Кіріспе
1795 жылы Уолд Ньютонға құлаған метеорит. Уолд Коттедж метеориті (сонымен қатар Уолд Ньютон метеориті деп те аталады) 1795 жылы Англияның Йоркшир графтығындағы Уолд Ньютон ауылынан бірнеше шақырым жерде, Уолд Коттедж шаруашылығына жақын жерге құлдырады.
The Wold Cottage meteorite (also called the Wold Newton meteorite) fell near Wold Cottage farm in 1795, a few miles away from the village of Wold Newton in Yorkshire, England.
Метеорит
Тас 1795 жылғы 13 желтоқсанда сағат 3-ке таяу құлап, егінші Джон Шиплиден бірнеше метр қашықтықта жерге түсті. Ол шамамен осындай мөлшерде кратер жасады және төмендегі бор тасқа тереңдігі шамамен еніп, жер бетінің 1,5 метрдей қабатынан өтті. Көптеген адамдар құлауын көрді және ауада қара дене жылғанын айтты. Құлау орнынан табылған тас жылы әрі түтінді болды, ал бірнеше адам оның құлай келе жарылыс дыбыстарын естігенін хабарлады. Жердің иесі - майор Эдвард Топхэм, танымал қоғам қайраткері, бұрынғы әскері, драматург және газет басылымдарының иесі; ол осы жаңалықты жариялады және метеоритті Лондондағы Пикадиллиде көпшілікке қойды. 1835 жылы Британ мұражайы бұл метеоритті сатып алды. Бүгінде метеоритті Лондонның Табиғи тарих мұражайында көруге болады.
Талдау және зерттеу
Алғашқы талдаулар тастың екі бөлігін көрсетті: топырақты және икемді бөлігін. Топырақты бөліктің құрамында кремний, магний, темір және аздаған мөлшерде никель болды, олардың бір бөлігі темір мен никель элементтік күйде кездесті; топырақты зат каолинге (ыдыраған фельдшпатқа) ұқсас, бірақ салыстырмалы түрде берік болды. Икемді бөліктерде де темір мен никель болды, олардың көп бөлігі темірден тұрады. Сондай-ақ, темір пиритінің (темір күкірт қосылысының) бір түрі де анықталды. Қазіргі ғылым бұл метеоритті L6 қарапайым хондрит ретінде жатқызады.
Ескерткіш
Жазуы: Осы жерде, 1795 жылдың желтоқсанында атмосферадан ерекше тас құлап түсті. Оның ені 28 дюйм, ұзындығы 36 дюйм, салмағы 56 фунт болды. Осы тасты еске алу үшін 1799 жылы Эдвард Топхам бұл бағананы тұрғызды. Тас құлаған жерге майор Топхам ескерткіш орнатты. Құрылымы 1 метр шаршы, биіктігі 8 метр кірпіштен салынған, бір жағында жазу тақтасы бар.
A monument was erected on the location of the stone's impact, by Major Topham, on whose property the stone had fallen. The structure was built of brick 4 feet (1 m) square and 25 feet (8 m) high, with a plaque on one face.
Көркем шығармаларда
Бұл оқиғаны ғылыми-фантастикалық жазушы Филип Хосе Фармер өзінің ойдан шығарылған кейіпкерлердің "өмірбаяндарында" ("Tarzan Alive" және "Doc Savage: His Apocalyptic Life") әдеби гипотезаның негізі ретінде пайдаланды, бұл көбінесе "Уолд Ньютон отбасы" деп аталады. "Робинзон қираған жерде" атты фильм де осы оқиғаға сілтеме жасайды, онда басты кейіпкер Робинзон метеориттердің маңызды оқиғалар кезінде түсетінін көреді, бұл жағдайда 1795 жылғы Елді мекендер туралы заңға енгізілген түзету Англияда капитализмнің тез дамуына жағдай жасады. Метеорит британдық автор Джеймс Лавгровтың 2019 жылғы детективтік романы "Шерлок Холмс және Рождестволық демон" шығармасында маңызды рөл атқарады.