Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исландияның географиялық ерекшеліктері
Geographical features of Iceland
Исландия Солтүстік Атлантика және Солтүстік Мұзды мұхиттарының қосылған жерінде, Гренландияның шығысында және Арктика шеңберінің оңтүстігінде, Солтүстік Атлантика тізбегінің құрылымдық шекарасының үстінде орналасқан арал мемлекеті. Бұл арал елдің аумағы бойынша әлемде 18-ші орында тұр және халық тығыздығы бойынша ең сирек қоныстанған елдердің бірі. Гренландияны есептемегенде, бұл Еуропаның ең батыс мемлекеті және континенттік Еуропадан көбірек жері мұздықтармен жабылған. Оның жалпы ауданы және эксклюзивті экономикалық аймағы бар.
Iceland is an island country at the confluence of the North Atlantic and Arctic oceans, east of Greenland and immediately south of the Arctic Circle, atop the constructive boundary of the northern Mid Atlantic Ridge. The island country is the world's 18th largest in area and one of the most sparsely populated. It is the westernmost European country when not including Greenland and has more land covered by glaciers than continental Europe. Its total size is and possesses an exclusive economic zone of .
Физикалық география
Исландия сегіз географиялық аймақтан тұрады: Бас аймақ, Оңтүстік түбегі, Батыс, Вестфьорд, Солтүстік-Батыс, Солтүстік-Шығыс, Шығыс және Оңтүстік. Жердің 20 пайызы жайылым ретінде пайдаланылады, ал тек 1 пайызы ғана өңделеді. Исландия бұрын елдің үлкен бөлігін жапқан орманның көп бөлігін жоғалтты, бірақ қазір ауқымды орманды қайта өсіру бағдарламасы жүргізілуде. Қазбаланған ағаш гүлінің қалдықтары және алғашқы қоныс салушылардың сипаттамалары, адамдар бұл жерге шамамен 800 жылдан бастап қоныстанған деп есептеледі, аралдың 30-40 пайызын ағаштар құраған. Дегенмен, бүгінде алғашқы қайың ормандарының аз ғана бөлігі қалды, олардың ең танымалдары – Hallormsstaðaskógur және Vaglaskógur. Исландия 36 аралдан тұрады. Аралдағы ең ұзын өзен – Þjórsá. Исландияда үш ұлттық саябақ бар: Ватнайокуль ұлттық саябағы, Снайфелльсйокуль ұлттық саябағы және Þingvellir ұлттық саябағы. Халық қоныстанған аймақтар жағалауда, әсіресе оңтүстік-батыста орналасқан, ал орталық таулы жоталар көбінесе адам қоныстанбайды. Аралдың жер бедері көбінесе тау шыңдарымен, мұздықтармен және шығанақтар мен фьордтармен тіреліп жатқан платодан тұрады.
Iceland consists of eight geographical regions, Capital Region, Southern Peninsula, West, Westfjords, Northwest, Northeast, East and South. Twenty per cent of the land is used for grazing, while only one per cent is cultivated. Iceland has lost most of the woodland that previously covered large areas of the country, but an ambitious reforestation program is currently underway. Fossilized tree pollen and descriptions by the early settlers indicate that prior to human settlement, now thought to have occurred from around AD 800 onwards, trees covered between thirty and forty per cent of the island. Today, however, there are only small patches of the original birch forests left, the most prominent being Hallormsstaðaskógur and Vaglaskógur. The country of Iceland contains 36 islands. The longest river on the island is Þjórsá at Iceland has three national parks: Vatnajökull National Park, Snæfellsjökull National Park, and Þingvellir National Park. The inhabited areas are on the coast, particularly in the southwest, while the central highlands are all but uninhabited. The island's terrain is mostly plateau interspersed with mountain peaks, icefields and a coast deeply indented by bays and fjords.
Биікті жерлер
Биік таулы аймақтар Исландия жерінің шамамен жартысын құрайды, олар жақында пайда болған жанартаулық текті және таулы лава шөлінен (теңіз деңгейінен ең жоғары нүктесі) және басқа да құнарсыз жерлерден тұрады. Бұл аймақ көбінесе адам қоныстанбайды және өмір сүруге қолайсыз.
The Highlands make up about half of Iceland's land area, which is of recent volcanic origin and consists of a mountainous lava desert (highest elevation above sea level) and other wastelands. The area is mostly uninhabited and uninhabitable.
Батыс фьордтар
Вестфьорд аймағы Исландияның солтүстік-батыс жағалауындағы ірі, таулы жартыаралдан құралған. Атауынан көрініп тұрғандай, жағалауында көптеген фьордтар бар. Бұл жартыаралда Исландияның ең солтүстіктегі мұздығы – Дрангайокулл орналасқан.
The Westfjords region is composed of a large, mountainous peninsula on Iceland's northwestern coast. The coastline is marked by numerous fjords as its name suggests. The peninsula contains Iceland's northernmost glacier, Drangajökull.
Оңтүстік жарты арал
Оңтүстік жартыарал, сондай-ақ Рейкьянес жартыаралы деп те аталады, Исландияның оңтүстік-батыс бұрышында орналасқан. Активті вулканизм мен үлкен лава далаларының салдарынан бұл аймақта өсімдік жамылғышы аз. Жартыаралдың оңтүстік бөлігінде, Клейфарватн көлі мен Крысувик геотермалды аймағында ыстық су бұлақтары мен күкірт сулары бар.
The Southern Peninsula, also known as the Reykjanes Peninsula, is located in the southwestern corner of Iceland. The area contains little vegetation because of active volcanism and large lava fields. There are hot springs and sulphur springs in the southern portion of the peninsula, in the Kleifarvatn lake and the Krýsuvík geothermal area.
Елордалық аймақ
Елордалық аймақ – Исландияның астанасы Рейкьявик орналасқан жер және Исландияның ең тығыз бейіттелген аймағы. Ол аралдың оңтүстік-батыс жағалауында, Оңтүстік түбектің жанында орналасқан. Рейкьявиктің басым бөлігі Сельтжарнарн түбегінде жатыр. 914 метр биіктіктегі Есья тауы Рейкьявикке ең жақын орналасқан ең биік тау. Бірнеше табиғи порты бар, олардың көмегімен жақсы балық аулауға болады.
Home to Iceland's capital, Reykjavík, the Capital Region is the most densely populated area in Iceland. It is located on the southwest coast of the island near the Southern Peninsula. The majority of Reykjavík is located on the Seltjarnarnes peninsula. Mount Esja, at 914 metres (2,999 ft), is the highest mountain in the vicinity of Reykjavík. Several natural harbours exist and provide good fishing grounds.
Батыс
Аралдың батыс бөлігінде және Астана аймағының солтүстігінде орналасқан. Глимур – Исландиядағы екінші биік сарқырама. Батыс аймағында Боргарфьёрдур фьорды да бар, онда Deildartunguhver сияқты жанартаулық белсенділік және қуатты ыстық су бұлағы орналасқан. Гафнарфьолл тауы айналасына көтеріледі.
Located in the western portion of the island and north of the Capital Region. In Hvalfjörður fjord rests the second tallest waterfall in Iceland, Glymur. West is also home to Borgarfjörður, a fjord with volcanic activity such as Deildartunguhver, a powerful hotspring. The Hafnarfjall Mountain rises over the landscape.
Оңтүстік
Исландияның оңтүстік бөлігінде Гекла, Элджа және Катла сияқты ең белгілі жанартаулары орналасқан. Жанартаулармен қатар Ватнайокуль, Мирдальшёкуль және Эйяфьялайокуль сияқты көптеген мұздықтар да бар. Базальтты колонналар мен қара құмды жағажайлар – аймақтың жанартаулық активтілігінің көрінісі. Аймақта тау тізбектері мен Исландияның ең жоғары нүктесі – Хваннадалшнюкур, сондай-ақ Вестманнайяр (Батыс аралдары) архипелагы да кездеседі.
The southern portion of Iceland contains some of its most notable volcanoes such as Hekla, Eldgjá, and Katla. Alongside the volcanoes exist numerous glaciers such as Vatnajökull, Mýrdalsjökull, and Eyjafjallajökull. Basalt columns and black sand beaches are examples of the volcanic activity of the area. The area also contains mountain ranges and Iceland's highest peak, Hvannadalshnjúkur, as well as the Vestmannaeyjar (Westman Islands) archipelago.
Шығыс
Шығыс Исландия аралдың көп бөлігін құрайтын өсімдіктер мен қайың ормандарына ие.
East Iceland contains the majority of the island's vegetation and birch forests.
Климат
Солтүстік Атлантика ағымының теңдестіретін әсерінен климат қоңыржай, ылғалды, салқын жаздармен және салыстырмалы түрде жұмсақ, бірақ желді қыстармен сипатталады. Рейкьявик шілде айында орташа температурасы 13°C, ал қаңтар айында 0°C құрайды. Аймақтың Кёппен климаттық жіктелуі субполярлық теңіздік климат (Cfc) болып табылады, ал аралдың көп бөлігі Тундра (ET) аймағына жатады.
Because of the moderating influence of the North Atlantic Current, the climate is temperate and characterized by damp, cool summers and relatively mild but windy winters. Reykjavík has an average temperature of in July and in January It has a Köppen Climate Classification of Subpolar oceanic climate (Cfc) with most of the island classified as Tundra (ET).
Геология
Исландияда кең ауқымды вулкандық және геотермальдық белсенділік байқалады. Еуразиялық және Солтүстік Америка тектоникалық тақталарын бөліп тұратын Орта Атлантикалық қырқасымен байланысты жарық Исландияны оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа дейін кесіп өтеді. Бұл географиялық ерекшелік Þingvellir ұлттық паркінде жақсы көрінеді, онда тау үсті керемет табиғи амфитеатр құрайды. Осы жерде 930 жылы тұңғыш рет шақырылған Исландияның Альтингі парламенті орналасқан. Көптеген адамдардың қате түсінігі бойынша, Þingvellir Солтүстік Америка және Еуразия континенттік тақталарының қиылысында жатыр. Дегенмен, шындығында олар Солтүстік Америка континенттік тақтасы мен шамамен 10,000 км² аумақты құрайтын Hreppar микротақтасының (Hreppaflekinn) қиылысында орналасқан. 1963 жылдан 1967 жылға дейін оңтүстік-батыс жағалауда болған вулкандық жарылыстан Суртси аралы пайда болды.
Iceland has extensive volcanic and geothermal activity. The rift associated with the Mid Atlantic Ridge, which marks the division between the Eurasian Plate and North American tectonic plates, runs across Iceland from the southwest to the northeast. This geographic feature is prominent at the Þingvellir National Park, where the promontory creates an extraordinary natural amphitheatre. The site was the home of Iceland's parliament, the Alþing, which was first convened in 930. It is a common misconception that Þingvellir is at the juncture between the North American and Eurasian continental plates. However, they are in fact at the juncture of the North American continental plate and a smaller plate (approx. 10,000 km2) called the Hreppar Microplate (Hreppaflekinn). From 1963 to 1967, the island of Surtsey was created on the southwest coast by a volcanic eruption.
Геологиялық қызмет
Геологиялық тұрғыдан жас жер, Исландия Исландияның ыстық нүктесінде және онымен тікелей өтетін Атлантикалық жотасында орналасқан. Бұл орналасқан жері аралдың жоғары геологиялық белсенділігін, жер сілкіністерін және жанартауларды, әсіресе Хекла, Элджа, Хердубрейд және Элдфеллді білдіреді. 2010 жылы Эйяфьялайекульль (1666 м) жанартауы атқылап, Еуропалық әуе трафигіне кедергі келтірді. Геотермиялық белсенділікті көрсету үшін, Исландияның метеорологиялық қызметі 2021 жылдың ақпан айындағы бір апта ішінде Оңтүстік-Батыс Рейкьянес аймағында шамамен 17 000 жер сілкінісі болғанын хабарлады. Исландияда Geysir гейзері де бар, одан ағылшын тіліндегі "гейзер" сөзі шыққан. Жер бетінде кең таралған геотермальдық қуаттың болуы және көптеген өзендер мен сарқырамалардың гидроэлектр энергиясын пайдалануы тұрғындардың көпшілігіне қолжетімді, арзан ыстық су, жылу және электр энергиясын қамтамасыз етеді. Арал негізінен базальттен тұрады, ол Гавайиде де кездесетін сияқты, төмен кремнийлі лавамен байланысты. Дегенмен, Исландияда түрлі вулкандық типтер (құрама және жарықша) бар, олардың көпшілігі риолит және андезит сияқты көбірек дамыған лаваларды шығарады. Исландияда жүздеген жанартау бар, оның шамамен 30-ы белсенді жанартау жүйелері болып табылады.
A geologically young land, Iceland is located on both the Iceland hotspot and the Mid Atlantic Ridge, which runs right through it. This location means that the island is highly geologically active with earthquakes and volcanoes, notably Hekla, Eldgjá, Herðubreið and Eldfell. Eyjafjallajökull (1,666 m) erupted in 2010, disrupting European air traffic. To demonstrate the geothermal activity, the Icelandic Meteorological Office said that during a single week in February 2021, around 17,000 earthquakes have hit the southwestern region of Reykjanes. Iceland has many geysers, including Geysir, from which the English word geyser is derived. With the widespread availability of geothermal power, and the harnessing of many rivers and waterfalls for hydroelectricity, most residents have access to inexpensive hot water, heating, and electricity. The island is composed primarily of basalt, a low silica lava associated with effusive volcanism as has occurred also in Hawaii. Iceland, however, has a variety of volcanic types (composite and fissure), many producing more evolved lavas such as rhyolite and andesite. Iceland has hundreds of volcanoes, with approximately 30 active volcanic systems.