Кіріспе

АҚШ-тың Нью-Джерси штатының солтүстік бөліктері – АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы бір аймақ. Солтүстік Джерси – бұл Нью-Джерси штатының солтүстік бөліктерін, Жоғарғы Делавэр өзені мен Атлант мұхиты арасындағы аумақты қамтиды. «Солтүстік Джерси» дегені – әкімшілік емес, көп қолданылатын топоним. Ол географиялық және мәдени, сондай-ақ басқа да айырмашылықтарды көрсетеді. Солтүстік Джерси географиялық және мәдени тұрғыдан Нью-Йорк қаласының ірі агломерациясының құрамында орналасқан. Оның экономикалық өнімі жоғары, аймақтық экономиканың локомотивтері – Берген округіне қарасты Парамус (2018 жылғы мәлімет бойынша жылдық сауда көлемі 6 миллиард доллар) және «Уолл-стрит Батысы» аталған қаржылық ауданы бар Джерси-Сити, сондай-ақ Ньюарк Либерти халықаралық әуежайы мен Порт-Неварк–Элизабет теңіз терминалы. Берген округі – Солтүстік Джерси мен штаттағы ең көп халқы бар округ. Ол Джордж Вашингтон көпірінің батыс жағында орналасқан, бұл әлемдегі ең жұқ жүк көлігінің өтетін көпірі, ол Нью-Йорк қаласының Верхний Манхэттенімен Нью-Джерси штатының Форт-Ли қаласын байланыстырады. Эссекс округінде орналасқан Ньюарк – Нью-Джерси штатының ең халқы көп қаласы. Солтүстік Джерсидегі Гудзон, Пасаик және Юнион округтерінде орналасқан Джерси-Сити, Патерсон және Элизабет штаттың Ньюарктан кейінгі екінші, үшінші және төртінші ең халқы көп қалалары болып табылады. Солтүстік Джерсиді құрайтын округтердің нақты анықтамасы пікірталас тудырады. Штаттың Солтүстік Джерси аймағының анықтамасы көбінесе Берген, Эссекс, Гудзон, Моррис, Пасаик, Суссекс және Уоррен округтерін қамтиды. Бірақ Солтүстік Джерсидің анықтамасы жиі өзгеріп тұрады және Нью-Йорк агломерациясы аймағындағы басқа Нью-Джерси округтерін де қамтуы мүмкін, олар кейде «Орталық Джерси» деп аталады немесе осылай қарастырылады, олардың ішінде Миддлсекс округі, Юнион округі, Монмут округі, Сомерсет округі, Хантердон округі, Мерсер округі және тіпті Оушен округінің солтүстік бөлігі бар.

География

Геологиялық тұрғыдан алғанда, Солтүстік Джерси көбінесе Пьемонт аймағында, Таулы аймақта және Жырта және Аралық аймақта орналасқан. Дәлдігіне байланысты, кейбіреулері Атлантикалық жағалау жазығында деп есептеледі. Солтүстік Джерсиде Көппен классификациясы бойынша ылғалды континенттік климат (Dfb) басым.

Анықтамалар

Солтүстік Джерсидің бір нақты анықтамасы штаттың батыс бөлігіндегі 295 тас жолының солтүстігіндегі және штаттың шығыс бөлігіндегі 195 тас жолының солтүстігіндегі барлық нүктелерді қамтиды. Тағы бір анықтамада қазіргі 201 аймақтық коды емес, 1956 жылғы ескі 201 аймақтық телефон коды және оның барлық кеңейтімдері қолданылады, себебі бұл код Трентоннан солтүстікке қарайғы Нью-Джерсидің барлық аймағын шамамен қамтыды. Солтүстік округтердің кейбір тұрғындары тарырақ анықтама қолданып, Раритан өзенінің құйылысынан солтүстікке қарайғы аймақты ғана есепке алады. Керісінше, Оңтүстік Джерсиде және Филадельфия қалалық аймағындағы адамдар, егер Орталық Джерсиді жеке санат ретінде қарастырмаса, екі бөлікке бөліп қарағанда Солтүстік Джерсиді Оушен округінен бастап солтүстікке қарайғы барлық округтерден тұратын деп анықтауы мүмкін. Бұл, мәні бойынша, Нью-Йорк қалалық аймағына жататын барлық Нью-Джерси округтерін Солтүстік Джерси анықтамасына қосады. Штат кейде Солтүстік және Оңтүстік Джерси Орталық Джерсимен бөлінгендей сипатталады.

Қосымша бөлініс

2008 жылы Нью-Джерси штатының Туризм департаменті штатты алты туристік аймаққа бөлді, соның ішінде Gateway және Skylands аймақтары Солтүстік Джерсиге жатты.

Тарих

Солтүстік Джерси Америка Құрама Штаттарының қалыптасу кезеңіндегі еуропалықтардың алғашқы қоныстану орындарының бірі болды. Оның отарлық тарихы 1609 жылы Генри Гудзон Ньюарк шығанағы арқылы өтіп кеткеннен кейін басталды. Гудзон британдық болғанымен, ол Нидерланды үшін жұмыс істеді, сондықтан бұл жерді Нидерландының Жаңа Нидерланд провинциялық колониясының бір бөлігі деп жариялады, ал алғашқы қоныстар қазіргі Гудзон округіндегі Берген қаласында орналасқан. 1664 жылы аймақ Нью-Джерси провинциясының құрамына кірді. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Нью-Джерси Нью-Йорк қаласы мен Филадельфиядағы Континенттік Конгресс арасындағы стратегиялық маңызға ие болды. Соғысқа қажетті маңызды материалдар кейде Солтүстік Джерсиде өндірілді, ал Континенттік армия соғыстың бір бөлігінде Солтүстік Джерсиде орналасқан. Континенттік армияның бас қолбасшысы Джордж Вашингтон 1779 жылдың желтоқсанынан 1780 жылдың маусымына дейін Морристаундағы Форд резиденциясын штаб-пәтері ретінде пайдаланды. Штаттың солтүстік-батыс бөлігіндегі темір кендері мен қорыту заводтары Континенттік армияны қару-жарақ және оқ-дәрімен қамтамасыз етті. Американың өнеркәсіптік революциясы Солтүстік Джерсидегі Патерсон қаласын құрумен басталды. Бүгінде Америка Құрама Штаттары мен әлем өнеркәсіптік революция кезінде Солтүстік Джерсиде себілген дәндерден өскен жемістің құрметіне бөленеді. 18 ғасырдың соңында Нью-Йорк банкінің президенті және Қаржы министрі Александр Гамильтон амбициялық тәжірибе үшін Пасаик шарлауы деп белгілі Ұлы шарлауықты таңдады. Ол Ұлы шарлауықтың табиғи күшін мата фабрикалары және басқа да өндіріс орындары үшін өте қолайлы орын деп жариялады. Патерсон диірмендерді басқару үшін еуропалық шеберлер мен инженерлерді тартты және шығармашылық пен қабілетті адамдардың үлкен шоғырлануына әкелді. 19 ғасырдың ортасында континенттерді отарлау үшін қолданылатын көптеген қозғалтқыштар мен материалдар осы жерде жасалды. Томас Эдисон әлемдегі алғашқы гидроэлектр станцияларының бірін орнатты, ол бүгінге дейін Ұлы шарлауықтың энергиясын пайдаланып электр энергиясын қамтамасыз етеді. Батыс Оранж қаласында Эдисон өзінің өнертабыс фабрикасымен алғашқы техникалық зерттеулер мен әзірлемелерді жүзеге асырды. Электр жарығы, жақсартылған кинофильмдер және дыбыс жазулар осы жерде жасалған жүздеген өнертабыстардың қатарында болды.

Демография

Солтүстік Джерсиге жиі кіретін жеті округтің 2022 жылғы жағдайы бойынша жалпы халқы 3,787,937 адамды құрайды; Юнион округі қосылғанда бұл көрсеткіш 4,357,752 адамға жетеді. 2000 жылғы АҚШ халық санауы бойынша, осы жеті негізгі округтың демографиялық құрамы: 66,8% ақ нәсілді, 18,5% испан немесе латиноамерикандық, 15,4% афроамерикандық, 6,6% азиялық, 0,2% американдық индейлер және 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар.

Кәсіби спорт жанкүйерлері

Спорттық жанкүйерлік көбінесе штаттың солтүстік және оңтүстік бөліктері арасында бөлінеді. 2009 жылғы Әлемдік серия Нью-Джерси халқын екіге бөлді, себебі Оңтүстік Джерси тұрғындары көбінесе «Филадельфия Филлис» командасын жақтайды, ал Солтүстік Джерси тұрғындары әдетте «Нью-Йорк Янкис» немесе «Нью-Йорк Метс» командаларына көңіл бөледі. Осыған ұқсас үрдіс басқа да ірі спорт түрлерінде де байқалады, Солтүстік Джерси тұрғындары баскетболда «Бруклин Нетс» немесе «Нью-Йорк Никс», хоккейде «Нью-Джерси Девилс» немесе «Нью-Йорк Рейнджерс», футболда «Нью-Йорк Ред Буллз» немесе «Нью-Йорк Сити ФК», американдық футболда «Нью-Йорк Джайентс» немесе «Нью-Йорк Джетс» командаларын қолдайды.