Кіріспе

Американдық сценарист

Фрэнк Уилбур "Спиг" Уид (24 қазан 1895 – 15 қараша 1947) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің авиаторы және АҚШ Теңіз авиациясын құрылғаннан бастап Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін дамытуға көмектескен адам. Коммандер Уид ерте авиация саласындағы танымал сарапшы еді. 1926 жылы омыртқасы ауыр жарақаттанғаннан кейін зейнеткерлікке жіберілді. 1930 жылдары ол сценарист болып, 30-нан астам фильмге қатысты. Ол сонымен қатар бірнеше кітап, әңгіме және журналдық мақалалар жариялады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол қайтадан әскери қызметке кірісті. Бастапқыда жоспарлау бөлімінде жұмыс істеді, бірақ кейін Тынық мұхитында теңізге шығып, 1943-1944 жылдары жапондықтарға қарсы күресті, содан кейін 1945 жылдың ортасында зейнеткерлікке жіберілді.

Ерте өмір

Франк Уилбур Уид 1895 жылғы 24 қазанда Сэмюэл Де Форест Уид пен Грейс (Бестор) Уид отбасында, Иллинойс штаты, Пьория қаласының 5-ші ауданында дүниеге келді. Фрэнк Пеория орта мектебін бітірді. Уид отбасының Америка мемлекетіне қызмет ету тарихы тереңде жатыр. Массачусетс штатындағы Уидтер Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде құрылған қауіпсіздік комитеттерінің бірінде өкілдік етті, сондай-ақ отарлық соғыстарда патриоттар болып, 1607-1763 жылдар аралығындағы Отарлық Соғыстардың Бас Қоғамының құрамына кірді. Коннектикут штатындағы Уидтер де Америка Тәуелсіздік соғысының патриоттары болды. Уид отбасылары 19 және 20 ғасырларда Иллинойс және Вермонт штаттарында саясат, құқық, білім салаларында, сондай-ақ Америка Азамат соғысы кезінде Одақты қолдаушылар ретінде танымал болды. Соғыс барысында Уид әулетінің бір тармағы АҚШ Санитарлық комиссиясының жұмысына белсенді қатысты.

Әскери мансап

1912 жылы 16 шілдеде Фрэнк Уилбур Уид (16 жаста) 1916 жылғы түлектер тобының мүшесі ретінде АҚШ Әскери-теңіз академиясына қабылданды. Оның курстастары Джон Д. Прайс, Ральф Э. Дэвисон және Кальвин Т. Дургин болды. 1916 жылғы түлектер тобы 29 мамырда бітірді. Теңіз академиясын бітіргеннен кейін және рұхсатынан соң, Уид 1916 жылдың 28 маусымында Сан-Диегоға алғашқы теңіз қызметіне бағытталды. Ол 1916 жылдың 3 маусымындағы мән-жайы бойынша энсин шеніне ие болды және өз тобында 17-орында тұрды. Уид кейіннен Сан-Францискодан 1917 жылдың 25 сәуірінде Питтсбургке круизбен тағайындалды. Кеме Рио-де-Жанейроға жетті, онда ол бірнеше офицермен бірге 21 қыркүйекте Питтсбургтен кетті. 1917 жылдың 15 қазанында Уид лейтенант шеніне уақытша көтерілді. Ол 25 қыркүйекте Рио-де-Жанейродан шығып, 17 қазанда Нью-Йоркке келген Zeelandia кемесімен Нью-Йорк портына баруға билет алды. Уид теңіз қызметіне қатысты бұйрықтар алу үшін Әскери-теңіз департаментінің Навигация бюросына хабарласты. 1919 жылдың ақпанында Шамут және басқа кемелерге алты желкенді шардан тұратын бөлім тағайындалды. Кемелер флоттық жаттығуларға қатысып, жеті аптадан кейін құрлықтағы қолдаусыз жұмыс істеуге қабілетті екенін көрсеткеннен кейін АҚШ-қа оралды. Теңіз авиациясы бөлімі теңіз инженерлігінде күшті қабілетке ие, белгілі бір тәуекелге ұшыраған жобаларды қабылдауға дайын және теңіз қызметкерлерін үлгімен басқаруға дайын теңіз офицерлерін іздеп отырғанын білген лейтенант Уид ұшуға дайындыққа ұсыну үшін өтінішіне қолдау алу процесін бастады.

Әскери-теңіз авиациясы

1919 жылдың 3 маусымында Уид лейтенант (кіші дәрежелі) шеніне тұрақты түрде жоғарылатылды (1920 жылдың 1 қаңтарынан бастап ол лейтенант шенінің уақытша статусын сақтап қалды). 1919 жылдың соңында Уид Флорида штатындағы Пенсакола әуе станциясында теңіз авиациясы бойынша ұшқыш даярлау курстарын өтуді сұрады. Оның өтініші мақұлданды және ол 1919 жылдың 15 қыркүйегінде I дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Пенсаколаға жіберілген тұрақты офицерлердің бірінші тобына (1-сынып) енгізілді. Уид Пенсаколаға келді және теңіз академиясының сыныптасы, лейтенант (к.д.) Ральф Юджин Дэвисонмен бірге екі орындық бөлмеде орналасты. Уид екі офицермен және бұрынғы сыныптастарымен, лейтенанттар (к.д.) Роберт Морс Фаррар және Кальвин Торнтон Дургинмен бірге оқу-жаттығу ұшу тобына тағайындалды. Студенттер негізгі және кеңейтілген ұшу және навигация дағдыларын меңгергеннен бөлек, Пенсаколада баржаға орнатылған катапультада да оқытылды. 1920 жылдың 17 сәуірінде Уид АҚШ Теңіз күштерінің авиаторы болып тағайындалды; оның әйелі Минни "Мин" Уид оның алтын қанаттарын формасына бекітті. 1920 жылдың 5 маусымында лейтенант Уид, лейтенанттар Феликс Стэмп, Роберт Морс Фаррар, Гомер Уэбб Кларк, Роберт Уолтон Флеминг, Стэнтон Холл Вустер, Ральф Юджин Дэвисон, Джон Дейл Прайс, Кальвин Торнтон Дургин және Генри Джеймс Уайтпен бірге теңіз авиаторы болып тағайындалды. 1920 жылдың 1 шілдесінде Уид лейтенант шеніне көтерілді. Уид I дүниежүзілік соғыстан кейін әуе жарыстары, жылдамдық сынақтары және АҚШ Теңіз академиясының басылымдарында жарияланған бірнеше теңіз авиациясы туралы мақалалар арқылы Теңіз авиациясын насияттауды бастады. Бұл бәсеке, негізінен АҚШ Әуе күштерімен (және оның жетекші жарыскері Джимми Дулиттлмен) күресіп, АҚШ әскери авиациясын дамытуға көмектесті. Бұл жарыстар теңіз авиациясына қажетті назар аударуға мүмкіндік берді. Бұл оқиғалардың қоздырған жұртшылық назары Конгреске әскери авиацияны дамытуға қаржы бөлуге ықпал етті. I дүниежүзілік соғыстан кейін ол Теңіз күштерінің сынақ ұшқышы болды.

Теңіз қызметі

1921 жылғы 21 сәуірде жаңадан лейтенант Фрэнк Уид Калифорния штатының Сан-Диего қаласындағы Солтүстік арал әскери-әуе базасында орналасқан "Арусток" кемесіне келді. "Арусток" кемесінде Уидке ұшумен байланысты авиациялық міндеттер жүктелді: "Аэромарин 39 B" (екі орындық, "барлау ұшағы" ретінде пайдаланылатын гидроұшақ) және "Феликсстоу F5L" (төрт адамдық экипаж тасымалдайтын ұшақ қайық); ол АҚШ Тынық мұхиты флотының әуе эскадрильясының капитаны Генри Варнум Батлерге, USN, және атқарушы көмекші лейтенант-командир Патрик Н. Л. Беллингерге, USN, есеп берді. USS "Арусток" кемесінде "F5L" ұшақ қайықтарымен жинаған тәжірибесі Уидті 3-ші жауынгерлік эскадрильяның (1922 жылғы 17 маусымда 3-ші жауынгерлік ұшақ эскадрильясы деп қайта аталды) командирі етіп таңдауға зор ықпал етті, АҚШ Тынық мұхиты флоты; ол 1923 жылғы көктемге дейін бір жылдан астам осы қызметте болды. Лейтенант Уид Филадельфия әскери-теңіз ұшақ зауыты және үш мердігермен (Curtiss Aeroplane and Motor Company, Wright Aeronautical, Glenn L. Martin Company) бірлесіп гидроұшақтардың корпустарын және жаңа қозғалтқыштарды әзірледі, сондай-ақ Потомак өзенінің үстінен ұзаққа созылған сынақ ұшуларды жүргізді. Өзінің тәжірибесі мен техникалық біліміне сүйене отырып, Уид ұшақтардың дизайнына, қозғалтқыштардың проблемаларына және болашақ әскери-теңіз авиациясына қатысты мәселелерді қамтитын бірнеше мақала жариялауға ұсынды.

Су ұшақтары жарысы және рекордтар

Лейтенант Фрэнк Уид АҚШ Әскери-теңіз авиаторларының шағын тобының американдық команда капитаны ретінде Ұлыбританияның Уайт аралындағы Ист-Коуеске сапар шекті. Ол сонымен қатар резервтік команда мүшесі болды. Лейтенант Уидпен бірге «Левиафан» кемесімен Нью-Йорк портынан төрт әскери-теңіз авиаторы да келді. Олар жетінші Шнайдер Трофиесі байқауына қатысуға тиіс болды (28 қыркүйек 1923 ж.). Өкінішке орай, кемеге жарамдылық сынақтары күні (27 қыркүйек 1923 ж.) Уид өзінің TR 3A ұшағының қозғалтқышындағы ақаулық салдарынан американдық резервтік гидроұшақтан бас тартуға мәжбүр болды. TR 3A – екі понттонды гидроұшақ, 300 ат күші бар Wright E 4 қозғалтқышымен жабдықталған. Дегенмен, оның командаластары, лейтенанттар Дэвид Риттенхаус және Ратледж Ирвин, CR 3 ұшақтарымен 1923 жылғы 28 қыркүйекте бірінші және екінші орындарды жеңіп алды. Олардың CR 3 ұшақтары бұрын Garden City, Port Washington, Long Island-та сынақтан өткен. Олар Curtiss Navy Racer-дің жетілдірілген нұсқасы болды – бұл стандартты жарыс дизайны, 1921 жылы Пулитцер жарысын жеңіп алып, одан бері әлемдік көрсеткіштерде көш бастап келді. 1924 жылдың 22-23 маусымында NAS Anacostia жағалауында Уид және лейтенант Джон Дейл Прайс, Wright T 3 Tornado қозғалтқышы бар Curtiss CS 2 ұшағын пайдаланып, C классындағы гидроұшақтар бойынша қашықтық (963.123 миль), ұзақтық (13 сағат 23 минут 15 секунд) және үш жылдамдық бойынша жаңа рекордтар орнатты (500 километрге 73.41 миль/сағ, 1000 км-ге 74.27 миль/сағ және 1500 км-ге 74.17 миль/сағ). Лейтенанттар Уид пен Прайс 1924 жылдың 11-12 шілдесінде тағы да жаңа рекорд жасады, Wright Tornado қозғалтқышы бар CS 2 ұшағымен C классындағы гидроұшақтар бойынша қашықтық (994.19 миль) және ұзақтық (14 сағат 53 минут 44 секунд) бойынша жаңа рекордтарды жаңартты.

Сан-Франциско - Гавайи рейсі

NAS Anacostia-дағы қызметінен кейін Уид NAS North Island-да ұшумен байланысты штабтық қызметке тағайындалды, онда ол NAS North Island-дағы ұшу жобасының командирі, капитан Стэнфорд Элвуд Мозеске, USN-ге флаг-лейтенант ретінде қызмет етті. 1924 жылғы 28 қазанда Уид 2-ші ВТ эскадрильясының командирі болып тағайындалды. 1924 және 1925 жылдары Уид Сан-Францискодан Гавайиге төзімділік пен навигациялық сынақтарды жоспарлауға қатысты, бұл сынақтар екі Naval Aircraft Factory PN 9 және бір Boeing PB 1 ұшақ қайығынан тұруы тиіс болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс қызметі

1941 жылғы 7 желтоқсанда Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін, 715 Солтүстік Рексфорд Драйв, Беверли-Хиллз, Калифорниядағы жалға алынған үйі ішіндегі жеке кітапханасынан Уид бомбалау туралы жаңартылған ақпараттармен үзіліссіз радио бағдарламаларын тоқтатып тұрған хабарларды тыңдады. Кітапханасынан Уид Аэронавтика бюросына алыс телефон арқылы хабарласып, Адмирал Джон Генри Тауэрстің қабылдауына өтініш жасады, сондай-ақ активтік қызметке қайта шақыруды сұрады. Телефон арқылы жіберілген хабарламадан кейін, "Western Union" арқылы АҚШ Тәуір флотының капитаны Ральф Дэвисонға жеделхат жіберілді. Бұл – өзінің еліне қайта қызмет ету мүмкіндігі еді. Уид Калифорниядан ұшып, Квенсет Пойнт әскери-әуе базасына келді, онда капитан Ральф Дэвисонның арнайы көмекшісі болып жұмыс істеді. Сондай-ақ, NAS Quonset Point-те контр-адмирал Кальвин Т. Дургин және оның теңіз көмекшісі капитан Джон Мэдисон "Джонни" Хоскинс, USN де болды. Осы теңіз авиаторлары жаңадан іске қосылған авианосецтерге арналған әуе топтарын құру және оқыту мәселелерін шешуде тығыз байланыста болды. Дэвисонның келісімімен, 1942 жылғы 28 қыркүйекте Уид АҚШ Теңіз резервіндегі уақытша командир шеніне көтерілді. 1943 жылғы 21 қарашада Оаху аралына келді. Гонолулу портынан Уид Тынық мұхиты флотының Бас штабына (қазіргі) вице-адмирал Джон Генри Тауэрс, Тынық мұхиты флотының Әуе күштерінің қолбасшысы үшін жоспарлау бөлімінің басшысы ретінде есеп берді. Бұл жағалаудағы қызмет Йорктаунның оралуын күтумен байланысты болды. 1943 жылғы 9 желтоқсан күні түстен кейін Уид Йорктаунға барып, әскери-теңіз академиясының бұрынғы досы, Йорктаунның капитаны Джозеф Дж. Кларкпен кездесті. Жоспарлау бөлімін ұсынушы Уидтің Йорктаундағы міндеті – авианосецтердің ұрыс операцияларын бақылау және есеп беру, әсіресе, жұмыс тобындағы біріктірілген CV-лердің жоғалған немесе зақымдалған ұшақтарын жақын CV-лерден ауыстыру қабілеті туралы бірінші қолдан білу. Бұрынғы сәтті операцияны аяқтағаннан кейін, "Йорктаун" (58.1-ші жұмыс тобына қарасты, контр-адмирал Джон У. Ривз, Jr., USN басқаруында) 1944 жылғы 16 қаңтарда Уидпен бірге Пёрл-Харбордан шықты. Уид төрт авианосец тобының қатысуымен Флинтлок операциясы барысында Кваджалейн атолына шабуылға қатысты. Содан кейін USS Yorktown Тынық мұхиты флотының жаңадан құрылған Маджуро атолындағы бекінісіне жетіп, 1944 жылғы 4 ақпанда келді. Осы сегіз күндік бекіністе тұрған кезде Уид Йорктауннан эсминецке, содан кейін Эссекске ауыстырылды. Эссекс кемесінің командирі капитан Ральф А. Офсти, USN болды. Эссекс кемесінде жүргенде, Уид Трук аралына (17-18 ақпан), қазіргі Чуук аралына, сондай-ақ Сайпан, Тиниан және Гуамға (23 ақпан) қарсы әрекеттерге қатысты. Уид Спрингдейл зираты мен кесенесіндегі отбасылық жер учаскесіне (учаске нөмірі: Блафф бөлімі, 4-бөлім, 00140 лот), Иллинойс штаты, Пеория қаласы, Пеория округінде жерленді.

Мұра

Кейінірек адмирал Кальвин Т. Дургин Уидты "өте қиын жағдайларда тамаша жұмыс жасаған ұлы адам" деп сипаттады. 1957 жылы Джон Уэйн Джон Фордтың "Құбыршықтардың қанаттары" фильмінде Уэд рөлін сомдады.

Әскери-теңіз

"Теңіз авиациясы бүгін", АҚШ Әскери-теңіз институтының баяндамалары, сәуір 1924, 50-том, № 4

Экран жазуы

Фрэнк А. Эндрюстің "Дирижабль" (Нью-Йорк: А. Л. Берт Ко. 1931) кітабы Уидтің "Columbia Pictures" киностудиясы үшін жазған сценарийіне негізделген. 1931 жылы Уидтің баспагерлері тағы бір кітап шығарды – "Ерлерге арналған қанаттар". Жазу Уид үшін екінші, тіпті одан да маңызды мансапқа айналды, сонымен қатар теңіз авиациясын жарнамалау құралы болды. Ол қызы Доротеяны беделді Смит колледжіне оқуға жіберді, ол 1939 жылы бітірді. Осылайша, теңіз академиясының түлегі және рекордты теңіз ұшқышы сценарий жазушы ретінде сәттілікке жетіп, қыздарының өмір салтын және колледж оқуын қамтамасыз ететін жайлы табыс тапты.