Кіріспе

Британдық әлеуметтанушы (1942–2013)

Стэнли Коэн (23 ақпан 1942 – 7 қаңтар 2013) – әлеуметтанушы және криминолог, Лондон экономика мектебінің әлеуметтану профессоры. Ол «эмоцияларды басқару» саласында жаңа академиялық ізденістер жасағанымен белгілі, соның ішінде сезімталдық, шамадан тыс реакция және эмоцияларды жоққа шығару сияқты эмоцияларды дұрыс емес басқару мәселелерін зерттеді. Ол өмір бойы адам құқықтарының бұзылуы туралы алаңдады, алғашқыда Оңтүстік Африкада өсіп, кейін Англияда және соңында Палестинада түрмелерді зерттеді. Ол Лондон экономика мектебінде Адам құқықтарын зерттеу орталығын құрды.

Өмір

Коэн 1942 жылы Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласында литвалық кәсіпкердің ұлы болып дүниеге келді. Ол сионист ретінде өсіп, Израильде қоныстанғанға ниеттенген. Витватерсранд университетінде әлеуметтану және әлеуметтік жұмыс мамандықтарын оқып, апартеидке қарсы күреске қатысты. 1963 жылы Лондонға келді, онда әлеуметтік жұмыскер болып жұмыс істеді, кейін Лондон экономика мектебінде (LSE) жасөспірімдердің қылмыстық әрекеттеріне қоғамның реакциясы тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады. Сол кезде Англияның оңтүстік теңіз жағалау қалаларында Модтар мен Рокерлердің жастар төңкерісі болып жатқан еді, ол осы төңкерісті сенсациялық баспасөз арқылы және тікелей сұхбаттар арқылы зерттеді. 1967 жылдан бастап ол Энфилд колледжінде (Лондонның солтүстік-шығысы) және содан кейін Дарем университетінде социологиядан дәріс берді. 1968 жылғы студенттік көтерілістер кезінде ол психиатрияға қарсы қозғалыстың ықпалына ілікті және Ұлттық девианттық симпозиумына қатысты. Йорктан Лори Тейлормен бірлескен Дархам түрмесіндегі жобасы үш кітап жарық көруіне әкелді: «Психологиялық аман қалу: Ұзақ мерзімді қамауда болу тәжірибесі» (1972), «Қашуға жасалған әрекеттер» (1976), «Түрме құпиялары» (1978) және кейіннен Коэн жеке жазған «Әлеуметтік бақылау туралы көзқарастар: Қылмыс, жаза және жіктеу» (1985) кітабы, сондай-ақ девианттықты күшейту спиралі туралы ұғым. Бұл криминологияның назарын қылмыстың себептерінен әлеуметтік реакцияға, қылмыстың социологиясына және әлеуметтік бақылауға ауыруына көмектесті. Коэн бұқаралық ақпарат құралдарының кейбір мінез-құлық түрлеріне шамадан тыс реакция жасайтынын, оны қолданыстағы әлеуметтік нормаларға қарсы тұру ретінде қарастыратынын айтты. Алайда, бұқаралық ақпарат құралдарының осы мінез-құлықты бейнелеуі оны анықтауға, таратуға және сырттан бақылаушылар мен қабылдаушылар үшін үлгі ретінде көрсетуге көмектеседі. Осылайша, бұқаралық ақпарат құралдарында бейнеленген қоғамның моральдық паникасы әлеуметтік жағынан қабылданбас мінез-құлықты одан әрі күшейтеді. Коэн моральдық паника терминін енгізгенімен, бұл термин бұрыннан бар екенін атап өткен жөн, мысалы, оның алғашқы қолданылуы 1830 жылғы «Төрттік христиандық көрерменде» кездеседі, ал 1964 жылы оны канадалық коммуникация теоретигі Маршалл Маклюхан қолданған.

Бас тарту жағдайы (2001)

Коэннің соңғы кітабы "Жоққа шығару күйлері: Қиыншылықтар мен азап туралы білу" адамдардың кедейлік, азап, әділетсіздік сияқты жағымсыз шындықтардан қашудың жеке және саяси жолдарын талдауға тырысады. 11 тарауда ол бас тартудың бастапқы формаларын зерттейді: "Білу және білмеу: Бас тарту психологиясы" (Адамдар бір уақытта осындай мәселелерді қалай біліп, білмеуі мүмкін?), "Жұмыста бас тарту: Механизмдер мен риторикалық тәсілдер", "Қиыншылықтарға есеп беру: Қылмыскерлер мен шенеуніктер", "Өткенді жабу: Жеке естеліктер, қоғамдық тарихтар", "Көрермандық күй" (Білімсіздік – бақыт болса, көрерман қаншалықты жауапкершілікке ие?), "Азап-қайғының бейнелері", "Шақыру: Ашуды әрекетке ұйымдастыру", "Қабірлерді қазу, жараларды ашу: Өткенді мойындау", "Қазіргі мойындау" (қоғамдық және жеке трансформация) және "Аяқталмаған мәселелермен" аяқталады. Кітап ағылшын тіліндегі сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. "The Guardian" газеті: "Ол оқырманды осылай ойға жетелейді: "қалыпты" жағдай – жоққа шығару, ал шындықты көру және оған сәйкес әрекет ету қабілеті – жеке адамдарда да, үкіметтерде де сирек кездесетін құбылыс", – деп жазды. Майкл Игнатьев: "Бұл кітап болашақта осы тақырыптағы барлық пікірталастардың бастапқы нүктесіне айналады", – деді. Лори Тейлор оның мінезі туралы былай деп еске алды: "Ол жолында кездескен педанттар мен пайдакүнемдерге қатыгездік танытатын, мансапқа көтерілген сайын саяси принциптерін өзгертетіндерге төзбейтін". Коэннің әзілге құштарлығы мен өзімен-өзі әжуалауына бір мысал: Тейлор келесі ғылыми ынтымақтастықтарында ішімдік ішуді азайтуды ұсынғанда, Ричард Бертонның "әлемді нағыз қалпында көре аламын" деген сөзіне Коэн: "Бұл жақсы, бірақ әлемді нағыз қалпында көруге кімнің құмарлығы бар?" – деп жауап берді.

1960 жылдар

Коэн, С. (1969) Хулигандар, вандалдар және қоғам: жасөспірімдердің қылмыстық әрекеттеріне қоғамның реакциясын зерттеу. PhD диссертациясы, Лондон экономика және саясаттану мектебі (LSE).

1970 жылдар

Коэн, С. (ред.) (1971) Девианттық бейнелер. Хармондсворт: Пингвин.
Коэн, С. (1971) "Жасөсперімдер тобының зорлық-зомбылығы мен вандализмді зерттеуге қатысты бағыттар". Британдық криминология журналы, 11(4): 319–340.
Коэн, С. (1971) "Наразылық, тәртіпсіздік және қылмыстық мінез-құлық: белгілерде немесе іс-әрекеттердегі үйлесімділік?". Жастар арасындағы наразылықтар жөніндегі халықаралық симпозиумда оқылған баяндама, Тель-Авив, 25–27 қазан.
Коэн, С. (1972) Халық шайтандары мен моральдық паникалар. Лондон: Макгиббон және Ки.
Коэн, С. (1972) "Құтылу, қирату және ұмтылыстың әлеуметтік контексі". Ривен, Б. (ред.) Жетпісінші жылдардың басындағы жастар. Лондон: Мартин Робертсон.
Тейлор, Л. & Коэн, С. (1972) Психологиялық тіршілік: ұзақ мерзімді түрмеде отыру тәжірибесі. Хармондсворт: Пингвин.
Коэн, С. & Тейлор, Лори (1976) Қашуға жасалған әрекеттер: күнделікті өмірдегі қарсылықтың теориясы мен практикасы.
Коэн, С. (1979) "Жазалайтын қала: әлеуметтік бақылаудың таралуы туралы ескертулер". Қазіргі заманғы дағдарыстар, 3(4): 341–363.

1980 жылдар

Коэн, С. (1980) "Құмдағы іздер: Ұлыбританиядағы криминология және девианттылық социологиясы туралы толықтырылған есеп" Фицджеральд, М., Макленнан, Г. & Паусон, Дж. (ред.) Crime and Society: Readings in History and Theory, Лондон: Routledge and Kegan Paul, 240-бет.
Коэн, С. (1982) "Үшінші әлемдегі батыс қылмысты бақылау үлгілері", S. Spitzer және R. Simon (ред.) Заң, девианттылық және әлеуметтік бақылау зерттеулері, 4-том.
Коэн, С. & Скалл, А. (ред.) (1983) Әлеуметтік бақылау және мемлекет: тарихи және салыстырмалы эсселер, Оксфорд: Martin Robertson.
Коэн, С. (1985) Әлеуметтік бақылау туралы көзқарастар: қылмыс, жаза және жіктеу, Polity Press.
Коэн, С. (1988) Криминологияға қарсы, Нью-Брансуик, Нью-Джерси: Transaction Books.
Коэн, С. (1988) "Децентрализацияны қастерлеу: құндылықтар, көзқарастар және саясат", J. Lowman және басқалар (ред.) Түрмеден босату: әлеуметтік бақылау социологиясы бойынша эсселер, Алдершот: Gower.

1990 жылдар

Коэн, С. (1990) "Интеллектуалды скептицизм және саяси міндеттеме: Радикалды криминологияның жағдайы", Криминология институты, Амстердам университеті. Коэн, С. (1991) "Израильдегі азаптау туралы әңгіме", Tikkun, 6(6): 23–30, 89–90. Коэн, С. (1993) "Адам құқықтары және мемлекеттік қылмыстар: мойндамау мәдениеті", Австралия және Жаңа Зеландия криминология журналы, 26(2): 97–115. Джон Барридің естелік лекциясы, Мельбурн университеті, 30 қыркүйек 1992 жыл.

2000 жылдар

Коэн, С. (2001) Бас тарту күйлері: Әрекеттер мен азап туралы білу, Polity Press, 360 бет.
Коэн, С. & Сеу, Б. (2002) "Тым көп сезінбеу үшін жеткілікті білу", П. Петро (ред.) Шындық туралы мәлімдемелер: Бейнелеулер мен адам құқықтары, Пискатауэй, Нью-Джерси: Ратгерс университетінің баспасы. 256 бет.