Кіріспе

Фильм жанры

Инди-фильм – стиль, жанр немесе қаржыландырылу тұрғысынан бағыттан тыс фильм. Атақты мысалдар: Джон Уотерстің "Қызғылт фламинголар", Дэвид Линчтің "Ернек" ("Eraserhead"), Энди Уорхолдың "Көк фильм", Роза фон Праунхаймның "Талли Браун, Нью-Йорк", Фрэнк Хененлоттердің "Себет ішіндегі", Никос Николаидистің "Сингапур слингі", "Ринс Дримс" тобының "Кафе Flesh" және Жорг Буттгерейттің "Некромантик".

Анықтамасы мен тарихы

"Андерграунд фильм" термині алғаш рет 1957 жылы американдық киносыншы Мэнни Фарбердің "Андерграунд фильмдері" атты эссесінде қолданылды. Фарбер оны "Голливудта өнерге қарсы рөл атқарған" режиссерлердің туындыларына қатысты пайдаланды. Ол "Рауль Уолш, Говард Хоукс, Уильям Веллман сияқты әскер, каубой, гангстер режиссерлерін" және басқаларын "кем дарынды Де Сика мен Зиннеманндармен [олар] сыншыларды әрі қарай қызықтырады" деп салыстырды. Дегенмен, "Жер асты баспасөзінде" болғандай, бұл термин заңды және ресми БАҚ-тың төменінде жасырын және бұзық мәдениетке метафоралық сілтеме ретінде қалыптасты. 1950 жылдардың соңында "андерграунд фильм" термині алғашқы тәуелсіз фильмдер жасаушыларды сипаттау үшін қолданыла бастады, олар алғаш Сан-Францискода (Калифорния), Нью-Йоркте (Нью-Йорк) жұмыс істеді, жақын арада әлемнің басқа қалаларында да пайда болды, соның ішінде Ұлыбританиядағы Лондон фильмдер жасаушылар кооперативі және Австралиядағы Сиднейдегі Ubu Films. Бұл қозғалысты сол кездегі экспериментатор кинорежиссерлер Ширли Кларк, Стэн Бракхедж, Гарри Эверетт Смит, Майя Дерен, Энди Уорхол, Кеннет Ангер, Джонас Мекас, Кен Джейкобс, Рон Райс, Джек Смит, Джордж және Майк Кучар, сондай-ақ Брюс Коннер көрнекті етті. 1960 жылдардың соңына қарай осы режиссерлер білдірген қозғалыс дамып, кейбіреулері өздерінің туындыларын сипаттау үшін авангард немесе эксперименталды сияқты терминдерді қалау арқылы сөздің контрмәдени, психоделикалық мәнінен алшақтады. Ник Зедт және 1970 жылдардың соңынан 1990 жылдардың басына дейінгі Нью-Йорк негізді "Трансгрессия киносы" мен "Толқынсыз кино" киносымен байланысты басқа режиссерлер бұл терминді ең жақсы қабылдады, ол әлі де тәуелсіз киноның контрмәдени шеңберіне сілтеме жасау үшін қолданылады.

Соңғы күндердің киносы

1990 жылдардың басында Трансгрессия киносының мұрасы жаңа буынға көшті, олар "жер асты киносын" трансгрессивті өнермен байланыстырды – бұл коммерциялық дистрибьюторлар, мысалы, Мирамакс пен Нью-Лайн ұсынған тәуелсіз фильмнің коммерцияланған нұсқаларына, сондай-ақ ірі музейлерде институционалдық деңгейде мойындалған эксперименталды киноға қарсы жасалған, өте төмен бюджетті фильмдерді білдірді. Осы рух жер асты кинофестивальдерінің (Нью-Йорк, Чикаго, Бостон, Сидней, Гамильтон, Торонтоның Images фестивалі және тағы да басқалары) алғашқы жылдарында, Film Threat сияқты журналдарда, сондай-ақ Крейг Болдуин, Джон Морицугу, Карлос Атанес, Джонни Террис, Сара Джейкобсон және Брюс Ла Брюс сияқты режиссерлердің туындыларында көрінді. Лондон қаласында жер астының жаңаруы радикалды ашық қолжетімділік тобы – Exploding Cinema кіретін жер асты кино клубтарының қозғалысы ретінде пайда болды. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында бұл терминнің мағынасы қайтадан бұлыңқырады, себебі жер асты фестивальдеріндегі туындылар формалды эксперименттермен бірігіп кетті, ал он жыл бұрынғы айқын шекаралар енді бұрынғыдай көзге түспеді. Егер бұл термин қолданылса, ол өте төмен бюджетті тәуелсіз фильмдерді, мүмкін, трансгрессивті мазмұнды, немесе пост-панк музыкасы мен мәдениетіне ұқсас лоу-фай (lo-fi) стильдегі туындыларды білдіреді. Жер асты киносындағы соңғы дамуды Lower East Side-да орналасқан ASS Studios кино өндіріс компаниясының мысалынан көруге болады. 2011 жылы жазушы Reverend Jen және режиссер Courtney Fathom Sell құрған бұл топ өндірістің қазіргі заманғы әдістерінен жаңылды, барлық жұмыстарын ескі Hi 8 форматында, көбінесе бюджетсіз түсіруді жөн көрді. Нью-Йорктегі көптеген актерлерді пайдаланып, олардың туындыларында көбінесе кабаре элементтері мен тыйым салынған тақырыптар кездеседі. Бұл фильмдер көбінесе Нью-Йорк қаласы мен оның айналасындағы орындарда және барларда көрсетілді.

Жер асты және культ

"Андерграунд фильм" термині кейде культ фильмінің синонимі ретінде қолданылады (мысалы, "Раулды жеу" фильмі сияқты). Екеуінің арасында маңызды айырмашылықтар болғанымен, осы екі санаттың арасындағы елеулі үлестік бөлісу даусыз. Мысалы, Кеннет Ангердің фильмдерін "жер асты" деп санауға болады, ал "Heathers" (New World Pictures) сияқты студиялық фильмнің культ жанкүйерлері болуы мүмкін, бірақ оны "жер асты" фильмі деп дәл айтуға болмайды.

Сын

Кино сыншысы Паулин Каел көптеген жерастылық киноны "жарнама мен өнер саласындағы өзара мақтаудың өнімі" деп атады.