Жон Кольпепер: Англия ақсұлы және король кеңесшісінің тарихы

Кіріспе

Джон Колпепер, 1-ші барон Колпепер (шамамен 1600 – 11 шілде 1660) – ағылшын пэрі, әскери офицер және саясаткер. 1642–1643 жылдары Казначействоның канцлері, ал 1643 жылы Роллдардың шебері болып қызмет еткен ол Англия азамат соғысы кезінде король Чарльз I-нің ықпалды кеңесшісі болды. Король оны пэрлік титулымен және Вирджиниядағы жерлермен марапаттады. Ұлыбритания Республикасы кезінде ол Еуропада тұрып, король Чарльз II-нің эмиграциядағы қызметшісі, кеңесшісі және жақтасы болды. 1646 жылы ханзаденің эмиграцияға қашуына қатысқан Колпепер 1660 жылғы мамырда Англияға қайтқан Чарльзбен бірге келді, бірақ екі айдан кейін қайтыс болды. Беджберидегі Колпеперлердің ұрпағы болғанымен, сэр Джон Салехерст приходындағы Вигселлде орналасқан жеке тармақтан шыққан еді.

Вигселдің көкбұршағы

Кольпеперлер отбасы кейінгі орта ғасырларда Кент және Сассекс аймақтарында тұрған, ал олардың кейбіреулері Эдуард III (1322-1377) патшаның тұсында әкімшілік қызметтерде (әсіресе Кенттің жоғары шерифтері және Ромни Маршының басқарушылары ретінде) қызмет еткен. Отбасының тармақтары әртүрлі жерлерге қоныстанды. Джон Кольпепер Шығыс Сассекстегі Салехерст қауымындағы Вигселл сарайында қоныстанған тармақтан шыққан. Кент графтығының Гудхерст ауылындағы Беджберидегі сэр Джон Кольпепер әйелі Агнеспен екі ұл өрбіткен, олардың үлкені Александр Беджбери Кольпеперлерін құрды, ал кішісі Уолтер Вигселлдің ежелгі Кольпепер мұрасын өз үлесі ретінде алды. Уолтер Кольпепер Аннаға үйленді (Кенттегі Ньюендендегі Лоссенхем сарайының иесі Гарри Аушердің қызы және мұрагері), және 1514 жылы қайтыс болған кезде Каледегі маршалдың орынбасары болды. Олардың үлкен ұлы Уильям Кольпепер 1530 жылы Сисели Барретке үйленді, сол кезде Вигселл еншісі Уильямның анасына өмір бойына берілді, ал қалғаны Уильям мен Аннаға тиесілі болды. Уильямның үлкен ұлы Джон 1530 жылы дүниеге келді: ол шамамен 1560 жылы Кенттегі Саутфлиттен Элизабет Сидлиге үйленді және 1612 жылы 82 жасында Салехерстте жерленді.

Туу және жас өмір

Джон мен Елизаветаның тұңғыш ұлы Томас Кольпепер (1561 – 1613) болды, ол алғаш Анн Слейниге үйленді. Анна, сэр Стивен Слейнидің қызы еді, ол 1584–1608 жылдары Лондонның алдерманы, ал 1595–96 жылдары Лондонның лорд-мэрі болған және 1608 жылы қайтыс болды. Оның әйелі Маргарет Фесонт (1619 жылы қайтыс болған) еді. Томас пен Анн болашақ Торсуэйдің 1-бароны Кольпепердің биологиялық ата-аналары болды. Екі ұл мен бір қыз дүниеге келгеннен кейін Анна 1601/02 жылы қайтыс болды. Томас Кольпепер кейін Роджер Бистонның қызы Мэриге (Лондонның азаматы) және Кенттің Бенденненнен Фрэнсис Гиббонның жесіріне үйленді. Бұл екінші некеден 1607 жылы сәби кезінде қайтыс болған Томас есімді ұл және үш қыз дүниеге келді. Вигселл мұрасы бастапқыда Томас пен Анннің үлкен ұлы Слейни Кольпеперге тиесілі болуы керек еді, бірақ ол 1617 жылы қайтыс болды. Одан кейін сот сараптамасы бойынша мұра жас інісі Джон Кольпеперге берілуі керек екені анықталды, ол Вигселл мұрагері болды. Олардың толыққанды қарындасы Елизавета 1620 жылы Суффолк графтығының Йоксфорд қаласынан сэр Роберт Брукке үйленді: Брук бұрын Джонның әпкесі Мэри Слейнидің екінші күйеуі, сэр Хамфри Уэлдтің (1610 жылы қайтыс болған) әйеліне үйленген еді. Джонның әкесі және оның інісі Джон Кольпепер Фекенхем (1563–1635) 1609 жылдан бастап Лондонның Виргиния компаниясының мүшелері болды. Джонның өзі 1617–1623 жылдары осы компанияның мүшесі болды. 1621 жылы ол рыцарь атағын алды және 1623 жылы Вигселлді Чейни Калпеперге сатты. Джонның 1628 жылы Филиппа Снеллингке жасаған алғашқы некесі 1630 жылы оның қайтысымен аяқталды, одан соң ол бір ұл мен бір қызды қалдырды. Оның екінші некесі 1630/31 жылғы қаңтарда Кенттің Холлингборнынан алыс туысы Джудит Кольпеперге жасалды, нәтижесінде үлкен отбасы пайда болды (төменде қараңыз).

Парламентте, 1640-1644 жылдар

Джон Кольпепер әскери қызметін шетелде бастады және ел ішіндегі істерді білуі арқасында алғаш рет көзге түсті, осы мәселелер бойынша куәлік беру үшін жиі Кеңес алдына шақырылды. Ол 1640 жылғы сәуірде Ұзақ Парламентте Райді өкілдік еткеннен кейін, сол жылы Кенттен Ұзақ Парламентке депутат болып сайланды. Содан кейін ол халық жағына шығып, 9 қараша 1640 жылы монополияларға қарсы сөйледі, 12 ақпан 1641 жылы сэр Роберт Берклиге қарсы қудалауды бастауға бекітілді, Томас Уэнтуорт, 1-ші Страффорд графының ісін қолдады және 12 тамызда қорғаныс комитетіне тағайындалды. Алайда, ол шіркеу мәселесінде діни емес, саяси себептермен халықтық партиядан бөлінді, қазіргі революциялық өзгерістердің салдарынан қорқып, оларға қарсы шықты. Ол епископтық жүйені жою туралы Лондон петициясына, шотландтармен діни одақ жобасына және «Тартып-тартып» заңына қарсы болды, ал 1 қыркүйекте дұға кітабын қорғау туралы резолюция ұсынды. Келесі сессияда ол милиция заңына және Ұлы Наразылыққа қарсы шықты, соңында 1642 жылдың 2 қаңтарында Карл I партиясына қосылды, ол Казнашылыққа тағайындалды және екеуі де Құпия Кеңесшілер ретінде ант берді. 1642 жылы виконт Люциус Кэримен бірге патшаның әскери шараларға қатысты Парламентке берген жауабын жазды. Корпорациялардың күшейіп бара жатқан билігін сипаттап, ол: «Олар біздің кесемізден ішеді, біздің табағымызға малып, біздің отырымызға жайғасады» деді. Кольпепер корольдің Джон Пимді және Ұзақ Парламентінің тағы төрт мүшесін тұтқындауға тырысуын қатты сынады, бірақ корольді Кингстон-апон-Халлға көшіруді жақтады. 1642 жылдың 25 тамызында ол Палата алдында патшаның бейбітшілік туралы соңғы ұсыныстарын жеткізді: «Бас киімсіз тұрған ол, Палата мүшесі не құпия кеңесші немесе патшаның елшісі емес, қылмыскердей мұңды көрінді». Кейін ол Эджхилл шайқасына қатысты, онда Принц Руперттің шабуылына қатысып, патша әскерлерінің шайқас алаңынан шегінуіне қарсы болды. 1649 жылғы жарғыда ол Вирджинияның Солтүстік бөлігінің жетінші бөлігінің иесі болды, ал оның туысы Томас Кольпепер (1602-1660) (Фекенхемдегі Джон Кольпепердің ұлы), Вирджинияға көшіп, сонда қайтыс болды, оның төрт баласы Америкада қоныстанды, олар 1649 жылы тағы бір жетінші бөлікті иеленді. Калпепер және басқалар Чарльз және Джеймс Стюартпен бірге Одақтың жауы және сатқыны ретінде жазалануға және елден қуылғанға тиіс деп аталды, ал оның мүлігі Парламент пайдалануына тәркіленді. Карл I-нің өлім жазасын алғаннан кейін ол шотландтық ұсыныстарды қабылдауға Карл II-ге ықпал етуді жалғастырды. 1650 жылы ол Ресейге жіберілді, онда патшадан 20 000 рубль қарыз алды: оралғаннан кейін ол әскери көмек алу үшін Нидерландыға жіберілді. Кольпепер 1654 жылғы тамызда Оливер Кромвель мен Мазарин арасында жасалған келісімге сәйкес Францияны тастап кетуге мәжбүр болды, содан кейін ол Фландрияда тұрған сияқты. Ол 1659 жылғы қыркүйекте Пиреней келісімі кезінде Карл II-ге Францияның оңтүстігіне бірге барды.

John Colepeper began his career in military service abroad, and came first into public notice at home through his knowledge of country affairs, being summoned often before the council board to give evidence on such matters. He was knighted, and after representing Rye in the Short Parliament in April 1640 was elected member later in the year for Kent in the Long Parliament. He then took the popular side, speaking against monopolies on 9 November 1640, being entrusted with the impeachment of Sir Robert Berkeley on 12 February 1641, supporting the attainder of Thomas Wentworth, 1st Earl of Strafford, and being appointed to the committee of defence on 12 August 1641. He separated, however, from the popular party on the Church question, owing to political rather than religious objections, fearing the effect of the revolutionary changes which were now contemplated. He opposed the London petition for the abolition of episcopacy, the project of religious union with the Scots, and the Root and Branch Bill, and on 1 September he moved a resolution in defence of the prayer book. In the following session he opposed the Militia Bill and the Grand Remonstrance, and finally on 2 January 1642 he joined the party of Charles I, taking office as Chancellor of the Exchequer and both were sworn as Privy Councillors. In 1642, the subject along with Viscount Lucius Cary wrote the King's response to Parliament in regard to the military measure. Describing the growing power of corporations, he is reported to have said "they sip from our cup, they dip in our dish, they sit by our fire". Colepeper highly disapproved of the king's attempt to arrest John Pym and four other members of the Long Parliament, which was made without his knowledge, but advocated the enterprise for the king's removal to Kingston upon Hull. On 25 August 1642 he appeared at the bar of the House of Commons to deliver the king's final proposals for peace: "There standing bareheaded, he looked so dejectedly as if he had been a delinquent rather than a member of the House, or privy counsellor, or messenger from His Majesty" He was afterwards present at the Battle of Edgehill, where he took part in Prince Rupert's charge and opposed the retreat of the king's forces from the battlefield. In the Charter of 1649, he was one seventh proprietor of Virginia's Northern Neck, and his cousin Thomas Colepeper (1602 1660) (son of John Colepeper of Feckenham), who emigrated to Virginia and died there leaving four children who established themselves in America, held a further one seventh in 1649. Culpeper and others were named together with Charles and James Stuart, to be proscribed and banished as enemies and traitors to the Commonwealth, and his estates were confiscated to the uses of Parliament. After the execution of Charles I, he continued to press upon Charles II the acceptance of the Scottish proposals. He was sent to Russia in 1650, where he obtained a loan of 20,000 rubles from the Tsar: soon after his return, he was sent to the Netherlands to procure military assistance. Colepeper was obliged to leave France under the terms of the treaty agreed in August 1654 between Oliver Cromwell and Mazarin, and thenceforth he appears to have resided in Flanders. He accompanied Charles II to the south of France in September 1659, at the time of the Treaty of the Pyrenees.

Өлім, ескерткіш және бағалау

Қайта орналасу кезінде Кольпепер Англияға оралды, бірақ ол бірнеше апта ғана өмір сүрді және 1660 жылдың 11 шілдесінде қайтыс болды. Оның 3 шілдеде жасалған өсиетнамасын оның әйелі Джудит растады, ол 1691 жылы Холлингборн қаласында жерленді. Оның ұлы Джон, 3-ші барон Кольпепер, және қызы Элизабет Гамильтон 1695 жылы Холлингборн шіркеуіне ұзын жазуы бар ақ мәрмәр қабырғалық ескерткіш орнатты. Эпитафияда оның 1644 жылғы король Карл I-ден алған Құрмет грамотасының бір бөлігі латын және ағылшын тілдерінде келтірілген: «Біздің жақын және ең адал кеңесшіміз, Кент және Сассекс округтеріндегі Кулпеперлердің ежелгі және мәртебелі әулетінің ролльдерінің мырзасы Джон Кулпепер (көп ғасырлар бойы соғыс және бейбітшілікте ерекше қабілеттерімен танымал адамдарға ие болған) бізге өзінің айқын адалдығы, ерекше батырлығы және терең ой-шешімі туралы айқын куәліктер берді. Ол ешқашан ұмытылмауы тиіс Кейнтон шайқасында, біздің және қоғамның қауіпсіздігі айқын түрде қауіпті болғанда, біздің қазынашылығымыздың канцлері ретінде батыл қолбасшы ретінде өзін көрсетті, ал Ньюбериде және басқа да жағдайларда әрқашан өзінің мансабын әскери жетістіктермен безендірді. Соңғы кезде, ең қауіпті сәттерде, оның уақтылы және дана кеңестері біздің тәж мен мәртебемізге маңызды қолдау көрсетті».

Бірнеше замандас жазушылар Кольпепердің ұлы дебаттасу қабілетіне және кеңесші ретіндегі мүмкіндіктеріне келіседі, бірақ оның тұрақсыздығы мен белгісіз мінезіне шағымданады. Оның көбінесе жаман қарым-қатынаста болған Кларендон графы оны жалпы түрде мақтайды және оған тағылған сыбайлас жемқорлық айыптамасын жоққа шығарады. Оның саяси көрегендігі 1658 жылдың 20 қыркүйегінде Кромвельдің өлімі туралы жазылған ерекше хатта көрінеді, онда ол саяси жағдайдың болашақ дамуын ерекше сақтықпен болжайды, роялистерге тиісті сәт келгенше әрекетсіз болуға және қарсыластарының бөлінуінен пайда табуға кеңес береді және Джордж Монкты Қайта орналасуды іске асыруға дайын және қабілетті адам ретінде бөліп көрсетеді.

Отбасы

Лорд Кольпепер екі рет үйленген. Оның алғашқы әйелі Филиппа, Батыс Гринстед, Суссекс, сэр Джон Снеллингтің қызы, ол 29 қазан 1628 жылы Сент-Ботольф без Бишопсгейтте үйленді. Ол 16 қыркүйек 1630 жылы Холлингборнда жерленді: одан бір ұлы мен бір қызы болды.

Екінші әйелі – оның туысы Джудит Калпепер (12 қаңтар 1630/31 күні үйленген), Холлингборн әулетінің сэр Томас Кольпепердің қызы. (Сэр Джон 1623 жылы Джудиттің інісі Чейни Калпеперге (1601–1663) Уигселлді сатқан. Сэр Томас 1634 жылы Кенттегі Лидс қамалын сатып алған.) Олардың бірнеше балалары болды, барлығы Холлингборнда (Кент) крещениеден өтті:

Елизавета Кольпепер, 1632 жылы крещениеден өтіп, сол жылы жерленді. Томас Кольпепер, 1633 жылы крещениеден өтті, 1634 жылы қайтыс болды. Томас Кольпепер, 1635 жылы крещениеден өтті, 1689 жылы қайтыс болды, Торсуэйдің 2-ші бароны Кольпепер, 1660 жылы титулға ие болды. Ол Йохан ван Гессенің қызы және мұрагері Маргаретқа үйленді (осы арқылы ол Уитхоллдың роялистік саяхатшысы сэр Джон Сейердің туысқан болып табылды). 1680 жылдан 1683 жылға дейін Вирджинияның Корольдік губернаторы болды. Оның әйелі одан кейін өмір сүрді: олардың бір қызы Кэтрин болды, ол Томас Фэрфаксқа, Камеронның 5-ші Лорды Фэрфаксқа үйленді. Оның сондай-ақ Сюзанна Уиллис атты сүйіктісі болды, ол екі қыз тудырды, атап айтқанда Сьюзан (сер Чарльз Энглефилдтің әйелі) және Шарлотта. Елизавета Кольпепер, 1637 жылы крещениеден өтті, 1661 жылы король Карл II-нің жатын бөлмесінің күзетшісі Джеймс Гамильтонға үйленді; олар Аберкорнның 6-шы графы болған Джеймс Гамильтонның ата-анасы болды. Ол 1695 жылы әкесіне ескерткіш орнату кезінде ағасы Джонмен бірге тірі болды. 1709/10 жылдың ақпанында Холлингборнда жерленді. Джудит Кольпепер, 1638 жылы крещениеден өтті, 1691 жылы қайтыс болды. Джон Кольпепер, 1640 жылы крещениеден өтті, 1719 жылы қайтыс болды, Торсуэйдің 3-ші бароны Кольпепер, 1689 жылы титулға ие болды. Ол Холлингборнның сэр Томас Кольпепердің қызы Фрэнсиске, ал Айлсфордтың сэр Уильям Кольпепердің қызы Элисқа үйленді және баласыз қайтыс болды. Чейни Кольпепер, 1642 жылы крещениеден өтті, 1725 жылы қайтыс болды, Торсуэйдің 4-ші бароны Кольпепер, 1719 жылы титулға ие болды: ол ешқашан үйленбеді, ал титул оның өлімімен тоқтатылды. Франсис Кольпепер баласыз қайтыс болды. Филиппа Кольпепер, 1649 жылы крещениеден өтті, 1719 жылы қайтыс болды.