Кіріспе

Американдық суретші және модель

Жозефина "Джо" Верстиль Хоппер (туған есімі Нивисон; 18 наурыз, 1883 – 6 наурыз, 1968) – Роберт Анри мен Кеннет Хейс Миллерден оқыған және Хантингтон Хартфорд қорының стипендиясын жеңіп алған американдық суретші. Ол 1924 жылы үйленген Эдвард Хоппердің әйелі болды.

Өмір және мансап

Манхэттен қаласында пианист және музыка мұғалімі Эльдорадо Нивисон мен Мэри Энн Нивисонның (құдайы Макграт) отбасында дүниеге келген Жозефина екінші бала болды, бірақ оның ағасы 1883 жылдан кейін бала кезінде қайтыс болды. Кіші інісі Чарльз 1884 жылы туған. Кейін ол әкесінің әкелік сезімі болмағанын және отбасының жағдайы үнемі қиын болғанын еске алды. Нивисондар Нью-Йорк қаласының ішінде жиі көшіп-қонып тұрды. 1900 жылы Джо Нью-Йорк қаласының Нормал колледжіне (қазіргі Хантер колледжі) түсті, ол жас қыздарды мұғалімдікке даярлайтын тегін оқу орны еді. 1904 жылы ол бакалавр дәрежесін алып, өнерді оқып, суретші болуға тырысты – ол әлдеқашан колледжде сурет салумен айналысып, драма үйірмесінің қойылымдарында өнер көрсеткен. 1905 жылдың соңында Нью-Йорк өнер мектебінде ол Роберт Анримен танысты, ол көп ұзамай оны портреті үшін позда беруді сұрады («The Art Student», 1906). 1906 жылдың ақпанында Нивисон мемлекеттік мектепте мұғалім болып жұмыс істеуге кірісті. Келесі он жылда ол оқыту арқылы күнкөріс жасады, бірақ өнерден ешқашан қол үзген жоқ және Анримен де, көптеген басқа суретшілермен де байланысын үзбеді; 1907 жылы ол Анримен және оның бірнеше шәкірттерімен бірге Еуропаға сапар шекті. 1915 жылы ол Вашингтон сквері ойыншыларының құрамына актриса ретінде қосылып, олардың қойылымдарында өнер көрсетті. Жазда ол Жаңа Англияның әртүрлі өнер ошақтарына барып тұратын. 1918 жылы ол өмірде жаңа өзгерістер мен жаңа жұмыс іздеді. Қызыл Крестке жұмысқа өтініш бергенде, ол қайтадан шетелге баруды ниеттенді. Бірінші дүниежүзілік соғыс әлі аяқталмағандықтан, ол шетелдегі госпитальде жұмыс істеуге жазылды. Нью-Йорк қаласының мемлекеттік мектептерінен демалыс алған Джо 1918 жылдың соңында кетіп, 1919 жылдың қаңтарында бронхитпен ауырып қайтып келді. Маусым айында ол бас хирургтан босатылып, оқытушылық лауазымынан айырылғанын білді. Ақшасы мен баспанасы болмағандықтан, ол шіркеуде жылап тұрғанын көргеннен кейін оған көмектескен Аспанға көтерілу шіркеуінің ескі сақшысының арқасында уақытша баспана тапты. Бір жыл өткен соң ғана ол Білім беру кеңесінен басқа жұмысқа орналасуға құқық алды; одан кейін ол оқытуын жалғастырып, өнер саласында мансап жасады. Болашақ күйеуі Эдвард Хоппермен ол алғаш рет өнер мектебінде, содан кейін 1914 жылы Огунквитте, олар бір пансионатта тұрғанда танысты. Алайда олардың достығы бірнеше жылдан кейін ғана басталған сияқты. Олардың қарым-қатынасы 1923 жылдың жазында, екеуі де Массачусетс штатының Глостер қаласындағы өнер ошағында тұрған кезде жақын болды. Шамамен бір жылға созылған танысудан кейін, олар 1924 жылдың 9 шілдесінде үйленді. Эдвард Хоппер 1967 жылы қайтыс болғанға дейін олар бірге өмір сүрді. Джо 1924 жылдан кейін күйеуінің көптеген суреттеріндегі кейіпкерлерге үлгі болды. Эдвард Хоппер әйелінің бір ғана майлы суретін («Jo Painting», 1936) салған, бірақ оның суреттері мен карикатураларын жиі салған. Үйленгеннен кейін Джо Эдвардпен өмірін және оның шығармашылық процесін баяндаған күнделіктерін сақтады. Бұл күнделіктерде олардың некелері қиындыққа толы болғаны да айтылады. Жозефина Хоппердің жиырма екі күнделігі Провинштаун қаласындағы Провинштаун өнер қауымдастығы мен мұражайының қорында сақталады. Эдвард Хоппердің мансабы некеден кейін тез өркендеп, оның беделі артып, Джоның өнер мансабы 1920 жылдан кейін сөнген. Бұл бір жағынан «Джо күйеуінің жұмысына көп күш жұмсап, оны дамытуға, несие алу туралы өтініштерді қарастырып, оны сурет салуға ынталандырған» себепті болды. Ол бірнеше топтық көрмелерге қатысты (ең ірісін 1958 жылы Гринвич галереясында Герман Гулак ұйымдастырған), ал 1957 жылы Хантингтон Хартфорд қорынан стипендия алды.

Мұра

1967 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін Джо өзінің барлық көркем мүлкін (және күйеуінің мүлкін) Уитни американдық өнер мұражайына сыйлады. Ұзақ уақыт бойы мұражай оның көптеген жұмыстарын жойғанын есіне келтірді. 2000 жылы жазушы Элизабет Томпсон Коллери Уитни мұражайының жертөлесінде 200-ге жуық Джо Хоппердің туындыларын тапты. Коллери Джоның суретшілік шеберлігінің тұрақсыз болғанын айтады, бірақ жалпы алғанда оның жұмысы жақсы деп санайды: «Мен өзім-өзіме: «Эдвард Хоппердің әйелі болғаны үшін ғана оны қайта жандандырмаймын» дедім». Элизабет Томпсон Коллеридің хабарлауынша, Джозефин Нивисон Хоппердің қосымша туындылары да табылып жатыр. Джоның акварельдік суреттері 2014 жылы Нью-Йорк штатының Ньяк қаласындағы Эдвард Хоппер үйінің өнер орталығында көрмеге қойылды, ал бірнеше жұмысы 2014 жылы Нью-Йорк штатының Стокбридж қаласындағы Норман Роквелл мұражайында өткен «Эдвард Хоппер – иллюстратор» көрмесіне енгізілді. 2016 жылы Провинстаун өнер қауымдастығы мен мұражайы, Провинстаун, МА, Лоренс С. және Дж. Антон Шиффенхаустың сыйы ретінде Джо Хоппердің 69 суреті мен акварелі, сондай-ақ Эдвард Хоппердің 96 суреті қосылғанын хабарлады. Осы туындылардың көрмесі «Эдвард және Жозефина Хопперлер: тұрақты жинақтан – суреттер, күнделіктер, хаттар, акварельдер» деген атпен 2017 жылдың тамызында ашылды. Көрме «ғалымдардың, сыншылардың және келушілердің үлкен қызығушылығына байланысты» ұзартылып, 2018 жылдың тамызына дейін көрсетілді. 2021 жылы Эдвард Хоппер үйі мұражайы мен зерттеу орталығы Жозефина Нивисон Хоппер: Эдвардтың Музасы көрмесін ұсынды, онда Жозефина Хоппердің акварельдік суреттері көрсетілді.

Эдвард Хопперге әсер еткен

Эдвард Хоппердің 40 жылдан астам уақыт бойы әйелі және серігі болған Джо оның жұмысына көптеген жағынан әсер етті. Ең бастысы, 1923 жылдың жазында оның мысалы Эдвардты акварель суреттерін қатыстыруға шабыстандырды. Джоның көптеген туындылары кейін күйеуі үшін маңызды болатын мотивтерді бейнелейді. 1923 жылы салынған «Шатырлар» атты акварелінде өлген ағаш артындағы екі үй бейнеленген, бұл тақырып Хоппердің кейінгі көптеген жұмыстарына ұқсас. Джоның «Глостер кинотеатры» (1926–27 ж.ж.) атты акварелі Эдвардтың кинотеатрларды бейнелеуге деген қызығушылығын болжады: ол 1928 жылы осы тақырыпта құрғақ гравюра жасады, содан кейін оған кейде оралып, ең танымал «Нью-Йорк киносы» (1939) майлы суретін жасады. 1920 жылдардың ортасынан бастап Джо күйеуінің жалғыз моделі болды. Ол күйеуінің бірнеше суретіне ат қойды, соның ішінде оның ең танымал майлы суреттерінің бірі – «Түн күзетшілері». Олардың күрделі қарым-қатынасына қарамастан, күйеуі аяқталмай жатқан сурет туралы қауіпсіздік сезімін білдіргенде, мысалы, «Бес сағат» (1937) суретінің жағдайында, ол көмектесті. 1936 жылы Джо күйеуінің өте бәсекеге қабілетті екенін және оның жұмысты бастауы Эдвардты өз жұмысын бастауға жиі шабыттандыратынын хабарлады. Оливия Лэйн «Жалғыз қала» кітабында Джоның мансабы мен Эдвардтың «оның өмір сүруіне қарсы болғандықтан» қалай құлдырағанын талқылайды. Эдвард Джоның сурет салуын қолдаған ғана емес, оны тоқтатуға тырысып, оның жасаған аз туындыларын мазақтап, кемсінтті. Эдвардтың мұзасы және моделі болумен қатар, Джо суретшілердің жазбаларын сақтаушы болып та қызмет етті. Қазір Уитни американдық өнер мұражайының мұрағатында сақталатын кітапшаларда Джо Хопперлердің, Эдвардтың және өзінің туындыларын тіркеді. Ол Эдвардтың қалам мен бояумен салған эскиздеріне сипаттамалар жазды, олар Рен галереясына тапсырылды, сондай-ақ сатып алуларды күні, сатып алушы, бағасы және комиссиясы бойынша тіркеді. Джоның сурет кітабы, оның ішінде Эдвард Буик көлігін жүргізіп келе жатқанда жолаушы орындығынан жасаған жазбалары, сызбалары және карталары, олардың Жаңа Англиядағы жазғы саяхаттарын көрсетеді. Джоның күнделік жазбалары мен хаттарымен бірге, бұл материалдар Дж. Антон Шиффенхаус айтқандай, «Эдвард пен Жозефина Хоппердің әлеміне терезе» ұсынады.