 8 команда сатылды) оның компаниясы India Cements арқылы IPL франшизасын сатып алуға мүмкіндік беру үшін басқарма конституциясына өзгеріс енгізілді. Сринивасан Үндістанның ұлттық құрамасы мен Ченнаи Супер Кингс (CSK) командасының капитаны Махендра Сингх Дхониді India Cements компаниясының вице-президенті етіп тағайындағаны үшін де дауға түсті. Ол сондай-ақ ұлттық команданың құрамын іріктеуге араласты. 2012 жылы BCCI-нің бұрынғы іріктеушісі Мохиндер Амарнатх іріктеушілер Дхониді капитандықтан шеттетуді қалағанын, Үндістан "Австралиядағы апатты серияны" қоса алғанда, қатарынан 8 тест матчында жеңілгеннен кейін оны алмастыруды жоспарлағанын, бұл іріктеушілердің бірауыздан қабылдаған шешімі болғанын, бірақ Сринивасан бұған рұқсат бермегенін айтты. Сринивасанның күйеу баласы, CSK командасының директоры Гуранатх Мейяппан спот-фиксинг және ставка жасау ісіне қатысқандығы үшін тұтқындалды. Кейін BCCI мойындамаған Бихар крикет қауымдастығы 2013 жылғы IPL жемқорлық скандалын тергеуде басқарудағы кемшіліктер мен мүдделердің қақтығысы үшін BCCI-ге шағым түсірді. 2013 жылы Мумбай полициясы Үндістан крикет құрамасының ойыншысы С. Срисант, басқа ойыншылар мен Ченнаи Супер Кингс және Раджастан Роялз командаларының иелерін заңсыз ставка жасау индустриясымен байланысы бар екені үшін тұтқындады. 2015 жылы Жоғарғы Сот Лодха комитетін тағайындады, ол Ченнаи Супер Кингсті IPL-ден екі жылға шеттетуге және Мейяппанды өмір бойына крикеттен шеттетуге шешім қабылдады. 2013 жылы Рупа Гуранат – Н. Шринивасанның қызы және Гуранат Мейяппанның әйелі, сол кезде Тамил Наду крикет қауымдастығының президенті, BCCI этикалық комитетінің төрағасы Д.К.Джайн тарапынан мүдделердің қақтығысына кінәлі деп танылды. 2015 жылы Үндістанның Жоғарғы соты мүдделердің қақтығысы болғандықтан Шринивасанды BCCI сайлауына қатысудан шеттетуге шешім шығарды. Сот сонымен қатар оған IPL командасын иеленуге және басқаруға мүмкіндік берген BCCI конституциясының түзетулерін жойды. Алайда ол әлі де CSK франшизасының иесі болып табылады. 2015 жылдың қаңтар айында Жоғарғы Сот BCCI ережесін жойды, ол әкімшілік органдарына Чемпиондар лигасы, IPL және т.б. сияқты табысты лигаларда қаржылық мүдделерге ие болуға мүмкіндік берді. Сот Н. Шринивасанды және BCCI ұйымдастырған іс-шараларда қаржылық мүдделері бар басқа да адамдарды сайлауға қатысудан шеттетуге шешім шығарды. BCCI келісімшартты және келісімшартсыз, ұлттық және отандық ойыншылардың шетелдегі кез келген крикет лигасына қатысуына тыйым салады. Тек барлық форматтағы крикеттен зейнеткерлікке шыққан ойыншылар ғана шетелдік лигаларға қатыса алады. Адам Гилкрист сияқты ойыншылар бұл саясатқа қарсылық білдірді. Суреш Райна және Робин Утхаппа сияқты ойыншылар келісімшартсыз ойыншыларға шетелдік лигаларға қатысуға рұқсат беруді сұрады.

Салық төлеуден жалтару

Би-Би-Си-И көптеген реттерде үкіметке салық төлеуден жалтарды. Мұндай жағдайдың бірі – салық төлеуден қашу үшін өзін "қайырымдылық ұйым" деп жариялаған және көбінесе үкіметтік емес ұйым (ҮЕҰ) ретінде жасырынған. 2014 жылы Қаржы министрлігі 2009–10 жылдардан бастап 2014 жылға дейін Би-Би-Си-И/IPL-дің 213 салық төлеуден жалтарған жағдайы болғанын, оның құны 261,64 миллион рупийді құрағанын мәлімдеді. 2010 жылдары дерлік әр жыл сайын Кіріс салығы департаменті Би-Би-Си-И-ден "төленбеген кіріс салығын" талап етіп отырды (толық мәліметтерді қараңыз: Салық төлемі). 2012 жылға дейін басқарма 1961 жылғы Салық кодексінің 11-бабына сәйкес салықтан босатылған, бірақ кейіннен Кіріс салығы департаменті Би-Би-Си-И-дің табысын коммерциялық деп жариялап, оны бизнес кірісі ретінде тізімге енгізді. 2016 жылғы T20 әлем чемпионатында Моди үкіметі оларға 10% жеңілдік берді. Deccan Herald газетінің 2021 жылдың 19 желтоқсанындағы мақаласына сәйкес, Би-Би-Си-И әлемдегі ең бай спорт ұйымдарының бірі болып есептеледі және жыл сайын миллиардтаған рупий табыс табады, бірақ кіріс салығын төлеуге құлшыныс танытпайды және салық төлеуден қашу үшін заңдағы кемшіліктерді пайдаланады.

Басқармадағы саясаткерлер

Бірнеше саяси партиялардың саясаткерлері BCCI-де лауазымдар атқарды; Ұлттық Конгресс партиясының Шарад Павар, Үндістан Ұлттық Конгресінің Мадхаврао Синдия және Бхарат Жаната партиясының (БЖП) Анураг Такур 2023 жылға дейін BCCI президенттері болды, соңғысының інісі Арун Сингх Дхумал IPL төрағасы. Үндістанның Ішкі істер министрі Амит Шахтың ұлы Жай Шах BCCI хатшысы. Конгресс партиясының вице-президенті Ражив Шукла 2000 жылдардан бері үздіксіз BCCI-де қызмет етіп, түрлі жоғары лауазымдарды атқарды, ол 2011 жылдан 2017 жылға дейін IPL президенті болды. БЖП-ның қазынашысы Ашиш Шелар.

Лодха комитетінің реформасы

BCCI монополиялық практикасы үшін сынға ұшырады және сыбайлас жемқорлық және жемқорлық байланыстар туралы айыптаулардан зардап шекті. Үндістанның Жоғарғы соты BCCI-де реформалар жасау үшін комитет тағайындады, оның төрағасы судья Р.М. Лодха болды. Лодха комитеті BCCI-ге көптеген реформалар ұсынды, бірақ BCCI оларды іске асырмады. Соның салдарынан Жоғарғы сот BCCI-нің шенеуніктерін қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. 2017 жылдың 30 қаңтарында Үндістанның Жоғарғы соты Лодха комитетінің реформаларын іске асыру үшін BCCI-ді басқаруға Винод Рай, Рамачандра Гуха, Викрам Лимае және Диана Эдульджиден тұратын төрт мүшелі «Әкімшілер комитетін» (АК) тағайындады. Зейнеткер мемлекеттік қызметкер және бұрынғы Үндістанның Бақылау және есеп беру басқармасының басшысы Винод Рай сайлау өткізілгенге дейін басқарманы басқарды. Көп жылдар бойы BCCI Ұлттық допингке қарсы агенттіктің (NADA) регламенттерін сақтауға қарсы тұрды. 2019 жылдың 9 тамызында ол NADA басқаратын допингке қарсы механизмдерді сақтауға келісті.

Көтерілісшілер лигасы

Көтерілісші лига – Үндістан крикет лигасы (ICL) – «Эссель» тобына тиесілі және олардың басқаруында болды. BCCI ICL-де ойнаған үндістандық ойыншыларға, соның ішінде Хеманг Бадани, Динеш Монгия, Рохан Гаваскар және Амбати Райдуға тыйым салды, бірақ кейін бұл ойыншыларға кешірім жасап, ICL-мен байланыстарын тоқтатқаннан кейін тыйымдарын алып тастады. BCCI осы лигаға байланысты «Эссель» тобының компаниясы «Zee Entertainment Enterprises»-ті қара тізімге енгізіп, 2021 жылы BCCI-ден шығарды. «Zee»-ге BCCI-нің медиа құқықтарын сатып алуға тыйым салынды. 2006 жылы BCCI 2006-2011 жылдарға арналған Үндістан крикет командасының медиа құқықтарын «Zee»-ге сатты, бірақ «Эссель» тобы ICL-ді бастағаннан кейін BCCI бұл келісімді бұзды. «Zee» BCCI-мен ұзақ заңдық күреске түсті; 2018 жылдың 12 наурызында үш судья төрағалық еткен арбитраждық сот BCCI-ді кінәлі деп танып, «Zee»-ге 140 крор шығын өтеуді бұйырды. Арбитраждық сот BCCI-нің «Zee»-ді қара тізімге енгізуін заңсыз деп тапты және үкімде: «Біздің ойымызша, BCCI Үндістандағы крикет саласындағы үстемдік позициясын пайдаланып отыр» деді. Сондай-ақ «Zee» және оның еншілес компанияларын қара тізімге қосып, BCCI тендерлік процесіне қатысуына тыйым салды.

Вират Кохлиді жұмыстан шығару

2021 жылы BCCI Вират Кохлиді бір күндік ойындар командасының капитаны лауазымынан босатып, содан кейін президент Гангули БАҚ-қа BCCI оны капитандығын сақтап қалуды сұрағанын, бірақ Кохли мұндай ұсынысқа қызығушылық танытпағанын мәлімдеді. Бұдан кейін Кохли баспасөз мәслихатын өткізіп, Гангулидің сөзін жоққа шығарды, BCCI оны капитан болып қалуға сұрамағанын айтты. 2023 жылдың ақпан айында Zee News телеарнасының жасаған арнайы репортажында сол кездегі бас ұлттық құраманы іріктеуші Четан Шарма Кохлиді жалған сөйлегені үшін айыптап, сенсациялық мәлімдемелер жасады. Шарманың сөзінше, президент Гангули оған барлық іріктеушілердің алдында капитандығын сақтап қалуды тікелей ұсынған. Шарма Кохлидің өзін BCCI-ден жоғары қойып, ұлттық құрама президентіне сабақ бергісі келгенін мәлімдеді. Сондай-ақ, Кохли T20 командасының капитанынан бас тартқаннан кейін BCCI оны бір күндік ойындар командасының капитанынан да босатуға шешім қабылдады, себебі шектеулі форматтағы ойындарға екі түрлі капитанды ұстағысы келмеді. Шарма сонымен қатар, көптеген үндістандық ойыншылар 80-85% жағдайда болса да, ұлттық құрамаға оралуды жеделдету үшін инъекция салдыратынын айтты. Бірнеше күннен кейін ол лауазымынан кетті.

БТКК мен Ұлттық іріктеу комитетінің сын-пікірлері

BCCI және оның іріктеу комитеті іріктеу процесіндегі тәртіпсіздіктер үшін жиі сынға ұшырайды. Ұлттық құраманың іріктеушілері ойыншыларды барлық отандық крикет форматтарындағы өнімділіктеріне сүйене отырып таңдауы тиіс, бірақ көбінесе IPL-дегі көрсеткіштеріне басымдық беріледі, тіпті Тест құрамасын іріктегенде де. Бұл Ранжи Трофи сияқты отандық турнирлерде тұрақты түрде жақсы өнер көрсететін ойыншыларды де-факто шеттетуге әкеледі. 2023 жылы Сунил Гаваскар, Васим Джаффер, Абинав Мукунд, БАҚ және көптеген жанкүйерлер BCCI-ді осыған байланысты сынады. Гаваскар ашуланып: «Егер сіздер (BCCI іріктеушілері) Ранжи Трофиден ең үздік ойыншыларды таңдамаса, онда оны ұйымдастыруды тоқтатыңыз, тек IPL-ді ұйымдастырып, одан ойыншыларды таңдаңыз» деді. Бұрынғы Үндістан капитаны Саурав Гангули 2023 жылғы Батыс Индияға сапарда Ажинкья Раханені Тест құрамасының вице-капитаны етіп тағайындау туралы айтқанда іріктеу процесіне қатысты сұрақтар көтерді. Рахане 18 ай бойы Тест құрамасынан шығарылды, содан кейін BCCI оны 2023 жылғы Әлемдік Тест Чемпионатының финалына қосты, ал бір ойын ойнағаннан кейін (BCCI) оны Тест құрамасының вице-капитаны етіп тағайындады. Гангули іріктеу процесінде «тұрақтылық пен сабақтастық» болуы керек екенін айтты, бұл «түсіну қиын». Кейбіреулер BCCI-нің іріктеушілері әр ойыншыға әртүрлі өлшемдер қолданады деп мәлімдейді, олар ойыншыларды олардың жұлдыздығына, танымал есіміне және бұрынғы жетістіктеріне қарап таңдайды, ал емес қазіргі көрсеткіштеріне. Іріктеушілер көбінесе ұлттық құрамаға ойыншыларды таңдағанда IPL-дегі бір немесе екі үздік ойындарына назар аударады, Үндістанның шапағын (ұлттық құрамаға орын) алу күнделікті айналып кеткендей көрінеді. Командада капитанның лауазымы да бекітілмеген, кездейсоқ ойыншылар капитан болып тағайындалады, әрбір екіжақты серияда жаңа капитан болады. 2022 жылдың шілдесіне қарай соңғы бір жылда Үндістан құрамасының 8 түрлі капитаны болды, соңғы 5 жылда командада ойнаған дерлік барлық ойыншы ұлттық құраманың капитаны болу мүмкіндігіне ие болды. Венкатеш Прасад: «Іріктеуде тұрақтылық жоқ, кездейсоқ нәрселер болып жатыр» деді. Соңғы 2-3 жылдан бері BCCI ұлттық құрамамен (негізгі ерлер құрамасы) үнемі тәжірибелер жасап келеді, көптеген ойыншылар іріктелді, бірақ олардың көпшілігі тұрақты түрде ойнау мүмкіндігіне ие болған жоқ. Соның салдарынан бір күндік командада белгісіздік орнады, 3-4 ойыншыдан басқа, кімнің іріктелетіні және кімнің іріктелмейтіні белгісіз (әсіресе 2023 жылғы Әлем чемпионатына). 2019 жылғы Әлем чемпионатынан бері BCCI-нің тәжірибелерінің нәтижесінде, 2023 жылғы Әлем чемпионатына 2,5 ай қалғанмен команда әлі де тұрақтанбады. Ойыншылардың өнімділігі де тұрақсыз. 2023 жылдың шілдесінде BCCI Деодхар және Дулип сияқты отандық турнирлерді теледидарда көрсетпегені үшін әлеуметтік желілерде қатты сынға ұшырады.

Конституция

Би-Си-Си-И өзінің конституциясымен басқарылады. Үндістанның Жоғарғы Соты Би-Си-Си-И-ге өз келісімінсіз конституциясына өзгерістер енгізуге тыйым салған.

Құқықтық мәртебе

BCCI Тамил Наду штатындағы қоғамдарды тіркеу заңы бойынша қоғам ретінде тіркелген, автономды ұйым болып табылады және Үндістан үкіметінен ешқандай грант немесе қаржыландыру алмайды. 2004 жылы Үндістан Жоғарғы Сотында BCCI Үндістан крикет құрамасының Үндістанның ресми құрамасы емес, BCCI-нің ресми құрамасы екенін, ал кеңес қызметінде ұлттық туды қолданбайтынын және ұлттық нышан пайдаланбайтынын мәлімдеді. BCCI өз ойыншыларын Арджуна сыйлығы сияқты құрметті наградаларға ұсынады, бірақ ол ұлттық спорт федерациясы емес екенін айтады. Құрылғаннан бері BCCI Үндістан үкіметімен ресми түрде бекітілмеген, ал Үндістанда крикетті басқарушы ұлттық орган ретінде құрылғаннан кейін Халықаралық Крикет Кеңесінде Үндістанның жалғыз өкілі болып табылады.

Логотип

BCCI логотипі Үндістан жұлдызының эмблемасынан туындаған. Ақпарат комиссары Шридар Ачарюлудың сөзіне сүйенсек, логотип 1928 жылы Үндістан Үкіметімен жасалған. Ол Үндістан жұлдызына 90% ұқсас. BCCI Үндістан Үкіметінен алдын ала рұқсатсыз ескі мемлекеттік эмблеманы пайдаланғаны айыпталды, және бұл 1950 жылғы «Эмблемалар мен атаулар (тиісінсіз пайдалануды алдын алу)» заңына сәйкес қылмыс болып табылады. Бұл бөлім тікелей ставкалар, матчты реттеу, матчты бұрмалау және ойыншыларға сыбайлас жемқорлық ұсыныстар сияқты заңсыз қызметтерді тергеуге жауапты. Шабыр Хұсейн 2021 жылдың сәуір айынан бері осы бөлімнің басшысы болып табылады.

Этика жөніндегі қызметкер

Үндістанның бұрынғы Жоғарғы сотының судьясы Винет Саран – BCCI-нің қазіргі этикалық инспекторы және омбудсмен. Ол 2022 жылдың маусым айында тағайындалды. Басқарманың лауазым иелері, қызметкерлері және байланысты тұлғалары арасында мүдделердің қақтығысы туралы шағымдардың көбеюіне байланысты 2017 жылы осы этикалық инспектор лауазымы құрылды. Инспектор мүдделердің қақтығысы туралы шағымдарды қарап шығарады.

Допингке қарсы бөлімше

Доктор Абхижит Салви – BCCI допингке қарсы бөлімінің басшысы. NADA ойыншылардың қан және зәр үлгілерін алу үшін білікті дәрігерлерді жібереді, содан кейін оларды зертханада талдап, қандағы өнімділікті арттыратын препараттарды немесе стероидтерді анықтайды. Егер бұзушылықтар анықталса, BCCI тиісті шаралар қолданады.

Теледидар өндірісі

2012 жылы BCCI өзінің жеке өндіріс үйін құрды. BCCI-нің хабар тарату қызметі Үндістан ұлттық крикет командасының халықаралық матчтарын, яғни Үндістанда өткізілетін матчтарды, сондай-ақ ІПЛ-ді қоса алғандағы, жетекші отандық турнирлердің матчтарын қамтиды. 2012 жылға дейін BCCI өндіріс шығындарын бұқаралық ақпарат құралдарының құқықтарын сатып алған компанияға төледі. Nimbus Communications компаниясы көптеген жылдар бойы BCCI үшін өндіріс жүргізді. BCCI-нің өндіріс үйі Үндістан крикетінің мазмұнының өндіріс және авторлық құқықтарына ие. BCCI өзінің веб-сайтында Үндістандағы отандық және екіжақты крикет серияларының видео хабарларын жариялайды. 2023 жылдың шілдесінен бастап, ол Дулип және Деодхар Трофи сияқты маңызды отандық турнирлердің ойындарын тікелей эфирде өз веб-сайтында көрсетеді. 2015 жылы Лодха комитетінің ұсыныстары бойынша толық мүшелік штаттар мен одақтық территориялардың қауымдастықтарына ғана шектелді, сондай-ақ әр штаттан бір өкілдік қана қабылданды. Содан кейін бірнеше штаттық қауымдастықтар толық мүшелікке ие болды, ал Гуджарат және Махараштра штаттарының әрқайсысында үш мүше болғандықтан, Мумбай, Барода, Саураштра және Видхарб қауымдастық мүшелігіне төмендетілді. Мумбайдағы Үндістан крикет клубы мен Калькуттаның ұлттық крикет клубы екеуі де ірі отандық турнирлерде команда шығармайды, бірақ BCCI-нің негізгі мүшелері ретінде Лодха комитетінің ұсыныстары күшіне енгенге дейін толық дауыс беру құқығына ие болды. 2022 жылы штаттарды бір толық мүшелікке шектеу ережесі алынып тасталды, соның салдарынан Мумбай, Барода, Саураштра және Видхарб қайтадан толық мүшелікке ие болды.

Төраға

Президент сайлау арқылы тағайындалады және BCCI басқаруындағы ең ықпалды лауазым болып саналады. Президенттің қаржылық мүмкіндіктері мен Үндістанда крикеттің үлкен танымалдылығына байланысты, бұл өте беделді лауазым деп есептеледі. BCCI президенті Жоғарғы кеңес пен жалпы жиналыстың отырыстарын жүргізеді. Ол тексерілген жылдық есептерге және қаржылық мәлімдемелерге қол қояды. Президенттік сайлауда толық құрамындағы мүше штаттар дауыс бере алады. Гуджарат пен Махараштра штаттарында бірнеше толық мүше бар, бірақ Лодха комитетінің және Жоғарғы соттың нұсқауларына сәйкес, әр штат сайлауда тек бір дауысқа ие болады. Бұрынғы Үндістан және Карнатака крикетшісі, ұлттық құрамаға іріктеуші, 19 жасқа дейінгі құрама командасының бапкері және Карнатака штатының крикет қауымдастығының президенті Роджер Бинни қазіргі BCCI президенті. Ол Саурав Гангулиден кейін осы лауазымға келді. Бинни 1983 жылғы Крикеттен әлем чемпионатында жеңіске жеткен Үндістан құрамасының құрамында болды. Ол 2022 жылдың қазан айында қызметке кірісті.

Хатшы

"BCCI хатшысы" президенттен кейінгі екінші ең беделді және маңызды лауазым. Хатшы барлық келісім-шарттарға қол қояды және BCCI атынан хат алмасады. Жай Шах – қазіргі хатшы. Хатшы BCCI-дің лауазым иелері мен қызметкерлеріне қатысты шаралар қолдануға немесе оларды қорғауға құқылы. Шах сондай-ақ қазіргі Азия Крикет Кеңесінің президенті болып табылады.

Бас директор

Талаптарға сәйкес, жылдық айналымы 100 крор немесе одан жоғары компанияда басқару лауазымында кемінде 10 жыл жұмыс тәжірибесі бар адам BCCI бас атқарушы директоры (CEO) бола алады. Хеманг Амин – қазіргі бас директор. Рахул Жохари алғашқы бас директор болды; лауазым Лодха комитетінің ұсынысы бойынша құрылған. BCCI бас директоры басқару міндеттерін атқарады және BCCI хатшысына есеп береді.

Ұлттық іріктеушілер

Ұлттық іріктеушілер ерлер құрамасының негізгі құрамын іріктеуге жауапты. Олар сонымен қатар халықаралық крикеттің екінші және үшінші деңгейлерінде Үндістанды ұсынып жүретін ерлер жастар командаларын – Үндістан А және Үндістан В құрамаларын да таңдайды. Іріктеу комиссиясы елдің бес аймағынан шыққан бес бұрынғы крикетшіден тұрады. Оның қазіргі мүшелері – Шивасундар Дас, Шридхаран Шарат, Салил Анкола және Суброто Банерджи. 2023 жылдың 22 мамырына қарай бас іріктеуші лауазымы бос. Би-Си-Си-дің жастар ұлттық іріктеу комиссиясы Үндістан U19 және U15 ерлер жастар командаларына ойыншыларды іріктейді. Шарат Шридхаран 2021 жылдың 17 қыркүйегінен бері оның төрағасы болып табылады. Би-Си-Си бас ұлттық іріктеушіге жұмысы үшін жылына 1,25 кр рупия төлейді. Бүкіл Үндістан әйелдер іріктеу комитеті Үндістан әйелдер крикет құрамасына ойыншыларды таңдайды. Ол халықаралық деңгейде Үндістанды ұсынған елдің бес аймағынан шыққан бес бұрынғы әйел спортшыдан тұрады. 2020 жылдан бері бұрынғы сол жақ айналдырушы Неэту Дэвид 2020 жылдың 26 қыркүйегінде тағайындалғаннан бері осы комитеттің басшысы болып табылады. Комитет құрамында Неэту Дэвид (басшы), Арти Вайдя, Рену Маргрейт, Митху Мухаржи, Венкатечар Калпана бар.

Криккеттік консультациялық комитет

Бұл комитетте үш мүше бар. CAC ерлер және әйелдер ұлттық құрамасының бас жаттықтырушысын іріктеуге жауапты.

Табысы

BCCI жеке меншік ұйым болып табылады және қаржыландыру үшін Үндістан үкіметіне тәуелді емес. 2020 жылы 1,534 миллион АҚШ долларынан 405 миллион АҚШ долларымен Үндістан 10 тестілік матч өткізетін елдерге бөлінген ICC FTP кірісінің 26% үлесіне ие болды, ал Англия және Уэльс крикет федерациясы екінші ең көп табыс етіп 139 миллион АҚШ долларын алды.

Демеушілік құқықтар

Viacom18-дің Sports18 телеарнасы және оның OTT платформасы JioCinema қазіргі (2023-2027) BCCI ресми теледидары болып табылады. Adidas – жабдық демеушісі (2023 жылдың маусымынан бастап), ал IDFC First Bank 2023 жылдың қыркүйегінен бастап Үндістандағы барлық екіжақты сериялар мен отандық турнирлердің титулды демеушісі, IPL және Әйелдер Премьер Лигасын қоспағанда, себебі олардың титулды демеушісі 2022-23 маусымында TATA болып табылады. Dream 11, Ambuja және Hyundai – ресми серіктестер.

Билеттер шығару құқығы

BCCI 2022 жылғы IPL билеттерін сату құқығын Book My Show компаниясына сатты. Бұл келісімге стадион қақпаларында көрермендердің кіруін басқару да кіреді. Paytm Insider қосымшасы жиі екіжақты сериялар билеттерін де сатады.

Крикет инфрақұрылымын дамыту

2006 жылдың 12 қыркүйегінде BCCI Үндістандағы крикет стадиондарын жаңартуға келесі жылға 1600 крор жұмсайтынын хабарлады. 2000 жылдардың басында ол болашақ крикетшілерді даярлау үшін Бангалор қаласында Ұлттық крикет академиясын құрды. 2022 жылдың 17 ақпанында BCCI президенті Саурав Гангули Бангалор қаласында жаңа NCA кешенінің негізін қалады, ол әуежайға жақын жердегі жерді алып жатыр. Құрылысы аяқталғаннан кейін мұнда үш крикет алаңы, 40 жаттығу алаңы, тұрғын бөлмелер, жүзу бассейні және спорт залы болады. Құрылысқа 200 крор жұмсалады.

Стадионның қауіпсіздігі

Би-Си-Си-ИИ Австралия және Англия крикет басқармаларынан өзгеше, IPL, екіжақты және ICC турнирлері кезінде ареналарда қауіпсіздік пен көрермендерді бақылау үшін полицияны жалдайды. Австралия және Англия крикет басқармалары жеке күзет агенттіктерін жалдаса, Би-Си-Си-ИИ полицияны жалдайды. 2023 жылдың маусымынан бастап Махараштра штатында тест матчына 35 миллион, бір күндік матчқа 50 миллион, ал Т20 матчына 60 миллион рупийден Махараштра үкіметіне төлеуге міндетті.

Қамқорлық

2020 жылдың наурыз айында БКХК төрағасы Саурав Гангули COVID-19 пандемиясына қарсы күресу үшін PM CARES қорына 51 крор тарту туралы мәлімдеді. 2021 жылдың мамыр айында БАҚ-та БКХК-нің Үндістанға COVID-19-мен күресуге көмектесу үшін 2000 оттегі концентраторын сыйға тартуы туралы хабарланды. 2021 жылы БКХК Олимпиадаға қатысатын үндістандық командаға 10 крор сыйлық беру туралы хабарлады. 2023 жылдың тамызында БКХК Нью-Делиде орналасқан Конституция клубына спорт залына жабдықтар сатып алу үшін төлем жасады. Бұл клуб Үндістан парламентінің мүшелеріне арналған эксклюзивті клуб.

Басқа спорт түрлерін ынталандыру

Токио Олимпиадасында медаль жеңіп алған үндістандық олимпиадашыларға сыйлық берілетіні жарияланды.

Келісімшарттар

Би-Си-Си-дің келісімшарт бойынша ерлер үшін төрт санат – А+, А, В және С; әйелдер үшін үш санат – А, В және С белгіленді. А+ санатындағы ерлер жылына 7 крор алады. А санатындағы ойыншылар 5 крор, В санатындағылар 3 крор, ал С санатындағылар 1 крор теңге көлемінде жалақы алады. Әйелдердің А санатындағылары жылына 50 лакх, В санатындағылары 30 лакх, С санатындағылары 10 лакх теңге алады.

Зейнетақы жүйелері

Би-Си-Си-И (BCCI) Үндістан құрамасы үшін ойнаған бұрынғы ішкі және халықаралық ойыншыларға зейнетақы төлейді. Әйелдер крикетшілері үшін, 10 немесе одан көп тест матчы ойнаған ойыншыларға ай сайын 22 500, ал 5-тен 9-ға дейін тест матчы ойнағандарға ай сайын 15 000 теңге зейнетақы беріледі. Би-Си-Си-И (BCCI) басшылығымен ойнаған ойыншыларға 500 000 теңгелік сақтандыру қарастырылады.