Кіріспе
Ұшу-қону кезінде ұшақтың бағытына қарама-қарсы соғатын жел. Көлденең жел – бұл қозғалыс бағытына немесе сызығына перпендикуляр компоненті бар кез келген жел. Ол көптеген көлік түрлерінің аэродинамикасына әсер етеді. Жел бағытына параллель емес қозғалыс нысанда көлденең желдің компонентін тудырады, соның салдарынан нысанға соққан желдің күші артады; желкенді кемелер, кайтсерфинг, электр кайтсерфинг сияқты көлік түрлері осы көлденең желді пайдалану арқылы жылдамдық алады. Алайда, көлденең жел көліктердің бағытын ауыстырып, қауіпті жағдайларға әкелуі мүмкін.
A crosswind is any wind that has a perpendicular component to the line or direction of travel. This affects the aerodynamics of many forms of transport. Moving non parallel to the wind direction creates a crosswind component on the object and thus increasing the apparent wind on the object; such use of cross wind travel is used to advantage by sailing craft, kiteboarding craft, power kiting, etc. On the other side, crosswind moves the path of vehicles sideways and can be a hazard.
Әсері
Авиацияда көлденең жел – ұшу-қону жолағын кесіп өтетін желдің құрауы, ол желдің тікелей ұшу-қону жолағына соққан кездегіден қону мен ұшып кетуді қиындатады. Көлденең желдің күші жеткілікті болса, ол ұшақтың қону кезінде шассисіне зақым келтіруі мүмкін. Көлденең жел, кейде X/WIND деп қысқартылады, түйіндермен (kt) өлшеніп хабарланады және көбінесе "40 түйінді көлденең жел" сияқты сөз тіркестерінде көпше түрі қолданылады. Кіші ұшақтар көлденең желде қону мүмкіндігімен шектелмейді, бірақ қауіпсіз таксилеуі қиындауы мүмкін. Көлденең жел ылғалды немесе сырғалқы жолдарда (мұз, қар, тұнбалы су және т.б.) жүретін автомобильдер үшін қиындықтар тудыруы мүмкін, әсіресе күшті соққан кезде үлкен бүйір беті бар көліктерге (минивэн, жол талғамайтын көліктер, тіркемелер) әсер етеді. Бұл автокөлік жүргізушілері үшін қауіпті болуы мүмкін, себебі көтерілу күші пайда болып, көліктің жолмен жабысуын жоғалтуына немесе бағытын өзгертуіне әкелуі мүмкін. Автокөлік жүргізушілері үшін ең қауіпсіз әдіс – жылдамдықты төмендетіп, көтерілу күшін азайту және көлденең желдің бағытына қарай рульді бұру. Велосипедшілерге де көлденең желдің әсері зор. Желге қарсы жүргенде энергияны үнемдеу – жол велосипеді жарыстарының маңызды тактикасы, әсіресе көлденең желде. Көлденең желде велосипедшілер топтары "эшелон" құрып, желдің соққан және соқпаған жақтарынан кезекпен шығады. Эшелонға қосылмаған велосипедшілер көп күш жұмсауы керек, тіпті топтан қалып қоюы мүмкін, әсіресе "Тур де Франс" жарысының жазық кезеңдерінде.