Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гавайилік кеспе нөһоры
Жапонияда «Saimin» деп шығарылған жапондық қорқыныш фильмі
Hawaiian noodle dish
the Japanese Horror film released as Saimin in Japan
Saimin – Гавайидің қазіргі асханасында кең таралған кеспе шұбаты. Дәстүрлі түрде жұмсақ бидай жұмыртқалы кеспеден тұрады, ыстық сорпаға салынып, кесілген жасыл пиязбен және жұқа кесілген етпен (немесе балықпен) әшекейленеді. Қазіргі нұсқаларында шар сиу, кесілген спам, кесілген жұмыртқа, бок чой, саңырауқұлақтар немесе ұсатылған нори сияқты қосымша ингредиенттер болуы мүмкін. Егер кеспе шұбатына қытай пельмендері (кнедли) қосылса, онда ол мәзірде «вонтон мин» деп көрсетіледі. Барлық Saimin мекемелерінің шұбаға арналған әртүрлі, көбінесе құпия рецептілері бар, бірақ олар негізінен кептірілген креветка мен дәмдеуіштерді негізгі ингредиенттер ретінде пайдаланады. Saimin сорпасына қытайдың ащы горчицасы мен соя соусы қосылады, олар әр адамның талғанына қарай аз мөлшерде салынады. Гавайидің көптеген тұрғындары осы тағамды кептірілген терияки етінен жасалған шашлыктармен немесе американдық гамбургерлермен бірге жеуді жақсы көреді. Saimin Гавайидегі плантация кезеңінде пайда болды және Гавайи аралдарындағы мәдени әсерлердің тарихын көрсетеді. Бұл жыл бойы таңғы ас, түскі ас, кешкі ас немесе түнгі снак ретінде жейтін жергілікті тағам. Бастапқыда жұмысшы табының тағамы болған Saimin қазір Гавайидегі фастфудтан бастап бес жұлдызды қонақүйлерге дейінгі мейрамханалардың мәзірінде кездеседі. Оны спорттық іс-шараларда да жиі жейді, мұнда сату орындарында попкорн мен начоспен бірге ыстық кеспе шұбаты ұсынылады. Saimin сондай-ақ жылдам пісірілетін кеспе сияқты, дайын қаптамада салынған тағам ретінде де қол жетімді.
Saimin is a noodle soup dish common in the contemporary cuisine of Hawaii. Traditionally consisting of soft wheat egg noodles served in a hot garnished with diced green onions and a thin slice of , modern versions of saimin include additional toppings such as char siu, sliced Spam, sliced egg, bok choy, mushrooms, or shredded nori. When Chinese dumplings are added to the noodle soup, it is seen on menus as the heartier wonton min. All saimin establishments have their own, often secret recipe for the soup base, but primarily use and dried shrimp as major ingredients. Common table condiments mixed in the saimin broth are Chinese hot mustard and soy sauce, added in small quantities according to each individual's taste. Many local residents of Hawaii also enjoy barbecued teriyaki beef sticks (skewers) or American hamburgers as a side dish. Saimin was developed during Hawaii's plantation era and is a testament to the history of cultural influences found in the Hawaiian Islands. It is a local comfort food eaten all year round at any time of day for breakfast, lunch, dinner, or as a late night snack. Initially consumed by the working class, saimin can now be seen on the menus of Hawaii's restaurants from fast food chains to upscale five star hotel restaurants. It is commonly eaten at sporting events as well, with concession stands offering the hot noodle soup alongside popcorn and nachos. Saimin is also available as a pre cooked packaged food much like instant ramen.
Этимология
Саймин – екі қытай сөзінен құралған: 細 (p=xì), яғни "кішкентай", және 麵 (p=miàn), яғни "лапша". Бұл сөз кантон тілінен шыққан, Гуандуннан Гавайиға қытай халқының көшіп келуін көрсетеді. "Саймин" сөзі бүгінгі күнге дейін жазбаша кантон тілінде жиі қолданылады. Гавайиде латын әрпімен жазылған сөздің алғашқы тіркелген пайдалануы 1908 жылға дейін жетеді, бірақ бұдан да ертерек жергілікті диалектте айтылған болуы мүмкін. Гавайидің қазіргі заманғы пиджин тілінде саимин лапша сорпаларының, әсіресе, жылдам пісірілетін рамен үшін жалпылама атауына айналды (мысалы, "Бір күні мен мектептен келдім, Блу мен Мейси сорпа қосылған құрғақ саимин жеп жатыр екен").
Saimin is a compound of two Chinese words: 細 (p=xì), meaning small, and 麵 (p=miàn), meaning noodle. The word derives from the Cantonese language, reflecting the immigration of Chinese people from Guangdong to Hawaii. The word "saimin" is still used commonly in written Cantonese today. The first recorded use of the romanized word in Hawaii dates as far back as 1908, but was most likely spoken in the local dialect much earlier. In Hawaii's contemporary pidgin language, saimin has become a hyponym or blanket term for noodle soups, particularly instant ramen (e. g., "And one day, I come home from school and Blu and Maisie are eating dry saimin sprinkled with the soup stock").
Шығу тегі
Сайминнің тағам ретінде пайда болуы туралы нақты мәліметтерге келісу қиын. Гавайидегі мәдениеттердің қақтығысы саиминнің нақты басталуын анықтауды қиындатады, бірақ осының өзі осы тағамды Гавайи тарихында терең тамырланған ерекше етеді. Саимин туралы ең алғашқы жазбалар оның қытайлық тағам екенін көрсетеді. Гавайидің өткен жылдарындағы газеттерде саимин туралы айтылған көптеген мақалалар оны қытай халқы мен олардың аудандарымен байланыстырады. Бұл байланыстардың көпшілігі олардың қоғамдағы төмен деңгейлі өкілдігін көрсетеді, жағымсыз сипаттама береді. Сондықтан, қытай иммигранттарының саиминнің шығу тегіне қатысты екенін айту, осы теорияны қолдайтын нақты жазбаша дәлелдер болғанымен, сезімтал мәселе болуы мүмкін. Саимин, сондай-ақ Гавайидегі қазіргі ас-судың көп бөлігі, 1850 жылдары басталған плантация кезеңінде қытай, жапон, корей, филиппин және португал шаруаларының көшіп келуімен тығыз байланысты. Көпшілік пікірге сәйкес, әр түрлі этникалық топтардан келген плантация жұмысшылары егістен оралғанда бірлесіп тамақтанатын болған. Мысалы, корейлік отбасының бақта жасыл пияз көп өскен болуы мүмкін, португалдықтар шұжық жасаудан артық шошқа етін, қытайлықтар кеспе, ал жапондықтар тамаққа қосатын ингредиенттерін әкелген. Содан кейін олар барлығын бір қазанға салып, дайындалған тағамды бөлісетін. Саимин осылай, бірлескен тамақтану арқылы дүниеге келген болуы мүмкін. Алайда, саиминнің осылай пайда болғаны туралы кең таралған пікірге күмәнді қарауға болады, өйткені сол кезде әртүрлі этникалық топтар арасындағы жарысқақтық туралы жазбалар бар. Аралас түрдегі қарым-қатынас шектеулі болды және топтар көбінесе бөлініп отырды, осылайша бірлескен тамақтануға мүмкіндік туғызбады. Гавайидегі иммигранттардың арасында қытайлардан басқа ең ірі және еуропалықтардан басқа ең ықпалды иммигранттар – жапондықтар болды. Теория бойынша, саимин осы этникалық топтың рамен жегісі келуінен пайда болған. Толық көшірме жасаудың орнына, олар Гавайиде қол жетімді ингредиенттермен шектелді, нәтижесінде саимин пайда болды. 1915 жылға дейін жапон иммигранттарының Гавайиде саимин сатқаны туралы жазбалар бар, бұл олардың оның негізін қалаушылар екенін көрсетеді. Дегенмен, жапон рамен теориясы да өз қиындықтары мен қателіктерінен бос емес. Сол кезде рамен Жапонияда бүгінгідей кең таралған емес және жапон иммигранттары оны бірден өз отанымен байланыстырмаған. Бұл тұрғыдан алғанда, егер жапон иммигранттары раменді қайта жасауға тырысқан болса, жапон тілінде «рамен» (ラーメン) сөзі 1950 жылдарға дейін қолданылмаған. Жапонияда ол алғаш рет қытайлық тағам болған раменнің өзінің шығу тегіне байланысты басқаша аталып келген. Сәйіміздің кеспесінің сипаттамасы, жапондық емес, wonton-да кездесетін қытайлық сары жұмыртқалы кеспеге көбірек ұқсайды, бұл қытайлық иммигранттардың саиминнің алғашқы дамытушылары екенін көрсетеді.
The precise origins of saimin as a dish is debatable. The clash of cultures in Hawaii makes it difficult to precisely pinpoint the exact beginning of saimin, but in turn makes this dish unique with roots set deeply in Hawaii's history. The earliest records of saimin identified the dish as being Chinese in origin. Many newspaper clippings of Hawaii's yesteryears mentioning saimin are also exclusively associated with the Chinese population and their neighborhoods. The majority of these associations are also subtly derogatory, suggesting a less desirable, low class representation of their community. That being so, it may become a sensitive issue crediting Chinese immigrants with saimin's origins even with strong written evidence behind this theory. It is certain that saimin, along with much of the contemporary cuisine in Hawaii, is closely related to the immigration of Chinese, Japanese, Korean, Filipino, and Portuguese field workers during the plantation era of Hawaii beginning in the 1850s. As the popular belief goes, these plantation laborers of various ethnic backgrounds would return from the fields and share communal meals. For example, a Korean family may have had extra green onions growing in their yard, the Portuguese would have some extra pork from making sausage, the Chinese would share some noodles, while the Japanese provide some for the meal. At this point, they would all throw their ingredients into a pot and share what was created. It may be through these improvised communal meals that saimin was possibly born. This common, yet supposed history of saimin's origins is highly debatable, since there are recorded accounts of much racial tension between the various ethnic groups during this time. Interracial activity was highly limited and the groups were more than often segregated, leaving little chance for these imagined communal meals. Among the immigrant population in Hawaii, one of the largest (besides the Chinese) and most influential (besides the Caucasian) immigrants were the Japanese and it is theorized that saimin was created by this ethnic group wanting to eat ramen. Instead of a full replication, they were limited to the ingredients readily available to them in Hawaii, resulting in the creation of saimin. There are records of Japanese immigrants peddling saimin in Hawaii as early as 1915, giving them a decent standing as its fore bearer. However, the Japanese ramen theory also has many complications and anachronisms. During the same time period, ramen was not the widely popular phenomenon in Japan as it is known today and would not be considered a food Japanese immigrants immediately associate with their homeland. To drive this point further, if indeed Japanese immigrants were attempting to recreate ramen in Hawaii, the common Japanese language did not use the word ramen (ラーメン) until about the 1950s. In Japan it was first known as , as the ramen itself was a dish with Chinese origins. Saimin noodles themselves are closer in characteristic to the curly yellow colored Chinese egg noodles found in wonton noodles as opposed to the straight white wheat noodles consumed in Japan, giving Chinese immigrants an edge as the first developers of saimin.
Бастапқы көрінісі
Саймин алғаш рет 1900 жылдардың басында белгісіз және аталмаған "саймин вагондарынан" "иммигрант отбасының американдық кәсіпкерлікке жасаған алғашқы қадамы" ретінде сатылды. Лапша, сорпа және қосымшалар қолмен, үйде дайындалатын. Барлық компоненттер дайын болған соң, олар арзан әрі жылдам тамақ іздеген плантация жұмысшыларының көптеп жүретін жерлеріне баратын. Осы отбасылар көбірек табыс тапқан сайын, олар бекітілген орындарда сауда жасауға мүмкіндік алды. Бұл саимін сату орындарының алғашқыларын 1930 жылдары Гавайидің ескі плантациялық қалалары мен шаруашылықтарының жанында табуға болады, олар бір табаққа бар болғаны 0,05 долларға ашқан шаруаларды тойдырды.
Saimin was first sold as a menu item in the early 1900s from unmarked and unnamed 'saimin wagons' as "an immigrant family's first step into American entrepreneurship". The noodles, broth, and toppings were made from scratch and prepared by hand in their homes. With all the components ready to assemble and serve, they would wheel out to a spot wherever there were plantation laborers looking for a cheap and quick bite to eat. As these families earned more money, they were able to set up shop at fixed locations. The first of these saimin stands could be found near the old plantation towns and farms of Hawaii as early as the 1930s, feeding hungry fieldworkers for as little as $0.05 a bowl.
Егіс еткеннен кейінгі танымалдық
Гавайи 1960 және 1970 жылдары ауыл шаруашылығы экономикасынан қызмет көрсетуге негіделген экономикаға көшуімен, самин сату орындары плантациялардан алыстап, спорт ареналары, кинотеатрлар, бильярд орталықтары мен мектептердің жанында көптеген жаңа орындар ашылды. Оның тез дайындалуы және ыстық сорпасының арқасында, қаладан кешкі ойын-сауықтан кейін жас адамдар үшін ыңғайлы кешкі шағын тағам ретінде танымал болды. Осы кезеңде Гавайидегі бірнеше мемлекеттік мектептер студенттерге апталық мәзір ұнамаған жағдайда, саминді тұрақты таңдау ретінде ұсына бастады. Бірақ, самин танымал жылдам дайындалатын тағам ретінде мойндалып, жалпыға белгілі болған кезде Гонолулу стадионы ашылып, оның сату орындарының мәзіріне қосылды. 1969 және 1970 жылдары «Гавайи аралдары» командасының басқарушысы болған, «Бостон Брэйвз» командасының бұрынғы бейсболшысы Чак Таннер: «Ойындар кезінде жанкүйерлер жүгері жеп, сорпа ішетін. Вонтон немесе басқа да бірдеме жейтін. Нақты білмеймін. Әрі сиыр еті бар таяқшалар да болатын».
As Hawaii gradually moved from an agricultural economy towards a more service based economy in the 1960s and 1970s, saimin stands moved away from the plantation fields with many more establishments opening near sporting venues, movie theaters, pool halls, and schools. Due to its timely preparation and warm broth, it became popular as a quick late night snack for young adults after a night out on the town. Also at this time several public schools throughout Hawaii began offering saimin as a regular option for students who did not want to eat the scheduled weekly menu. It was not until the opening of Honolulu Stadium and its addition to the concession stand's menu when saimin became acknowledged as a popular fast food and put under a national spotlight. Chuck Tanner, retired Major League Baseball player for the Boston Braves and former manager of minor league baseball team the Hawaii Islanders in 1969 and 1970, recalled, "During the games, fans ate corn on the cob. They had some soup. . won ton or something. I don't know. And they had these sticks with beef on them."
Қазіргі заман
Саймин 1980 және 1990 жылдары басқа қызықты лапша шұрпалары – тоңкоцу рамен және фо сияқты тағамдардың Хавайға келгенімен аяқталып, танымалдылығын жоғалтты. Лапша шұрпасының басқа түрлері танымал бола бастағанда, көптеген саймин орындары жабылды, нәтижесінде саймин Хавайдағы егде жастағы ұрпақ үшін ностальгиялық құндылығы бар, көңіл көтеруге арналған тағамға айналды.
Saimin became less popular in the 1980s and 1990s as the appearance of other exciting noodle soup dishes made their way to Hawaii such as tonkotsu ramen and pho. As other forms of noodle soup grew in popularity, many saimin institutions closed, leaving saimin as a comfort food of nostalgic value to the older generation in Hawaii.
Тарихи сайыс мекемелері
Гавайиде бірнеше саймин орындары, оның ішінде саймин кеспесін шығаратын фабрикалар мен мейрамханалар, жергілікті атақты орындарға айналып, дәстүрлі туристік бағыттан тыс саяхаттайтын штаттан келген қонақтарды қызықтырды. Широманың Саймины (Макикиде), Холл Саймины (Калихиде), Ликилайк Драйв Ин және соңғы кезде Диллингхам Саймин (бұрынғы Бульвар Саймин) сияқты көптеген орындар жабылды. Бірақ, ондаған жылдар бойы жұмыс істеп келе жатқан Джейннің фонтаны, Ескі Саймин үйі, Саймин сарайы, Мегтің машинасы, Широның Саймин гавені, Forty Niner мейрамханасы және Оахудағы Секияның мейрамханасы мен деликатесі сияқты жергілікті орындар әлі де бар. Сонымен қатар, Үлкен аралдағы Норидің Саймин және Снэкс, Мауидегі Сэм Сато және Кауаидегі Хамураның Саймины да атап өтуге лайық, оған 2006 жылы Джеймс Берд қоры Американың классикалық орны деген құрметті атақ берді.
Several saimin establishments including saimin noodle factories and restaurants have become local landmarks in Hawaii and have attracted out of state visitors venturing off the traditional tourist beaten paths. There are many that have closed their doors, such as Shiroma's Saimin in Makiki, Hall Saimin in Kalihi, Likelike Drive In, and most recently Dillingham Saimin (formally known as Boulevard Saimin). Some local institutions still in existence with decades under their belts are Jane's Fountain, The Old Saimin House, Palace Saimin, Meg's Drive In, Shiro's Saimin Haven, Forty Niner Restaurant, and Sekiya's Restaurant & Delicatessen on Oahu. Also notable are Nori's Saimin & Snacks on the Big Island, Sam Sato's on Maui, and Hamura's Saimin on Kauai, which was given the James Beard Foundation's America's Classic honor in 2006.
Макдональдс саймин
Иллинойс штатының Оук Брук қаласында орналасқан McDonald's американдық фаст-фуд гиганты 1960-шы жылдардың соңында Гавай аралдарындағы саимин құбылысы туралы хабардар болды. Морис Дж. "Салли" Салливан, Гавайидің әйгілі кәсіпкері және Foodland Super Market Limited компаниясының иесі, 1968 жылы Гавайидегі алғашқы McDonald's мейрамханасын сатып алып, өзінің негізгі азық-түлік дүкенінде ашты. Ол тағы бірнеше McDonald's франшизасын ашты, және 12 ай бойы McDonald's Hawaii әлемдегі ең көп табыс әкелетін франшизалар тобы болды. Салливан өзінің сүйікті тағамы – саиминды өзінің McDonald's мейрамханаларында ұсынғысы келді, өйткені ол мейрамханалар менюге енгізілгеннен кейін өркендейтінін жақсы білген. Салливан McDonald's корпорациясының басшыларын, оның ішінде иесі және бизнес магнаты Рей Крокты Хонолулудағы екі отбасылық, қарапайым "тесікше" саимин стендтеріне – Вашингтон Саимин мен Бульвар Саиминге кешкі асқа шақырды. Сол түні Салливан Крокты McDonald's менюін кеңейтуге көндірді, бұл оның корпоративтік тарихында алғаш рет жергілікті "ұлттық" тағамды қосу болды. Зерттеушілер Вашингтон Саиминмен бірлесіп McDonald's Hawaii үшін рецепт әзірлеу үшін көп жұмыс істеді. Салливан Ajinomoto компаниясымен келісімшарт жасады, ол жергілікті жапондық саимин кеспесін және балық пирогын шығаратын өндіріс орны, арнайы сорпа қоюын жасау үшін. 2022 жылдың 29 маусымында McDonald's Hawaii енді саиминды менюде ұсынбайтынын хабарлады. Бұл тағамның өндірісі тоқтатылды, өйткені Okahara Saimin, тізбектің жеткізушісі, иелерінің зейнеткерлікке шығуына байланысты мамыр айының соңында жабылды.
McDonald's, an American fast food giant based in Oak Brook, Illinois, became aware of the saimin phenomenon in the Hawaiian islands in the late 1960s. Maurice J. "Sully" Sullivan, legendary Hawaii entrepreneur and owner of Foodland Super Market Limited, had purchased and opened the first McDonald's restaurant in Hawaii in 1968 at his flagship grocery store. He opened several more McDonald's franchises, and for 12 straight months, McDonald's Hawaii became the highest grossing group of franchises in the world. Sullivan wanted to serve his favorite meal, saimin, at his McDonald's restaurants, knowing all too well that his restaurants would boom with its introduction to the menu. Sullivan invited executives from the McDonald's corporation, including owner and business tycoon Ray Kroc for dinner at two family owned, "hole in the wall" saimin stands in Honolulu: Washington Saimin and Boulevard Saimin. That night, Sullivan convinced Kroc to expand McDonald's menu for the first time in its corporate history to include a local "ethnic" food. Researchers worked extensively with Washington Saimin to develop a recipe for McDonald's Hawaii. Sullivan secured deals with Ajinomoto, a local Japanese saimin noodle factory and fishcake supplier, to manufacture a special soup base. On June 29, 2022, McDonald's Hawaii announced that it would no longer offer saimin on its menu. The item was discontinued because Okahara Saimin, the chain's supplier, closed due to its owners' retirement at the end of May.
S&S saimin (Қоғамдық қызмет)
Раменмен салыстырғанда, саимин де 1963 жылы Shimoko & Sons саимин брендімен, жергілікті тұрғындар S&S саимин деп жақсы біледі, дамытылды. Жедел дайындалатын раменнен айырмашылығы, S&S саимин макароны тоңазыту немесе мұздату қажет, және ол құрғақ емес. Макарон алдын ала пісіріледі, сондықтан оны ыстық су қосып, бөлек қаптамаланған сорпа негізін қосып, бірден жеуге болады. Тезірек дайындалатындықтан және тұтынушыға қалауынша қосымша ингредиенттер салуға мүмкіндік беретіндіктен, саимин көптеген Гавайи үйлеріндегі негізгі тағамға айналды. S&S 1960 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында көптеген жергілікті телешоуларды демеушілік еткендіктен, саиминнің танымалдығын арттыруға үлкен үлес қосты. Осы кезеңде S&S, сүйікті балалар бағдарламасы The Checkers and Pogo Show арқылы 20 баланы Диснейлендке жолдады. Саимин бренді сондай-ақ 15 маусымға созылған "S&S Junk Show" атты караокеге негізделген әуесқой ән байқауын демеушілік етті. S&S саимин бренді 1987 жылы жапондық көпұлтты сусын компаниясы Ito En сатып алды.
Much like its close counterpart ramen, saimin was also developed as an instant noodle in 1963 by Shimoko & Sons saimin brand, better known to locals as S&S saimin. Unlike instant ramen, S&S saimin noodles require refrigeration or freezing and are not dry. The noodles are also pre cooked, making it a ready to eat food by simply adding hot water with a soup base packaged separately. Instant saimin has since become a staple in many Hawaii households because of its quick and easy preparation, in addition allowing the consumer to add any toppings they desire. S&S is a large contributor to popularizing saimin since the name brand sponsored many local television shows between the late 1960s and early 1980s. During this time, S&S sent 20 children to Disneyland through a contest held with the beloved children's program, The Checkers and Pogo Show. The saimin brand also sponsored the "S&S Junk Show", a karaoke based amateur singing program which ran for 15 seasons. The S&S saimin brand was acquired by the Japanese multinational drink company Ito En in 1987.
Вариациялар
Кейбір саймин орындарында дәстүрлі жұқа жұмыртқа кеспесінің орнына қалың удон кеспесін қоюға немесе кейде екеуін араластырып, жергілікті мәзірлерде "саидон" деп аталатын тағам дайындауға болады. Жапон якисобасы мен қытай ло мейніне ұқсас, аздап шұбаты бар, табада қуырылған нұсқасы жай ғана қуырылған саймин деп аталады. Бұл түрі әсіресе мерекелерде, жәрмеңкелерде және банкеттерде танымал, себебі оны көп көлемде дайындап, бөлме температурасында жеуге болады. Қуырылған саймин оказуя бенто және тағамдық жиынтықтарға қосымша тағам ретінде де беріледі.
Some saimin establishments may have the option to substitute the traditional thin egg noodles for the thicker udon noodle, or sometimes mixing both, creating something seen on local menus as saidon. A soup less pan fried version similar to Japanese yakisoba and Chinese lo mein is simply known as fried saimin. This variation is particularly popular at carnivals, fairgrounds, and catered parties since it can be prepared in large quantities and consumed at room temperature. Fried saimin is also served as a side dish in okazuya bento and plate lunch.