Кіріспе
Ervia, бұрын Bord Gáis немесе Bord Gáis Éireann (; мағынасы "Ирландияның газ басқармасы") деп белгілі болған, Ирландияда газ құбырлары арқылы табиғи газ және қара талшықты желілерді таратумен айналысатын көп салалы компания. Мемлекеттік компания Ирландияның барлық аймағында кең желі құрды. 2014 жылы Bord Gáis Energy бөлімшесі Centrica жетекшілігіндегі консорциумға сатылды, ал Bord Gáis атауы сатылым аясында берілді. Осылайша, 2014 жылдың маусым айында Bord Gáis Éireann Ervia деп өзгертілді және енді тұтынушыларға газды тікелей сатпайды. Ervia – қара талшықты желі операторы Aurora Telecom компаниясының бас компаниясы.
customers. Ervia is the parent company of dark fibre operator Aurora Telecom.
Тарих
Bord Gáis Éireann компаниясы 1975 жылы Ирландия үкіметі жеке сектордағы шағын қалалық газ компанияларының орнын басу үшін құрылды, олардың кейбіреулері қаржылық қиындықтарға тап болған болатын. Компания бастапқыда акциялармен шектеулі серіктестік ретінде тіркелді, Bord Gáis Éireann Teoranta, кейіннен 1976 жылғы Газ заңына сәйкес заңды корпорацияға айналдырылды, бұл BGE қызметін жүзеге асыратын негізгі заңнама. Ең көне жеке компаниялардың бірі Альянс және Дублин тұтынушылар газ компаниясы болды, ол 19 ғасырдың басында көрнекті ирланд саясаткері және Дублиннің лорд-мэрі Дэниел О'Коннелл құрған. Бастапқыда (1980-ші жылдары Dublin Gas деп белгілі болған) компанияға көтерме табиғи газ жеткізгеннен кейін, Bord Gáis 1987 жылы компания банкротқа ұшырағанда оның активтерін сатып алды, соның ішінде Дублиндегі D'Olier Street-тегі бас кеңсесі де бар еді. Bord Gáis сондай-ақ Корк, Лимерик, Клонмель және Килкенни қалаларындағы басқа қалалық газ компанияларын сатып алды. 2002 жылы сол кездегі Bord Gáis Éireann Дублиндегі D'Olier Street-тегі ерекше арт-деко стиліндегі Dublin Gas бас кеңсесін Тринити колледжіне сатты. Бұл ғимаратты шамамен 1928 жылы Робинсон мен Киф архитекторлары жобалаған. Сыртқы қабырғасы сұр және қара таспен қапталған. Бастапқыда Газолиерлермен жарықтандырылған интерьері бүгінгі күнге дейін қорғалатын құрылым ретінде сақталған. Bord Gáis Дублиндегі Foley Street-тегі мақсатқа сәйкес салынған ғимаратқа көшті, ол қазір Bord Gáis Energy компаниясының бас кеңсесі болып табылады. Bord Gáis қазір Дублиндегі Lower Mount Street-те де кеңселерге ие. Шамамен екі онжылдық бойы Bord Gáis-ке газдың негізгі көзі Корк жағалауындағы Кинсале маңындағы Marathon Petroleum компаниясына тиесілі газ кен орнынан келді. Бұл газ кен орны 1971 жылы, Ядролық энергия жөніндегі кеңес құрылған жылмен бірге табылған. Газ кен орны Корк округіндегі Инч ауданына шығады.
Ирландия газ нарығын реттеуден босату
2000 жылдардың басында Ирландияның мемлекеттік коммуналдық қызметтерінде маңызды реформалар жүргізілді, бұл Еуропалық Одақтың үшінші энергетикалық пакетін қабылдаудың нәтижесі болды. Бұл Bord Gáis Éireann сияқты вертикалды интеграцияланған коммуналдық қызметтерді заңды түрде екі рөлге бөліп, ажыратуды талап етті: Тасымалдау жүйесінің операторы (TSO) және Тарату жүйесінің операторы (DSO), бірақ егер екеуі де бір-бірінен тәуелсіз болса, біріктірілген DSO/TSO-ға рұқсат етілді. Осының нәтижесінде Bord Gáis тобының ішінде екі жаңа, тәуелсіз ұйым құрылды: Bord Gáis Networks және Bord Gáis Energy Supply. Электрмен жабдықтау жөніндегі басқармада да осындай жағдай болды, ол екі негізгі бөлімге бөлінді, олар заңды түрде бөлек және тәуелсіз болды: ESB Networks және ESB Customer Supply, қазір Electric Ireland деп аталады, бірақ екеуі де ESB Group-қа тиесілі. 2009 жылғы 18 ақпанда Bord Gáis Energy Supply компаниясы Bord Gáis Energy болып қайта аталды және толыққанды дерегуляцияланған газ нарығында бәсекелестікке түсті, ол заңды түрде Bord Gáis Éireann компаниясының қалған бөлігінен бөлек және ерекшеленді. Ирландиядағы энергия нарығын толығымен ашу аясында Bord Gáis Energy тұтынушыларға екі түрлі отынды ұсынатын электр энергиясының дерегуляцияланған нарығына енді. Airtricity және Electric Ireland сияқты басқа компаниялар да газ секторында Bord Gáis Energy компаниясымен бәсекелесе бастады, ал Bord Gáis Networks газ желісін пайдалануды қалаған барлық компанияларға бейтарап қарады. BGE басқа газ жеткізушілерден ешқандай айырмашылықсыз болады деп күтілді.
Bord Gáis Energy компаниясының сатылуы
ЕО/ХВҚ-ның Ирландияны құтқару бағдарламасының шарты бойынша, Ирландия үкіметі несиелерді өтеуге және Ирландияның қарыздық жүктемесін азайтуға көмектесу үшін мемлекеттік мүліктің бір бөлігін сатуға міндетті болды. 2012 жылдың ақпан айында Ирландия үкіметі құтқару шарттарына сәйкес "Bord Gáis Energy" компаниясын сатуды жариялады. 2014 жылдың наурыз айында Bord Gáis Éireann "Bord Gáis Energy" компаниясының клиенттерге қызмет көрсету бөлімін Centrica, Brookfield Renewable Energy және iCON Infrastructure компанияларынан құралған консорциумға 1,1 миллиард евроға сататынын растады. Сату аясында топтың бөлшек сауда бөлімшесі үш сатып алушының арасында бөлінді. Басты бөлшек сауда бөлімін Centrica сатып алады, ал SWS атымен белгілі жел энергетикалық активтерін Brookfield Renewable Energy Partners сатып алады, ал iCON Infrastructure Солтүстік Ирландиядағы Firmus Energy компаниясын сатып алады. Келісімнің бір бөлігі ретінде Bord Gáis атауы Centrica компаниясына өтеді, бұл қалған компанияның атауын өзгертуді талап етеді. 2014 жылдың маусым айында Bord Gáis Éireann Ervia деп аталды, ол үш жеке, бірақ бір-бірін толықтыратын коммуналдық мекеменің холдингтік компаниясы болды: Газ желілері Ирландия (бұрынғы Bord Gáis Networks), Ирландия Суы және Aurora Telecoms.
Газ желілері Ирландия
Gas Networks Ireland (Líonraí Gáis Éireann) 14 600 км-ден астам құбырлардан тұратын Ирландияның табиғи газ тасымалдау және тарату желілерінің иесі болып табылады және олардың жұмыс істеуіне, күтілуіне және дамытуына жауапты. Бұл желі Ирландияның барлық ірі қалаларын, сондай-ақ елдегі бірнеше қалаларды газбен қамтамасыз етеді. Көптеген жеткізушілер осы құбыр желісі арқылы тұтынушылар мен кәсіпорындарға газ қызметтерін ұсынады. Екі жалғастырғыш құбыр желісі Шотландиямен байланыстырады (жалғастырғыштардың бірінен Мэн аралына құбыр желісі созылып, Манс коммуналдық қызметтер басқармасын қамтамасыз етеді). Оның қазіргі газ жабдықтаудың көп бөлігі импортталады, бірақ 2015 жылы Майо округінің жағалауындағы Корриб кен орны деп аталатын жаңа газ кен орны пайдалануға берілді. Дегенмен, Ervia компаниясы тек аз көлемде газ сатып алады; көп бөлігі Intercontinental Exchange биржасында саудаланады.
Aurora Telecom компаниясы
Aurora Telecom жеке секторға қара талшықты қызметтер ұсынуға маманданған. Газ желілері Ирландияның серік компаниясы болғандықтан, Aurora Telecom газ құбырының кең желісін оптикалық талшықтарды төсеу үшін пайдалана алады, негізінен Дублин қаласында, бірақ қазіргі таралған желі астанадан Корк, Лимерик және Галвей қалаларына дейін, Атлон, Муллингар және Эннис сияқты бірнеше қалалар арқылы созылады.
Bord Gáis Energy компаниясы
Bord Gáis Energy бұған дейін Bord Gáis Éireann компаниясының бөлшек сауда (кәсіпорындық, коммерциялық және тұрғын үй) бөлімшесі болды. 2012 жылдың ақпан айында Ирландия үкіметі банк дағдарысынан кейін қажетті реформалардың бір бөлігі ретінде Bord Gáis Energy компаниясын сату ниетін жариялады және 2014 жылдың маусым айында мәмілені аяқтады. Бүгінде Bord Gáis Energy Ervia компаниясынан толыққанды тәуелсіз құрылым болып табылады.
Bord Gáis сауда желісі
Bord Gáis Éireann ел бойынша он екі дүкен (Energy Supply Stores деп таңбаланған) сақтап келді, алайда олар франшиза негізінде жұмыс істейді және Bord Gáis-тің өзі басқармайды. 2002 жылы компанияның өзі басқарған D'Olier көшесіндегі Bord Gáis табиғи газ көрмесі жабылды, 2006 жылы Корк қаласындағы компанияға тиесілі көрмесі де жабылды.
Ирландиялық су
Су қызметтері заңы (2013) ресми түрде Irish Water-ді Bord Gáis Éireann-нің еншілес компаниясы ретінде құрды, ол Ирландиядағы су пайдаланушыларға "қауіпсіз, таза және қолжетімді су және сарқынды су қызметтерін" ұсынады. Еншілес компанияның алғашқы айларында операциялық, құжаттамалық және қаржылық мәселелерге байланысты халықтың алаңдаушылығы айқын болды. Irish Water екі реттеуші органға есепті: су саласының экономикалық реттеушісі – Коммуналдық қызметтерді реттеу комиссиясы (CRU) және қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA). 2022 жылдың 31 желтоқсанында Irish Water Uisce Éireann деп қайта аталды. 2023 жылдың 1 қаңтарында Uisce Éireann Ervia-дан бөлініп, дербес ұлттық су органы ретінде құрылды.
SWS
2009 жылдың соңында Bord Gáis Éireann SWS жел энергетикалық компаниясын сатып алды. Бірақ, 2014 жылдың ортасында Еуроодақ/Халықаралық валюта қоры талап бойынша көптеген мемлекеттік активтерді сату аясында компания 680 миллион АҚШ долларына канадалық Brookfield Renewable Energy Partners энергетикалық фирмасына сатылды, бұл Bord Gáis Energy-нің британдық Centrica энергетикалық концерніне сатылуының бір бөлігі болды.
Firmus Energy компаниясы
Bord Gáis Солтүстік Ирландияда газ нарығын дамыту жоспарын жасады. 2004 жылдың қазанында Каррикфергустан Дерриге дейінгі құбыр желісі аяқталды және қазір Кулькера электр стансасына қызмет көрсетеді. Екінші құбыр желісі, солтүстік-оңтүстік құбыр желісі деп аталатын, 2006 жылдың қазан айында пайдалануға берілді. Ол Ирландия Республикасындағы Горманстоннан басталып, Антрим маңында Каррик/Дерри құбыр желісімен қосылады, осылайша бүкіл Ирландия желісі құрылып, Шотландия – Солтүстік Ирландия құбыр желісі немесе Шотландия – Ирландия өзара байланыстарымен проблемалар туындаған жағдайда қосымша мүмкіндіктерге ие болуға мүмкіндік береді. Солтүстік Ирландиядағы коммуналдық қызметтерді реттеуші органы Bord Gáis компаниясына екі құбыр желісіне – Antrim, Armagh, Ballymena, Ballymoney, Banbridge, Craigavon, Derry, Limavady және Newry қалаларына жақын орналасқан тұрғын үйлер мен кәсіпорындарды газбен жабдықтауға лицензия берді, мұнда BG компаниясының жергілікті еншілес кәсіпорындары Firmus Energy саудалық атауын қолданды. 2005 жылдың 1 желтоқсанында Firmus компаниясы Солтүстік Ирландиядағы алғашқы газ жеткізімін Ballymena қаласындағы ірі Michelin шина зауытына жүзеге асырды. 2006 жылдың 25 сәуірінде Firmus Дерридегі алғашқы тұрғын үй тұтынушыларын қосты. Ирландия үкіметінің мемлекеттік активтерді сатуы аясында Firmus Energy компаниясы 2014 жылдың наурыз айында iCON Infrastructure компаниясына сатылды.
Газ желісі
2008 жылғы 4 шілдеде Bord Gáis компаниясының тәуелсіз еншілес компаниясы Gaslink газ беру және тарату жүйесінің операторы ретінде құрылды. Бірақ, шығындарды қысқарту шараларының аясында 2015 жылғы 1 тамызда Gaslink таратылып, оның функциялары Gas Networks Ireland компаниясына қайтарылды.