Кіріспе

Әлеуметтік белсенді Эдвард Чад Варах (12 қараша 1911 – 8 қараша 2007) – Англиядан шыққан британдық англикандық дін қызметкері және әлеуметтік белсенді. 1953 жылы ол өзін-өзі өлтіру ойымен жүргендерге телефон арқылы көмек көрсету мақсатында әлемдегі алғашқы дағдарыс орталығы – "Самаритяндар" ұйымын құрды.

Өмір

Варах Линкольнширдегі Хамбердегі Бартон қаласында дүниеге келді, Англикан шіркеуінің, Әулие Петр шіркеуінің пасторының тоғыз баласының үлкені. Оның әкесі, қатаң трактарианец канон Уильям Эдвард Варах, оны Беддің айтуынша, 7-ғасырдағы ad Bearum ("Барроуда") монастырын құрған Әулие Чадтың құрметіне атады, бұл монастырь Бартон пасторлығының жанындағы англосаксон бекінісі орналасқан болуы мүмкін. Ол солтүстік Нотингемширдегі Уоркшоп колледжінде білім алды және Оксфордтағы Кебл колледжінде табиғат ғылымдарын оқуға стипендия жеңіп алды, бірақ тез арада философия, саясат және экономика (ФСЭ) мамандығына ауысты. Ол университеттегі орыс және славян клубтарының жұмысына қатысты және Скандинавия клубының алғашқы президенті болды. 1933 жылы ол үшінші дәрежеде диплом алды.

Қызмет жолы

Бастапқыда Варах әкесінің жолын қууға құлшынбады, бірақ оның тәрбиешісі оны Линкольн діни колледжінде оқуға көндірді, онда оған кейіннен Кентербери архиепископы болған Майкл Рэмси пасторлық жасады. Ол 1935 жылы Англия шіркеуінде диаккон, ал 1936 жылы священник болып тағайындалды. Ол 1935 жылдан 1938 жылға дейін Линкольндегі Сент-Джайлс, 1938 жылдан 1940 жылға дейін Путнидегі Сент-Мэри және 1940 жылдан 1942 жылға дейін Фурнестегі Барроуде пасторлық қызмет атқарды. 1942 жылы Блэкберндегі Святой Троица шіркеуінің викарі болып, 1949 жылы Бэттерсидегі Сент-Полға көшті. Ол сонымен қатар Бэттерсидегі Сент-Джон ауруханасының капелланы болды. 1953 жылы «Гросерлер компаниясы» оған Сент-Стивен Уолбрук шіркеуін басқару құқығын ұсынды. Ол Лондон қаласындағы Мэрия үйіне жақын орналасқан, Кристофер Рен жобалаған шіркеудің ректоры болды. Шіркеу 1978 жылдан 1987 жылға дейін құрылымдық жөндеу жұмыстарына байланысты жабылды. Оның ұлы Эндрю орындықтарды ескі жақтардың орнына қойды. Генри Мурдың Варах пен оның шіркеу басқарушысы Питер Паломбоның тапсырысымен жасаған, травертин мәрмәрінен құралған үлкен дөңгелек алтарьды орнатуға байланысты үлкен дау туды. Бұл мәселе 1987 жылы Еклезиастық істер сотымен шешілді, ол алтарьды орнатуға ретроспективті рұқсат берді. Ол әйел священниктерді қолдады, бірақ 1966 жылы бекітілген жаңа литургиялық өзгерістерге қарағанда дәстүрлі 17 ғасырғы «Ортақ дұғалар кітабын» (1662) артық көрді. Парақонықтың тұрақты мүшелері болмаса да, шіркеу үйлену тойлары үшін танымал болды. Ол 1994 жылы принцесса Маргареттің жалғыз қызы леди Сара Армстронг-Джонстың актер Дэниел Чаттоға үйлену рәсімін өткізді. 1975 жылы ол Санкт-Пол соборының құрметті пребендариі болып тағайындалды, ал 1997 жылы аға пребендариі болды. Ол 2003 жылы 92 жасында зейнетке шықты, ол кезде ол Англия шіркеуінің ең қарт священнигі еді.

Самариялықтар

1935 жылы Варах өзінің алғашқы шіркеу қызметінде он төрт жасар қыздың жерлеу рәсіміне көмекші пастор ретінде қатысқанда, өзін-өзі өлтіруге бейім адамдардың проблемаларын түсіне бастады. Ол қыз етеккірін бастағандықтан және жұқпалы ауруға шалдыққан деп қорқып, өз өмірін өз қолымен аяқтаған еді. Кейін ол: "Кішкентай қыз, мен сені танымадым, бірақ сен менің қалған өмірімді түбірінен өзгерттің" деді. Ол сол кезде жыныстық тәрбие беруге және өзін-өзі өлтіруді ойлап, көмектесе алатын ешкімі жоқ адамдарға көмек көрсетуге уәде берді. Осы мақсатта Чад Варах 1953 жылы өз шіркеуінің криптасында "Самариялықтар" ұйымын құрды, оның мақсаты – "өзін-өзі өлтіруге бейім және үмітсіз жандарға достық қол ұсыну" болатын. MAN 9000 (MANsion House үшін) телефон нөмірі 1953 жылдың 2 қарашасында алғашқы қоңырауды қабылдады, ал 1953 жылдың 7 желтоқсанында Daily Herald газетінде жарияланғаннан кейін қоңыраулар саны күрт өсті. Ол 1974 жылға дейін "Самариялықтардың" Лондондағы орталық бөлімшесінің директоры, ал 1974 жылдан 1986 жылға дейін президенті болды. Сондай-ақ ол 1974-1983 жылдары "Befrienders Worldwide" (Samaritans International) ұйымының негізін қалаушы төрағасы, ал кейін 1983-1986 жылдары оның президенті болды.

Самариялықтармен қарым-қатынас

Кейіннен Варах Самариялықтар ұйымына көңілі толып, наразылық білдірді. 2004 жылы ол: "Бұл енді мен құрған ұйым емес. Мен өз-өзіне қол жұмсауға бейім немесе одан да қиын жағдайдағы адамдарға көмек көрсету үшін ұйым құрғанмын. Ал соңғы сайланған төраға ұйымды жаңаша бейімдеді. Бұл енді шұғыл көмек көрсету қызметі болмайтын. Оның орнына, халықтың барлығына, тілесе де, тілемесе де, эмоционалдық қолдау көрсетуге бағытталды" деді. Алайда, 2005 жылдың жазында Варах Самариялықтардың жаңа бас директоры және төрағасымен кездескен кезде жағдай жақсара түскендей болды. Варах 1953 жылы бастаған жұмысын дамыта отырып, ұйымның жаңа, маңызды жұмысын ықыласпен тыңдады. 2006 жылы Варахтың үлкен ұлы Майкл Варах жаңадан құрылған қамқорлар кеңесіне мүше болып тағайындалды.

Басқа жұмыстар

Ол 1950 жылы әріптес дін қызметкері Маркус Морриспен бірге "The Eagle" комиксінің құрылуымен тығыз байланысты болды. Ол 1961 жылға дейін "The Eagle" және оның туыс басылымдары "Girl, Robin and Swift" журналдарында сценарийші ретінде жұмыс істеді. Ол ғылыми білімін Дан Дейрге "Ғылыми және Ғарыш кеңістігі консультанты" (Варах айтқандай) ретінде пайдаланды. Жыныстық тәрбиеге ұзақ жылдан бері адал болғандықтан, ол 1967 жылдан 1987 жылға дейін Forum ересектер журналының британдық басылымының кеңесшілер тобының мүшесі болды. Ол 1987 жылдан 1999 жылға дейін Терренс Хиггинс қорының демеушісі және Культ ақпарат орталығының алғашқы демеушісі болды. Ол 1972 жылы BBC арнасында Самариялықтар туралы алты бөлімдік циклдың бір бөлігі ретінде көрсетілген "Ешкім Миранданы түсінбейді" атты телеспектакль жазды. Өмірінің соңына дейін ол қоғамдық жұмысын жалғастырып, 1992 жылы "Қыздардың қынынан сүреуге қарсы ерлер" (MAGMOG) ұйымын құрды және сол жылы реинкарнацияға деген қызығушылығын көрсететін "Мен қайтадан өлмей тұрып" атты өмірбаяндық кітабын жариялады.

Жеке өмір

Чад Вара 1940 жылы Лондонның оңтүстігіндегі Уандсвортта Сьюзан Вэнслаумен үйленді. Олардың төрт ұлы (ішінде үш егіз) және бір қызы болды. Оның әйелі 1970-ші жылдары Аналар одағының әлемдік президенті болды. Ол 1993 жылы қайтыс болды. Варах 96 жасқа толуына төрт күн қалғанда Бейсингстоуктегі ауруханада қайтыс болды. Ол төрт баласынан аман қалды, оның ұлы Майкл әкесінен бірнеше ай бұрын қайтыс болған еді.

Жазбалар

Мен қайтадан өлмей тұрып: Самариялықтар ұйымын құрған адамның өмірбаяны. (Лондон: Констебль, 1992). 80-ші жылдардағы Самариялықтар. (Лондон: Констебль, 1980).