Кіріспе

Ұлыбритания мен Ирландияның психикалық денсаулықты қорғау қайырымдылық ұйымы

"Самаритан" – Ұлыбритания мен Ирландия Республикасында эмоционалдық күйзелісте жүрген, қиындықтарды жеңе алмаған немесе өзін-өзі өлтіру қаупі бар кез келген адамға эмоционалдық қолдау көрсету мақсатында тіркелген қайырымдылық ұйымы. Көбінесе бұл қолдау телефондық желі арқылы жеткізіледі. Атауы Киелі кітаптағы "Жақсы самариялық туралы" уақыядан алынған, алайда ұйымның өзі діни сипатта емес. Оның халықаралық желісі "Befrienders Worldwide" деген атпен жұмыс істейді және "Lifeline International" мен "International Federation of Telephone Emergency Services (IFOTES)" ұйымдарымен бірге еріктілердің эмоционалдық қолдау телефондық желілерінің (VESH) құрамына кіреді.

Тарих

Самариялықтар қоғамы 1953 жылы Рев. Чад Варах, Лондон епархиясының Англия шіркеуінің викариі тарапынан құрылды. Оның осы бастамасына бірнеше жыл бұрын Линкольн епархиясындағы жас пастор болған кезде болған оқиға түрткі болды. Ол 14 жасар қыздың жаназасын өткізді, ол өзін-өзі өлтірді, себебі ол жұқпалы ауруға шалдыққан деп ойлады, бірақ іс жүзінде ол етеккір көріп тұрған. Варах газетке хабарландыру жариялап, өз шіркеуінде ерікті болып жұмыс істеуге ниет білдіргендерді шақырды. Қозғалыс тез өркендеді: он жыл ішінде 40 филиал ашылды, ал қазір Ұлыбритания мен Ирландияда 201 филиал бар. Самариялықтар ұлттық шекараларды ескермей, саяси немесе діни ұйымдарға бөлінбеу принципіне сүйене отырып, ұйымдастырылды, себебі саяси немесе діни сипаттамасы жоқ қызмет саяси немесе діни бөліністерді мойындамауы керек. Самариялықтар 2015 жылы 21 200-ден астам оқытылған еріктілер арқылы қолдау көрсетеді және толығымен еріктік көмекке тәуелді. Атауды бастапқыда Чад Варах таңдаған жоқ: ол 1953 жылғы 7 желтоқсанда Daily Mirror газетінде Варахтың жұмысы туралы жарияланған мақаланың тақырыбының бір бөлігі болды. 2004 жылы Самариялықтар еріктілер санының соңғы тридцать жылдағы ең төменгі көрсеткішке жеткенін хабарлады және көбірек жастарды (әсіресе 18-24 жас аралығындағыларды) ерікті болып тіркелуге шақырып, науқан бастады. Бұл науқанды Radiohead тобының барабаншысы Фил Селвей, өзі де Самариялықтар еріктісі, жүргізді. 2004 жылы Чад Варах Самариялықтардан көңілі қалғанын мәлімдеді. Ол: «Бұл енді мен құрған ұйым емес. Мен өз-өзіне қол жұмсау немесе өте қиын жағдайдағы адамдарға көмек көрсету үшін ұйым құрғанмын. Соңғы сайланған төраға ұйымды қайта ұйымдастырды. Бұл енді шұғыл көмек көрсету емес, эмоционалдық қолдау көрсетуге бағытталды», деді. Самариялықтарға келіп түсетін қоңыраулардың бесіден бірі өзін-өзі өлтіру туралы ойлармен күресіп жүрген адамнан түседі. Самариялықтардың мақсаты – өз-өзіне қол жұмсау деректерін азайту. 2005 жылы Варах жаңа бас директормен, содан кейін Самариялықтар төрағасымен кездесіп, Варахтың 1953 жылы бастаған маңызды және прогрессивті жұмысы туралы естіп қуанды. 2006 жылы Варахтың үлкен ұлы Майкл Варах жаңадан құрылған қамқорлар кеңесіне мүше болып тағайындалды.

Қызметтер

Самариялықтардың негізгі жұмысы – тәулігіне 24 сағат, жылына 365 күн жұмыс істейтін телефондық желі арқылы көмек көрсету. Самариялықтар Ұлыбританиядағы алғашқы 24 сағаттық телефондық желі болып табылады. Бұдан өзге, ұйым жеке кездесулер үшін тікелей қабылдау қызметін ұсынады, фестивальдар мен басқа да ашық іс-шараларда жұмыс істейді, түрмелерде қолдау көрсету үшін "Тыңдаушылар" ретінде тұтқындарды оқытады және суицид және эмоционалдық денсаулық мәселелерін зерттейді. 1994 жылдан бері Самариялықтар құпия электрондық пошта арқылы да қолдау көрсетеді. Алғашқыда бір филиалда жұмыс істеген қызмет қазір 198 филиал арқылы ұйымның бас кеңсесінен үйлестіріледі. 2011 жылы Самариялықтар 206 000-нан астам электрондық хат алды, оның көп бөлігі Ұлыбританиядан тыс жерлерден келді, және әрбір хатқа 24 сағат ішінде жауап беруді мақсат етеді. 2009 жылы Ofcom әлеуметтік маңызы бар қызметтер үшін бірінші үйлестірілген еуропалық нөмірлерді енгізіп, Самариялықтарға 116 123 нөмірін берді. Бұл нөмірге мобильді және стационарлық телефондардан тегін қоңырау шалуға болады. 2015 жылдың 22 қыркүйегінен бастап Самариялықтар 116123 нөмірін өзінің негізгі нөмірі ретінде пайдаланады, ол бұрын жарнамаланған 0845 нөмірін алмастырды. 2014 жылы Самариялықтар телефон, электрондық пошта, мәтін, хат, микрофон, Typetalk, филиалда тікелей кездесу, түрмелердегі жұмыс және жергілікті және ұлттық фестивальдар мен басқа да іс-шаралар арқылы 5,1 миллион көмек сұрауы алды. Самариялық еріктілерге қатаң оқытудан өту қажет, олардың мінез-құлқы бейтарап және мейірімді болуға бағытталған. Тыңдап, ашық сұрақтар қою арқылы Самариялық еріктілер адамдарға өз сезімдерін түсінуге және өзіндік шешімдер табуға көмектеседі. Самариялықтар суицидті айыптамайды, және Самариялықтарға хабарласу үшін суицидті ойлау міндетті емес. 2014 жылы Самариялықтарға қоңырау шалушылардың шамамен 80%-ы суицидтік ниеттерін білдірмеді.

БАҚ-қа арналған нұсқаулар

2013 жылы журналистер мен редакторлармен жан-жақты кеңескеннен кейін, Самариялықтар өзіне-өзі қол жұмсау туралы хабарлаудағы ең жақсы тәжірибелерді көрсететін нұсқаулықтар жинағын жасады. Ол жарияланғалы бері, ұйым өзіне-өзі қол жұмсау туралы хабарлау жолына әсер еткен жұмысы үшін көптеген наградалар алды.

Құпиялылық

Самариялықтар шалушының құпиялылығын қатаң сақтайды, тіпті шалушы қайтыс болғаннан кейін де. Шалушы ақпаратты таратуға рұқсат бермесе, құпиялылық тек сирек жағдайларда ғана бұзылады, мысалы, Самариялықтар бомбалау немесе терроризм туралы ескерту алғанда, шалушының ақыл-есі дұрыс емес екенін көрсететін жағдайда жедел жәрдем шақыру үшін, шалушы еріктілерді қорқытса немесе қызметті басқа шалушыларға жеткізуге кедергі келтірсе, немесе баланың қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылық туындаса. 2011 жылдың қараша айындағы қамқоршылар кеңесінің отырысында Ирландиядағы құпиялылық ережесін бұзу туралы шешім қабылданды: "Балаларға құпия қолдау көрсету, бірақ егер бала өзін-өзі немесе басқаларды қауіпке тікелей ұшыратуы мүмкін жағдайларға тап болса, денсаулық сақтау мекемесіне (ересектерден немесе балалардан) түскен барлық хабарламалар туралы мәлімдеу". 2011 жылы Facebook Самариялықтармен бірлесіп, қиын жағдайдағы адамдарға көмек көрсету үшін әріс-қырғын жасады. Бұл "ескі істерді қайта қарау" шақыруларына әкелді, оны кейбір адамдар жеке өмірге қол сұғу деп санады. Ирландиялық журналист мұндай хабарлама алған тәжірибесі туралы жазды.

Ұқсас қайырымдылық ұйымдары

Самариялықтарға ұқсас қызмет көрсететін тағы да бірнеше көмек телефондары бар. Олар көбінесе нақты бір салаға/адамдар тобына бағытталған. Мысалы, Nightline – студенттер басқаратын тыңдау және ақпарат беру қызметі, ол елдің барлық университеттерінде ұйымдастырылған. Бұл қызмет әрбір университеттегі/географиялық аймақтағы студенттер үшін арнайы жұмыс істейді, ал көптеген Nightline ұйымдары Nightline Association мүшелері болып табылады, ол Англияда, Уэльсте және Шотландияда тіркелген қайырымдылық қоры. Shout – Ұлыбританиядағы тегін психикалық денсаулық көмек телефоны, ол қиын жағдайға тап болған адамдарға тәулік бойы қолдау көрсететін алғашқы мәтіндік хабарлама қызметін ұсынады. Ұлыбританияда NSPCC (Балаларға қатыгездіктің алдын алу ұлттық қоғамы) басқаратын ChildLine қызметі кейбір жағынан Самариялықтардың көмек телефонына ұқсас, бірақ ол тек балаларға қолдау көрсетеді. Ирландияда да Childline деп аталатын ұқсас қызметті Ирландияның балаларға қатыгездік жасауды болдырмау қоғамы (ISPCC) басқарады. Тағы бір мысал – Aware, Ирландияда орналасқан ұлттық ерікті ұйым, ол депрессиямен күресіп жатқан адамдарға, олардың отбасылары мен достарына қолдау көрсетеді. Ол көмек телефонымен қатар, бүкіл ел бойынша қолдау топтарын және ай сайынғы лекцияларды ұсынады, олар депрессия туралы білім беруге және хабардарлықты арттыруға бағытталған.