Кіріспе

Американдық биохимик (1922–2020)

Стэнли Коэн (17 қараша 1922 – 5 ақпан 2020) – американдық биохимик, ол Рита Леви-Монтальчинимен бірге 1986 жылы жүйке өсу факторын бөліп шығару және эпидермалық өсу факторын жаңадан ашқандығы үшін физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Ол 2020 жылдың ақпанында 97 жасында дүние салды.

Ерте өмір және білім

Коэн 1922 жылғы 17 қарашада Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында дүниеге келген. Ол Фанни (құрмет аты Фейтель) мен Луи Коэннің ұлы, тігінші. Оның ата-анасы еврей иммигранттары еді. Коэн 1943 жылы Бруклин колледжінде бакалавр дәрежесін алды, химия және биология мамандықтарын біріктіріп оқыған. Ақша табу үшін сүт өңдеу зауытында бактериолог болып жұмыс істегеннен кейін, 1945 жылы Оберлин колледжінен зоология бойынша магистр дәрежесін алды. 1948 жылы Мичиган университетінде биохимия кафедрасында жер құрттарының метаболизмі тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады.

Мансап

Оның алғашқы академиялық жұмысы Колорадо университетінде ерте туған нәрестелердің метаболизмін зерттеу болды. 1952 жылы ол Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетіне көшті, бастапқыда радиология кафедрасында изотоптық әдістемелерді үйреніп, кейін зоология кафедрасында жұмыс істеді. Рита Леви Монталчинимен бірге жұмыс істеп, ол нервтік өсу факторын бөліп алды. Кейіннен ол жаңа туған егеуқұйрықтардың тіс қақпақтарының ашылуын және қабақтарының ашылуын үдетуге қабілетті белокты бөліп алды, бұл белок эпидермалық өсу факторы деп қайта аталды. 1959 жылы Вандербильт университетінің медицина мектебінің құрамына қосылғаннан кейін жасушалық өсу факторлары бойынша зерттеулерін жалғастырды.

Сыйлықтар мен мұра

Коэн 1983 жылы Рита Леви Монталчинимен бірге Колумбия университетінен Луиза Гросс Хорвиц сыйлығын алды, 1986 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын жүйке өсу факторын оқшаулау және эпидермалық өсу факторын ашуы үшін алды, сондай-ақ 1986 жылы Ұлттық ғылым медалін алды. Оның жасушалық өсу факторларына қатысты зерттеулері қатерлі ісіктің дамуын түсінуге және оған қарсы дәрілерді жасауға негіз болды. 2022 жылдың наурыз айына қарай оның Scopus h-индексі 82-ге тең болды.