Кіріспе

Снукер турнирі Мастерс – кәсіби шақырулы снукер турнирі. 1975 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді, бұл әлем чемпионатынан кейін ең ұзақ уақыт бойы өткізілген кәсіби снукер турнирі болып табылады. Бұл Ұлыбритания чемпионаты мен Әлем чемпионатымен бірге үш «Үштік тәждің» бірі. Бұл рейтингтік турнир болмаса да, World Snooker Tour-дағы ең беделді турнирлердің бірі саналады. Қазіргі чемпион – Ронни О’Салливан, ол 2024 жылы сегізінші Мастерс титулын жеңіп, Али Картерді 10:7 есебімен жеңді. Мастерс 1975 жылы 10 үздік ойыншыға шақыру арқылы басталды. Алғашқы чемпион – Джон Спенсер. 1984 жылдан бастап, стандартты шақырылатындар – әлемдік рейтингтегі 16 үздік ойыншы, ал 1990 мен 2010 жылдар аралығында өткен турнирлерде екі немесе үш «жоқарғы орын» қосылды. Он бір ойыншы турнирде бірнеше рет жеңімпаз атанды. Ронни О’Салливан рекордтық сегіз рет жеңімпаз атанды. Стивен Хендри алты рет жеңімпаз атанды, оның ішінде 1989 жылдан 1993 жылға дейін бес рет қатарынан жеңімпаз атанды. Стив Дэвис, Пол Хантер, Марк Селби және Клифф Торберн әрқайсысы үш рет жеңіп алды, ал Алекс Хиггинс, Джон Хиггинс, Нил Робертсон, Джадд Трамп және Марк Уильямс әрқайсысы екі рет жеңіп алды. О’Салливан турнирдің ең жас және ең қарт жеңімпазы ретінде рекордты ұстайды, ол өзінің алғашқы титулын 1995 жылы 19 жас 69 күнде, ал сегізінші титулын 2024 жылы 48 жас 40 күнде жеңіп алды. Джон Хиггинс 2024 жылға қарай 30 рет Мастерс турниріне қатысты, бұл ең көп көрсеткіш. 2016 жылы Мастерс кубогының аты бұрынғы чемпионның құрметіне Пол Хантер кубогы деп өзгертілді, ол 2001 жылдан 2004 жылға дейін төрт жылдың ішінде үш рет жеңіп алды, ал 2006 жылы 27 жасында қайтыс болды. Турнир тарихында бес «максимум брейк» жасалды. Кирк Стивенс біріншісін 1984 жылы, Динг Чжунхуэй екіншісін 2007 жылы, ал Марко Фу үшіншісін 2015 жылы жасады. Динг пен Марк Аллен 2024 жылғы жарыста төртінші және бесінші «максимум брейктерді» жасады.

1975-1983 жылдар

Турнир алғаш рет 1975 жылы Лондондағы «Вест-Центр» қонақ үйінде өтті, онда он жетекші ойыншы шақырылды. Іс-шараны «Бенсон энд Хеджес» темекі компаниясы демеушілік етті. Джон Спенсер алғашқы турнирде Рей Рирдонды 9:8 есебімен жеңіп, шешуші фреймде қайта орналастырылған қара шармен жеңіске жетті. Келесі жылы іс-шара «Нью-Лондон» театрына, ал 1979 жылы «Уэмбли» конференциялық орталығына көшті. 1988 жылы Майк Халлетт «Мастерс» финалында 0:9 есебімен Стив Дэвиске жеңіліп, бірінші және бүгінгі күнге дейін жалғыз ойыншы болды. Дэвис 4:8 есебімен ұтылып тұрғанда, қалған алты фреймді қатарынан жеңіп, финалды 10:8 есебімен аяқтады. 1998 жылғы финалда шешуші фреймде қайта орналастырылған қара шармен мәселе шешілді; Марк Уильямс 6:9 есебімен артта қалған Стивен Хендриді 10:9 есебімен жеңді. 2000 жылғы финалда Кен Доэрти 147 ұпай жинауға талпынғанда соңғы қара шарды жіберіп алды, бұл бәсекеде алғаш рет болды. Доэрти ақырында Мэтью Стивенске ұтылып қалды.

2004 жылдан қазіргі уақытқа дейін

2003 жылдан кейін Бенсон & Хеджес Ұлыбританиядағы темекі жарнамасына қойылған шектеулерге байланысты Мастерс турниріне демеушілік етуін тоқтатты. 2004 жылғы жарысқа демеуші болған жоқ. 2005 жылы Rileys клубы жарысқа демеушілік етті. 2005 жылғы турнирге жеке іріктеу жарысы өткізілмеді, екі жолдаманы басқарушы орган берді, бірақ келесі маусымда іріктеу қайтадан өтті. SAGA Insurance 2006 жылы Мастерс турниріне демеушілік етіп, сол жылы 2009 жылға дейін демеушілік ету туралы келісімге келді. Турнир 2006 жылы Уэмбли конференц-орталығында соңғы рет өтті, кейіннен бірнеше айдан соң жаңа құрылыс үшін ғимарат бұзылды. 2006 жылдың қазан айында Пол Хантердің қайтыс болуынан кейін Джимми Уайт Хантердің құрметіне Мастерс кубогын немесе турнирін қайта атауға шақырды, өйткені Хантер 2001 мен 2004 жылдар арасында төрт жылдың ішінде үш рет жеңіске жеткен. Хантердің әйелі Линдсей кейінірек кубокты қайта атау туралы тілегін білдіріп, "барлығы соны күтті. Мен сөйлескен әр ойыншы, әр жанкүйер бұл міндетті нәтиже деп ойлады" деді. Спортты басқарушы орган World Snooker кубокты қайта атамауды шешіп, келесі мәлімдеме жасады: "Біздің кеңес бірауыздан Пол Хантер стипендиясы ең лайықты құрмет деп келісті. Хантердің өзі әуесқой сатысынан жылдам өскендей, стипендия дарынды жас ойыншыға элиталық жаттығу арқылы өз талантын іске асыру мүмкіндігін береді". Ронни О'Салливан 2004 жылдан 2007 жылға дейін төрт рет Мастерс финалына шығып, 2005 және 2007 жылдары жеңіске жетті. Пол Хантер осы төрт финалдың біріншісінде жеңіске жетіп, төрт жылдың ішінде үшінші Мастерс титулын жеңіп алды; О'Салливан 2005 жылғы финалда Джон Хиггинсті 10:3 есебімен жеңді. Екі ойыншы келесі жылы тағы да финалда кездесті, матч бойы екеуі де жоғары деңгейдегі ойын көрсетті. О'Салливан екінші және үшінші фреймдерде 138 және 139 ұпаймен тізбектей таза ұпай жинап жеңіске жетті, бірақ келесі бес фреймнің барлығында жеңілді. Ол шешуші фреймде 60 ұпай жинады, бірақ Хиггинс 64 ұпай жинап, қара шармен жеңіске жетті. Алайда, О'Салливан 2007 жылы финалда Дин Жунхуйді 10:3 есебімен жеңіп, кейіннен қатты ренжіген жас ойыншыны жұбатты. Бір апта бұрын Дин Мастерс турнирінде максималды ұпай жинаған екінші ойыншы болды. Мастерс 2007 жылы алғаш рет Уэмбли аренасында өтті. Форматқа енгізілген шағын өзгеріс бойынша, бір қосымша жолдама берілді, бұл ойыншылардың жалпы санын 19-ға жеткізді. Алайда, бастапқы форматта екі жолдама беріліп, 2008 жылы ол қайта жаңартылды. SAGA Insurance 2008 жылдың жазында демеушіліктен бас тартып, 2009 жылы Мастерс турнирі демеушісіз қалды. 2011 жылы демеушілік Ladbrokes Mobile-ге тиесілі болды. 2011 жылғы жарыста жеке іріктеу турнирі өткізілмеді, сонымен қатар жолдамаларды пайдалану тоқтатылды. 2011 жылғы финал тарихқа енді, өйткені ол екі азиялық ойыншының қатысуымен алғашқы турнир болды. Уэмбли аренасы 2011 жылы соңғы рет пайдаланылды, содан кейін турнир Лондонның Александра сарайына көшті. BGC Partners 2012 жылы Мастерс турниріне демеушілік етті, ал 2013 жылғы жарысқа Betfair демеушілік етті. 2014 жылдан 2020 жылға дейін турнирге Dafabet демеушілік етті. Әлем чемпионатының демеушісі Betfred 2021 жылы Мастерс турниріне демеушілік етті, ал 2022 жылғы жарысқа Cazoo алғаш рет демеушілік етті. Ронни О'Салливан 2017 жылы Мастерс турнирінде жетінші рет жеңіске жетіп, Стивен Хендридің алты рет жеңген рекордын жаңартты. Бұл О'Салливан үшін төрт жылдың ішінде үшінші Мастерс титулы болды, ол сондай-ақ 2014 және 2016 жылдары жеңіске жеткен. Ол 2019 жылы тағы да финалға жетіп, финалдағы қатысу рекордтық санын 13-ке жеткізді, Мастерс турниріне барлығы 25 рет қатысты; алайда, ол Джадд Трамптан жеңілді, ол 10:4 есебімен өзінің алғашқы Мастерс титулын жеңіп алды. О'Салливан 2020 жылы турнирге қатыспауды шешті, сондықтан 17-орында тұрған Марк Дэвис шақырылды. Әлем чемпионы Ронни О'Салливан 20-орында тұрды. 2014 жылы әлем чемпионы Ронни О'Салливан 24-орында тұрды, сондықтан 16-орында тұрған Грейм Дотт шақырылмады. 2015 жылы Али Картер ауруға байланысты ұзақ уақыт ойнай алмағандықтан, 18-орында тұрса да, 13-орында болды, сондықтан 16-орында тұрған Грейм Дотт шақырылмады. 2018 жылы 12-орында тұрған Стюарт Бингем дисквалификацияланғандықтан, 17-орында тұрған Лян Вэнбо шақырылды. 2020 жылы 3-орында тұрған Ронни О'Салливан қатыспауды шешті, сондықтан 17-орында тұрған Али Картер шақырылды. 2021 жылы Джадд Трамп пен Джек Лисовски COVID-19 тестісінде оң нәтиже көрсетіп, турнирден шығуға мәжбүр болды. Олардың орнына 18-орында тұрған Джо Перри мен 19-орында тұрған Гэри Уилсон келді. 17-орында тұрған Энтони Макгилл жарысқа барудан бас тартты. 2023 жылы Ян Бинтао мен Чжао Синьтун матчтарды бұрмалауға қатысқандары үшін дисквалификацияланды. Ян мен Чжаоның орнына 17-ші және 18-ші орындарда тұрған Дэвид Гилберт пен Хоссейн Вафаей келді. 1984 жылы және 1986 жылдан 1990 жылға дейін жеребе тізімі ойыншылардың рейтингісіне сәйкес жасалды, яғни 1-орындағы ойыншы 16-орындағымен, 2-орындағы 15-орындағымен, 3-орындағы 14-орындағымен және т.б. кездеседі. 1985 жылы сәл өзгеше жүйе қолданылды. 1990 жылы жолдамалық турның енгізілуімен бұл жүйе 15-ші және 16-шы орындардағы ойыншылардың 1/16 финалға өту үшін матч жеңуі керек болды, онда олар бірден бірінші екі ойыншымен, әдетте Мастерс турнирінің қорғаушы чемпионымен және Әлем чемпионымен кездеседі. 1991 жылы 9-шыдан 16-шы орындарға дейінгі ойыншылардың жеребесі 1-ден 8-ге дейінгі ойыншылармен кездейсоқ түрде тағайындалды. 1996 жылы 1/16 және 1/4 финалдық раундтар 9-дан 11 фреймге дейін ұзартылды, ал финал 17-ден 19 фреймге дейін ұзартылды. 1999 жылы жолдамалық матчтар 9-дан 11 фреймге дейін ұзартылды.

Жапайы карталар раунды

1990 жылдан 2010 жылға дейінгі 21 турнирде іріктеу раунды болды, онда екі қосымша ойыншы (2007 жылы үш) соңғы 16 раундқа өту үшін 15 және 16-шы орын алған ойыншылармен (2007 жылы 14, 15 және 16-шы орын алғандармен) кездесті. Көптеген жылдары қосымша ойыншылардың бірі Мастерс іріктеу турнирінің жеңімпазы болды, ал екінші ойыншы таңдалып алынды. 1990 және 2005 жылғы Мастерс турнирлерінде іріктеу турнирі өткізілмеді, сол жылдары екі ойыншы да таңдалып алынды. 2007 жылы да екі ойыншы іріктеуден өтті, себебі жабайы карта раунды үш матчқа дейін ұзартылды. Жабайы карта ойыншыларын қосу арқасында қосымша екі-үш матчты ұйымдастыру қажет болды. Турнир 8 күнге созылды, бірақ әдеттегі екі матчтың орнына жексенбі және дүйсенбі күндері үш матч өткізілді (және 2007 жылы сейсенбіде), соның арқасында соңғы 16 раунд сәрсенбіде аяқталды. 2007 жылы барлық үш жабайы карта матчы бірінші жексенбіде өтті, ал соңғы 16 раунд дүйсенбіде басталды. Барлығы 43 жабайы карта матчы өтті. Осы матчтардың 19-ында іріктеу турнирінің жеңімпазы сеялы ойыншымен ойнады. Қалған 24 матчта сеялы ойыншы таңдалған жабайы карта ойыншысымен кездесті. Жабайы карта бойынша таңдалған ойыншылар: Джимми Уайт (5 рет), Динг Джунхуи (3 рет), Стив Дэвис (2 рет), Марко Фу (2 рет), Джеймс Ваттана (2 рет), Кен Доэрти, Питер Эбдон, Энди Хикс, Алекс Хиггинс, Джон Хиггинс, Пол Хантер, Стивен Магуайр, Ян Маккалох, Рикки Уолден және Гэри Уилкинсон. Жабайы карта раундында ойнаған ешбір ойыншы турнир жеңімпазы болған жоқ, бірақ екі ойыншы, Джон Хиггинс (1995 жылы) және Динг Джунхуи (2007 жылы) финалға жетті. Бұл екі ойыншы да жабайы карта бойынша таңдалған. Жабайы карта раундында ойнаған екі ойыншы – Джимми Уайт (2004 жылы) және Марк Уильямс (2010 жылы) – жартылай финалға өтті. Іріктеу турнирінің жеңімпазы ешқашан соңғы 16 раундтан әрі өте алмады.