Кіріспе

Батыс Исландиядағы Боргарфьёрдурдың батысында орналасқан жарым арал – Снейфеллснес. Жарым аралдың вулканизмдік тегі бар, оның ортасымен Снейфеллснес вулканизмдік белдеуі өтеді, ал батыс шетінде Исландияның символы саналатын Снейфеллсйокулл вулканы орналасқан. Биіктігі 1446 метр, ол жарым аралдағы ең биік тау және оның шыңында мұздық бар (ісланд тілінде "йокулл" – "мұздық" дегенді білдіреді). Ашық күндері вулкан Рейкьявик қаласынан шамамен 120 км қашықтықтан көрінеді. Бұл тау француз жазушысы Жюль Верннің "Жер ортасына саяхат" романында оқиға орын алатын жер ретінде де танымал. Снейфеллсйокуллдың айналасындағы аймақ Исландия үкіметі шешімімен төрт ұлттық парктің бірі деп жарияланды. Сондай-ақ, бұл жерде протестанттық шіркеу – Иньяльдшолл шіркеуі орналасқан. Жарым арал "Лаксдола сағасының" маңызды орындарының бірі болып табылады және саға бойынша, ол Варяг гвардиясының алғашқы батыс скандинавиялық мүшесі Болли Боллассонның туған жері. Сағада айтылғандай, осы аймақта Гудрун Освифурсдотир, Болли Торлейкссон және Снорри Годи сияқты тарихи тұлғалар да өмір сүрген. Снейфеллснес түбегіндегі жергілікті балықшы ауылдары мен шағын қалаларға Арнарстапи, Хеллнар, Риф, Олафсвик, Грундарфьёрдур және Стиккишолмур жатады. Хелиссандур маңында Батыс Еуропадағы ең биік құрылым – Хелиссандурдағы Ұзақ толқындық радио мұнарасы орналасқан. 2008 жылдың маусым айында Снейфеллснес халқы EarthCheck қауымдастығының сертификатын алды, бұл Исландияда және Еуропада EarthCheck сертификатын алған алғашқы аймақ, ал әлем бойынша төртінші аймақ болды. Снейфеллснес 2003 жылдан бері EarthCheck бағдарламасына қатысып келеді және соңғы бес жыл қатарынан сәтті бағаланды.

Экология

Жарым аралда 323 гүлді өсімдік және папоротниктер түрі анықталды, ал жалпы өсімдік экологиясы Исландияның боралдық қайың ормандары мен альпілік тундра экожүйесіне тән. Ligusticum scoticum (Шотландиялық ловаж, шотландтық лакрица тамыры) – тек Исландияда, жарты аралдың батыс беткейінде ғана кездесетін жеуге жарамды өсімдік. Оңтүстік жағалауында өсімдіктердің әртүрлілігі бай, салыстырмалы түрде бұзылмаған ылғалды жерлер көп. Снайфелльснесте 13 түрдің су құстары және көптеген басқа да су құстары табылған. Брейдафьёрдур – теңіз балдырлары мен ламинария ормандарымен және Исландиядағы ең ірі мөрлер мен теңіз құстарының популяциясы бар маңызды теңіз экожүйесі. 1980 жылдан кейін саны күрт азайғаннан кейін, 2019 жылы Исландияда мөр аулауға тыйым салынды. Касаткалар (killer whale) жиі жарты аралдың батыс жағынан табылады, сондай-ақ көптеген басқа киттерді де көруге болады, ескерте кетейік, 2003 жылдан бері Исландияда кит аулауға рұқсат беріліп келеді. Снайфелльснесте 60-тан астам түрдің құстары көбейеді. Пуффин (puffin) көбінесе батыс жарты аралында кездеседі және қыс айларында жоқ. Аққұйрықты бүркіттердің саны Исландияда 1913 жылдан бері қорғалатын түр ретінде танылғаннан кейін 1970 жылдары қалпына келе бастады, ал басқа да жыртқыш құстар да кездеседі. Исландияда қорғалатын құс – талақай (barn owl) Снайфелльснесте жиі кездеседі. Қоныстанғанға дейін арктикалық түлкі ғана ең жоғары хищник ретінде болған, бірақ қазір Исландияның басқа жерлеріндегідей, экожүйеге әсер ететін көптеген басқа енгізілген сүтқоректілер бар. Арктикалық түлкі әдетте таулы және жазық жерлерге бөлінеді, соңғысы жыл бойы қызғылт қоңыр түсті болады. Снайфелльсйёкюдль ұлттық паркі аумағында 2001 жылдан бері түлкі аулауға тыйым салынған. Америкалық норка 1932 жылы Исландияда жабайы табиғатқа қашқаннан кейін жарты аралды мекендеді, содан бері Исландиядағы популяциясы 2003 жылға қарай ең жоғары деңгейге жетті, бірақ адамдардың аулауы соңғы кездегі халықтың азаюына себеп болды деген ешқандай дәлел жоқ. Исландияда төрт түрдің кеміргіштері бар, бірақ Снайфелльснесте тек орман тышқаны ғана көптеп кездеседі.