Канаданың солтүстігіндегі Хаутон кратері: 31-32 млн жыл бұрын пайда болған, диаметрі шамамен 23 км. Палеозойлық тау жыныстарын ашып, жер қабатына әсер еткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Канаданың солтүстігіндегі соққы кратері
Impact crater in northern Canada
Хаутон соққы кратері Канаданың солтүстігіндегі Нунавут аймағындағы Девон аралында орналасқан. Оның диаметрі шамамен 23 шақырымды құрайды және 31-32 миллион жыл бұрын ерте олигоцен дәуірінде пайда болған. Соқтығысқан нысанның диаметрі шамамен 2 шақырымға жуық деп есептеледі. Девон аралының өзі палеозойлық тақталы тас пен құмтас қабаттарынан және оның астындағы гнейстік тау жыныстарынан тұрады. Кратер пайда болған кезде, тақталы тас пен құмтас қабаттары қабығынан айырылып, негізгі тау жыныстарын ашты; 12 шақырымға дейінгі тереңдіктен материал анықталды.
Haughton impact crater is located on Devon Island, Nunavut in far Northern Canada. It is about in diameter and was formed 31 32 million years ago during the Early Oligocene. The impacting object is estimated to have been approximately in diameter. Devon Island itself is composed of Paleozoic shale and siltstone overlying gneissic bedrock. When the crater formed, the shale and siltstone were peeled back to expose the basement; material from as deep as has been identified.
Сипаттама
75° солтүстік ендікте орналасқан бұл – белгілі соққы кратерлерінің ең солтүстік жатқандарының бірі. Жылдың көп бөлігінде температура судың қату температурасынан төмен болады, ал өсімдік жамылғысы шектеулі және өте баяу өседі, нәтижесінде ыдырау процесі өте аз болады. Осы себепті Хоутон төмен ендіктегі кратерлерде эрозиядан жоғалып кететін көптеген геологиялық ерекшеліктерін сақтап қалған. Хоутонның геологиясы мен климатологиясы Жерде Марсқа ең жақын жағдайларды ұсынатындықтан, осы жерде жұмыс істейтін ғалымдар Хоутонды және оның төңірегін «Жердегі Марс» деп атаған. Мысалы, кратердің орталығында соққыдан пайда болған брекчия (соққы күшімен шашырап, кратер аймағына түскен және ішінара қайта біріккен тас) орналасқан, ол мәңгі тоңға толы, демек, суық және ылғалды Марстағы кратерлерде күтілетін жағдайға өте ұқсас. Марс институты мен SETI институты осы жерде Хаутон-Марс жобасын жүргізеді, ол Марстағы өмір мен жұмыстың көптеген қиындықтарын сынауға бағытталған. Коммерциялық емес Марс қоғамы да осы жерде Flashline Mars Arctic Research Station (FMARS) зерттеу станциясын басқарады және ұқсас зерттеулер жүргізеді.
At 75° north latitude, it is one of the highest latitude impact craters known. The temperature is below the freezing point of water for much of the year, and the limited vegetation is slow growing, leading to very little weathering. For this reason Haughton retains many geological features that lower latitude craters lose to erosion. Because Haughton's geology and climatology are as close to Mars like as can be had on Earth, Haughton and its environs have been dubbed by scientists working there as "Mars on Earth." For example, the centre of the crater contains impact breccia (ejected rock which has fallen back into the impact zone and partially re welded) that is permeated with permafrost, thus creating a close analogue to what may be expected at crater sites on a cold, wet Mars. The Mars Institute and the SETI Institute operate the Haughton–Mars Project at this site, designed to test many of the challenges of life and work on Mars. The non profit Mars Society also operates the Flashline Mars Arctic Research Station (FMARS) at this site and conducts similar research.