Кіріспе

Саг (инд. Saag, саг немесе сага) – Үнді субконтинентінің жапырақты көкөніс тағамы. Оны роти немесе наан сияқты нанмен, ал кейбір аймақтарда күрішпен жейді. Саг, шпинаттан, горчица жасылшасынан, қарақұмықтан, базелладан, ұсақ туралған брокколиден немесе басқа жасылдардан, сондай-ақ дәмдеуіштермен және кейде хена сияқты басқа да ингредиенттермен дайындалады. Үндістанда, әсіресе Одиша штатында кең таралған, онда оны пахаламен бірге жейді. Пуридегі Шри Джаганнатх ғибадатханасында саг – Махапрасадтың бір бөлігі ретінде Джаганнатхқа ұсынылатын тағамдардың бірі. Саг Батыс Бенгалияда және Солтүстік Үндістанның басқа да аймақтарында да таралған. Онда ең көп таралған дайындама – сарсон ка саг (горчица жапырақтары), оны жүгері ұнынан жасалған сары роти – маки ки ротимен жеуге болады. Сааг гошт немесе хариали маанс (шпинат пен қой еті) – Солтүстік Үндістанның Пенджаб штатындағы танымал тағам.

Уттаракханд

Жапырақты көкөністер – Уттаракханд штатының Гархвали, Кумаони және Джансари тағамдарының маңызды бөлігі. Штатта жапырақты көкөністердің көп болуының себебі – құнарлы және орманды жерлердің болуы. Мысты (сарсон), шпинат (палак), түймекей (мооли) сағақтары кең таралған, бірақ штатқа тән сағақтар: Қандалы сағағы / Биччу гхас ка сағағы / Сисун ка сағағы – нөскі жапырақтан дайындалған сағақ. Алдымен жапырақтарды суда қайнатып, олардың қышқылдану қасиетін жояды, содан кейін оларды ұнтақтап, май, помидор және дәмдеуіштер қосып пісіреді. Осылай дайындалған нөскі жапырақтары өте пайдалы, құрамында қажетті минералдар мен көп мөлшерде ақуыз бар. Lingdi ka saag: жас папоротник жапырақтарынан жасалады. Етті әдетте балшық пеште (батхи) пісіріп, содан кейін басқа ингредиенттермен маринадтайды. Қыс айларында Чана/Чолия (бұршақ жапырақтары), Сарсон (мысты), Мети (сары шөп), Палак (шпинат), Батхуа (шалғын) сағақтары харьяндық үй шаруашылықтарында жиі пісіріледі. Бұл сағақтарды көбінесе маки ки роти және баджра ки роти сияқты қара бидай нандарымен, май немесе сары май жағып жейді.

Пунджаб

Саг көбінесе Пәнджабта горчица жапырақтарымен дайындалады, бірақ әлемнің басқа аймақтарында шпинат жиі қолданылады. Саг көбінесе ыстық күйінде, әдетте роти (бидай наны), шапати, маки ки роти, баджра ки ротимен бірге, үстіне айқын май құйылып беріледі.