Кіріспе

Жемістер мен көкөністерден шырын алу процесі – жеміс-жидектер немесе көкөністер сияқты өсімдік тіндерінен шырынды бөліп алу процесі.

Шолу

Жемістерді қолмен сығудан бастап, өнеркәсіптік жабдықпен үлкен көлемде шырын алуға дейін, шырын жасаудың көптеген әдістері бар. Шырын жасау, көбінесе, көп мөлшердегі жеміс-көкөністерді жылдам тұтынудың қалайтын тәсілі болып табылады және көбінесе жеміс-жидектерді соустырып шығаратын конус сияқты қарапайым немесе айнымалы жылдамдықты, мотормен жұмыс істейтін құрылғы сияқты күрделі үй құралымен жасалады. Бұл термин шырынды сығып алып, содан кейін ішу процесін немесе шырын сығумен айналысатын адамдарды да білдіруі мүмкін. Шырын жасау, супермаркеттен дайын шырын сатып алудан өзгеше, өйткені ол жаңа сығылған жемістер мен көкөністерге баса назар аударады. Тұрғын үйлерде шырын жасау көбінесе диеталық себептермен немесе балама медицинаның бір түрі ретінде қолданылады. 1970 жылдардың басында танымал болғаннан бері шырын жасауға қызығушылық артып келеді. "Семіз, ауру және өлімге жуық", "Тағамның мәні" және "Өзгеріске ұмтылу" сияқты фильмдер шырын сығып алу құралдарының сатылымын арттырды. Америкада шырын жасауды Гейлорд Хаузер, Джей Кордич және Норман У. Уокер танымал етті.

Денсаулыққа әсері

"Американдық қоғамдық денсаулық журналы" 2010 жылғы АҚШ-тың "Дені сау, аш емес балалар туралы" заңына сәйкес, 100% жеміс шырындарын жоюды ұсынды, себебі олар балалардың семіздігімен байланысты, және оларды тұтас жемістермен алмастыруды қарастырды. Шырын жасау жеміс немесе көкөністің талшықтық құрамын жояды, сондықтан өсімдіктің толыққанды пайдасын алу мүмкін болмайды. Шырынға талшық қосу, тұтас жеміс жеумен теңестірілмейді. Көптеген полифенолдар өсімдік талшықтарымен байланысқан және диеталық полифенолдардың басым бөлігін құрайды. Сондықтан, жеміс-жидектер мен көкөністерді шырын түрінде ғана тұтыну фитонутриенттердің айтарлықтай жоғалуына себеп болады. Американдық қатерлі ісіктер қоғамы былай дейді: "шырындардың тұтас тағамнан пайдалырақ екенін көрсететін нақты ғылыми дәлелдер жоқ". Жеміс-жидектер мен көкөністерден барлық қоректік құндылықты алу үшін шырын жасау ең тиімді жол емес. Бір зерттеуде, шырыны алынған грейпфрут, блендерде жасалған грейпфрутпен салыстырылғанда, соңғысы артық екені анықталды. Смузилер – жемісті шырынға айналдыру емес, блендерде араластыру арқылы жасалады, олар ішімдікте жеміс қабығы мен тұқымдарын қалдырады, бұл жақсырақ тамақтануға көмектеседі.