Кіріспе
Чикаго қаласының қоғамдық кітапхана жүйесі (АҚШ)
Чикаго қоғамдық кітапханасы (CPL) – АҚШ-тың Иллинойс штатындағы Чикаго қаласына қызмет ететін қоғамдық кітапхана жүйесі. Ол 81 мекемеден тұрады, оның ішінде орталық кітапхана, үш аймақтық кітапхана және қаланың 77 қауымдық аймағы бойынша орналасқан филиалдар бар. Америка кітапханалар қауымдастығының мәліметінше, кітапхана қорында 5 721 334 том кітап бар, бұл оны АҚШ-тағы кітап қоры бойынша тоғызыншы ірі қоғамдық кітапханаға, ал кітаптар саны бойынша 30-шы ірі академиялық немесе қоғамдық кітапханаға айналдырады. Чикаго қоғамдық кітапханасы кітап қоры бойынша Чикагодағы екінші ірі кітапхана жүйесі болып табылады (ең ірісі – Чикаго университетінің кітапханасы). Кітапхана Детройт қоғамдық кітапханасынан кейін Орта Батыстағы екінші ірі қоғамдық кітапхана жүйесі. Көптеген қоғамдық кітапханалардан өзгеше, CPL Деви ондық жүйесінің орнына Конгресс кітапханасының классификациялық жүйесін қолданады.
Тарих
1871 жылы Чикагодағы үлкен өрттен кейін лондондық А.Х. Берджесс Томас Хьюздің көмегімен «Англия кітаптар сыйлығы» деп аталатын жобаны жасады, онда Англияның өрт салдарынан қираған қалаға тегін кітапхана беруі ұсынылды. Чикаго қалалық кітапханасы Чикагодағы үлкен өрттің күлінен тікелей туды. Берджесс 1871 жылғы 7 желтоқсанда «Дейли Ньюс» газетінде: «Англия Чикагоға тегін кітапхана сыйласын деп ұсынамын, ол қазіргі уақыттағы ықыластың белгісі және мәңгілік естелік пен нағыз бауырластық мейірімділіктің нышаны болсын» деп жазды. Жеке донорлардың арасында Виктория патшайымы, Бенджамин Дизраэли, Альфред Лорд Теннисон, Роберт Браунинг, Джон Стюарт Милль, Джон Раскин және Мэтью Арнольд болды. Чикагода қала басшылары мэрі Джозеф Медиллге кітапхана құру үшін жиналыс өткізуге өтініш жасады. Бұл жиналыс 1872 жылғы Иллинойс кітапхана заңының қабылдануына әкелді, ол Иллинойс қалаларына салықпен қаржыландырылатын кітапханалар құруға мүмкіндік берді. 1872 жылғы сәуірде Чикаго қалалық кеңесі Чикаго қалалық кітапханасын құру туралы қаулы қабылдады. Қаланың қайта құрылыс аймағында 1873 жылғы 1 қаңтарда Чикаго қалалық кітапханасы ЛаСалл және Адамс көшелеріндегі тасталған темір су резервуарында ресми түрде есігін ашты. Кітап қоры 3157 томды құрады. Су резервуарының диаметрі 18 метр, биіктігі 6 метр, ал негізі 9 метр тереңдікте болды. Біраз уақыттан кейін оның айналасына екі қабатты кеңсе ғимараты салынды, онда қалалық кеңселер орналасты, ал кітапхана үшін үшінші қабатта оқу залы құрылды. 1873 жылғы 24 қазанда Уильям Фредерик Пул кітапхананың директорлар кеңесімен бірінші бас кітапханашы болып сайланды. Пул өзінің қызметінде негізінен кітап айналымын ұйымдастырумен айналысты. 1874 жылы кітап айналымы 17 533 томның 13 000-нан бастау алды. Кітапхана алғашқы 24 жылда бірнеше рет көшіп-қонып жұмыс істеді. Ол 11 жыл бойы қалалық әкімдіктің төртінші қабатында орналасты. 1887 жылы Пул жеке зерттеулер жүргізу үшін отставкаға кетті және Чикагодағы Ньюберри кітапханасын ұйымдастырды. 1887 жылғы 15 қазанда Фредерик Х. Хилд Чикаго қалалық кітапханасының екінші кітапханашысы болып сайланды, ал оның басты мақсаты тұрақты орынды қамтамасыз ету болды. Он жылдан кейін Орталық кітапхана ашылды. Бостондық Шепли, Рутан және Кулидж фирмасы Чикаго өнер институтының ғимараты сияқты академиялық классикалық стильде жобалаған, ол Мичиган даңғылында Вашингтон және Рэндольф көшелері арасында, Азамат соғысы ардагерлері тобы – Ұлы Республика армиясының сыйлықтарымен салынған жерде орналасқан. Бұл топтың басшысы Азамат соғысының генералы және Иллинойс штатынан АҚШ сенаторы Джон А. Логан болды. Жерді алған үшін кітапхана Азамат соғысы жинағын сақтап, соңғы солтүстік Азамат соғысы ардагері қайтыс болғанға дейін G.A.R. бөлмесінде көрмеге қоюға міндетті болды. Кітапхана келесі 96 жыл бойы осы жерде орналасты. Қазіргі уақытта ғимарат Чикаго мәдени орталығы болып табылады. Генри Эдуард Леглер 1909 жылғы 11 қазанда Чикаго қалалық кітапханасының басшылығын қабылдады. Бұрын Висконсин штатының прогрессивті саясаткері болған ол кітапхана қызметін кеңейтуді жақтады. 1916 жылы Леглер «Барлық қала үшін кітапхана жоспарын» ұсынды, ол елдегі алғашқы толыққанды филиалдық кітапхана жүйесі болды. Кітапхана тарихындағы маңызды оқиға, бұл жоспар Чикагоның барлық аудандарындағы кітапханалардың кең желісін құруды көздеді. Жоспардың мақсаты – «Чикагода кітап оқи алатын немесе кітаптарды пайдалануға ниеттенетін әрбір адам үшін кітапхана қызметін үйіне жақын жеткізу» еді. 1918 жылы Леглердің орнын оның көмекшісі Карл Б. Роден басты. Роден 1950 жылға дейін бас кітапханашы болып қызмет етті. 1937-1947 жылдардағы Оңтүстік Чикаго филиалының кітапхана тарихын Латем зерттеді, ол өнеркәсіптік қауымдастыққа және ересектерге білім беруге қызмет көрсетуіне назар аударды. Ол сондай-ақ 1927-1940 жылдардағы Джон Томан филиалының кітапханасының рөлін зерттеді. Роденнің орнын 1951 жылы бас кітапханашы Гертруда Э. Гшайдл басты. Оның басшылығымен кітапхана кітап тасымалдағыш қызметін жаңғырту арқылы Чикагоның аудандарына қызмет көрсетуді кеңейтті. 1960 жылдары бірнеше жаңа аудандық филиал кітапханалары салынды немесе жалға алынған дүкендерде немесе оқу залдарында құрылды. «Қазіргі қара тарихнаманың әкесі» атанған екі қабатты модернист Картер Г. Вудсон аймақтық кітапханасы 1975 жылдың желтоқсанында Оңтүстік жаққа қызмет ету үшін есігін ашты. Он жылдан кейін Чикаго қалалық кітапханасы солтүстік жағындағы аймақтық кітапханасын постмодернистік Конрад Сулзер аймақтық кітапханасымен ауыстырды, ол 1985 жылдың соңында көпшілікке ашылды. Вудсон аймақтық филиал кітапханасы Вивиан Г. Харш зерттеулер жинағына ие, ол Орта Батыстағы афроамерикандық мұражайлық ақпараттың ең ірі қоймаларының бірі болып табылады. Онда Джон Х. Сенгстаке, Роберт С. Абботт, Дорис Э. Соундерс, Тимуэл Блэк, пастор Эдди Л. Уайатт және тағы да көптеген чикаголықтардың қағаздары сақталған. 1970 жылдардағы директор Алекс Ладенсон басшылығымен Чикаго қалалық кітапханасының «жетістікке жету» күш-жігері арқылы қалалық қоғамдық кітапханалардың саяси сахнасын зерттеді. 1974 жылы директорлар кеңесі Орталық кітапхананы 11 миллион долларға қайта жаңғыртуға рұқсат берді. Түпнұсқалық Орталық кітапхананы қайта жаңғырту үлкен жетістікке ие болғанымен, кітап қоры ескі кітапханадан тыс сақтауға алынды, ал қала Орталық кітапхананың болашағын талқылады. Бір жоспар кітапхананы Чикагоның Мемлекеттік көшесінде орналасқан және қаланың меншігіне қайтарылған бұрынғы Ротшильд/Голдблатт универмагына көшіру болды. 1982 жылдан 1985 жылға дейін Аманда Салливан Рэндл Радд Чикаго қалалық кітапхана жүйесінің басшысы болды және ол афроамерикандықтардың бірінші басшысы болды. Радд өзінің бала кезінде Оңтүстік Каролинадағы бөлінген кітапханаларды бастан өткерді. Чикагодағы басшылығында сауат ашу қызметтеріне ерекше назар аударылды, сондай-ақ ол болашақ Конгресс кітапханашысы Карла Хейден сияқты жас әріптестеріне кең көмек көрсетті. «Чикаго Сан Таймс» газетінің редакторы және кітапхана кеңесінің президенті Синди Притцкер жаңа, заманауи Орталық кітапхананы салу үшін халықтық науқанды бастады. 1987 жылғы 29 шілдеде Чикаго мэрі Гарольд Вашингтон және Чикаго қалалық кеңесі 400 Саут Стейт Стриттегі 144 миллион долларлық жаңа кітапхананы жобалау және салу конкурсын бекітті.
After circulating requests for donations throughout English society, the project donated 8,000 books. Private donors included Queen Victoria, Benjamin Disraeli, Alfred Lord Tennyson, Robert Browning, John Stuart Mill, John Ruskin, and Matthew Arnold. In Chicago, town leaders petitioned Mayor Joseph Medill to hold a meeting and establish the library. The meeting led to the Illinois Library Act of 1872, which allowed Illinois cities to establish tax supported libraries. In April 1872, the Chicago City Council passed an ordinance establishing the Chicago Public Library. In the rebuilding section of the city, on January 1, 1873, the Chicago Public Library officially opened its doors in an abandoned iron water tank at LaSalle and Adams Streets. The collection included 3,157 volumes. The water tank was 58 feet (18 m) in diameter, 21 feet (6 m) high and with a 30 feet (9 m) foundation. A two story office building was soon built around it to hold city offices, and a third floor reading room was built for the library. On October 24, 1873, William Frederick Poole was elected the first head librarian by the library's board of directors. Poole was mainly concerned during his tenure on building the circulation. In 1874, circulation services began with 13,000 out of 17,533 available for lending. The library moved from place to place during its first 24 years. Eleven years it spent on the fourth floor of city hall. In 1887, Poole resigned to organize the private, research Newberry Library of Chicago. On October 15, 1887, Frederick H. Hild was elected the second Librarian of the Chicago Public Library and securing a permanent home was his primary drive. Ten years later, the Central Library was opened. Designed by the Boston firm of Shepley, Rutan and Coolidge in the same academic classical style as their building for the Art Institute of Chicago, it is located on Michigan Avenue between Washington Street and Randolph Street on land donated by the Grand Army of the Republic, a Civil War Veterans group led by John A. Logan, a Civil War General and U. S. Senator from Illinois. In return for the land, the Library was to maintain a Civil War collection and exhibit in a G. A. R. room until the last northern Civil War veteran died. The library would remain on this site for the next 96 years. The building is now the Chicago Cultural Center. Henry Eduard Legler assumed the leadership of the Chicago Public Library on October 11, 1909. Previously a Wisconsin Progressive, he was well known as an aggressive advocate of the expansion of library service. In 1916, Legler presented his "Library Plan for the Whole City", the first comprehensive branch library system in the nation. A landmark in library history, the plan called for an extensive network of neighborhood library locations throughout Chicago. The goal of the plan was to bring "library service within the walking distance of home for every person in Chicago who can read or wants to use books." Legler was succeeded by his assistant Carl B. Roden in 1918. Roden served as Chief Librarian until 1950. The South Chicago Branch library history from 1937 1947 has been explored by Latham who focused on its service to an industrial community and adult education. She has also examined the role of the John Toman Branch library from 1927 1940. Roden was succeeded in 1951 by Chief Librarian Gertrude E. Gscheidle. During her tenure the Library expanded its service to Chicago's neighborhoods by modernizing its bookmobile services. In the 1960s several new neighborhood branch libraries were constructed or were established in leased storefronts or reading rooms. The two story, modernist Carter G. Woodson Regional Library, named after the "Father of Modern Black Historiography," opened its doors in December 1975, to serve as the South Side. A decade later, Chicago Public Library replaced its north side regional library when the post modernist Conrad Sulzer Regional Library opened to the public in late 1985. The Woodson regional branch library features the Vivian G. Harsh Research Collection, one of the largest repositories of African American archival information in the Midwest. It holds the papers of many notable Chicagoans, such as John H. Sengstacke, Robert S. Abbott, Doris E. Saunders, Timuel Black, Rev. Addie L. Wyatt, and numerous others. The class politics of urban public librarianship through "outreach" efforts during the federal War on Poverty uses the Chicago Public Library as a case study during the 1970s under director Alex Ladenson. In 1974, the board of directors authorized an $11 million renovation of the Central Library. While the restoration of the original central library proved a great success, the collections remained warehoused outside the old library while the City debated the status of the future of the central library. One plan was to move the library to the former Rothchild/Goldblatts Department Store which stood empty on Chicago's State Street and had reverted to City ownership. From 1982 to 1985, Amanda Sullivan Randle Rudd rose to become the first African American to head of the Chicago Public Library system. Rudd had experienced segregated libraries during her childhood in South Carolina. Her stewardship in Chicago saw a particular focus on literacy services, and she strongly mentored younger colleagues, including a future Librarian of Congress, Carla Hayden. The Chicago Sun Times editorial board and Cindy Pritzker, then President of the Library Board, launched a grassroots campaign to build a new state of the art central library. On July 29, 1987, Mayor Harold Washington and the Chicago City Council authorized a design and construction competition for a new, one and a half block $144 million library at 400 South State Street.
Ағымдағы қызметтер
1991 жылы Харольд Вашингтон атындағы кітапхана орталығы, Чикагоның жаңа орталық кітапханасы, қайтыс болған мэрияның құрметіне аталды және жұртшылыққа есігін ашты. Ашылған кезде ол әлемдегі ең ірі қалалық кітапхана болып есептелді. Оған «Кітапхана» аялдамасындағы «Коричневый», «Қызғылт сары», «Көктемгі» және жаңа «Розовый» желілерімен, «ЛаСалль» және «Джексон» аялдамаларындағы «Көк» желісімен, сондай-ақ «Джексон» аялдамасындағы «Қызыл» желісімен жетуге болады. 1994 жылдың қаңтар айында Мэри А. Демпсиді мэр Ричард М. Дейли кітапхана комиссары етіп тағайындады және ол 2012 жылдың қаңтарына дейін осы лауазымда қызмет етті. Оның басшылығымен кітапхана тарихындағы ең ірі филиалдық құрылыс бағдарламасын іске қосты, 44 филиалдық кітапхана салды немесе жаңартылды; кітапхана жүйесінде 2500-ден астам тегін қоғамдық компьютерлер мен Wi-Fi орнатылды; 2 стратегиялық жоспар аяқталды; барлық кітапхана қызметкерлері үшін кәсіби даму және оқыту бағдарламалары құрылды; сондай-ақ «Бір кітап, бір Чикаго», YOUmedia мұражайы, Ravinia-ға тегін қабылдау бағдарламалары, «Жастар көлемі», «Кітапханадағы құқық» және ересектер мен жасөспірімдерге арналған «Ақылды қаржы» қаржылық сауаттылық бағдарламалары іске қосылды. 2003 жылы Роберт Путнам кітапхананың филиалдық кітапханаларды дамыту арқылы қауымдастықты жандандырудағы жетістіктерін талдады. «Шарлотта Ким стипендиялық бағдарламасы» 1999–2008 жылдар аралығында жүзеге асырылды. Ғалымдардың қатарында Камила Алире (1999); Ли Эстабрук (2002); Кэтлин де ла Пенья МакКук (2003); Джоан С. Дюранс (2004); Майкл Стивенс (2005); Морин Салливан (2006); Джордж Нидхэм (2007) және Патрисия Мартин (2008) болды. Urban Library Council (2006) басылымындағы «The Engaged Library: Chicago Stories of Community Building» кітабы Чикагоның бірнеше қоғамдық кітапханаларының және олардың қауымдастықты нығайтудағы, қалалық аудандардың тұрғындарының, қауымдастықтардың, коммерциялық емес ұйымдардың және мемлекеттік мекемелердің әл-ауқатын және мүмкіндіктерін арттырудағы күш-жігерін көрсетеді. Брайан Эндрю Бэннон 2012 жылдың наурыз айынан бастап кітапхана комиссары болып тағайындалды. Чикаго мемлекеттік кітапханасы ұсынатын тегін бағдарламалардың кейбіреулері: «Бір кітап, бір Чикаго» бағдарламасы, «Жазғы оқу сынағы», «Кітап маниясы» (әр қарашада өткізіледі), «Балалар мұражайының төлқұжаты» (патрондарға Чикагоның әлемдік деңгейдегі түрлі мекемелеріне тегін кіруге мүмкіндік береді) және «Сөздер мен музыка» бағдарламасы (патрондарға таңдалған Ravinia концерттеріне тегін билеттер ұсынады). Сондай-ақ кітапханада оқудан кейін қиындыққа тап болған оқушыларға көмектесу үшін күн сайын тегін үй тапсырмасы орталығы жұмыс істейді. Чикаго мемлекеттік кітапханасы әр түрлі тақырыптарды қамтитын тегін лекциялар ұйымдастырады: «Кітапханадағы құқық» (құқықтық тақырыптар бойынша заңгермен кеңесуге мүмкіндік беретін ай сайынғы тегін лекциялар циклы), «Ақылды қаржы» (қаржылық сауаттылық бағдарламаларының сериясы) және «Авторлар сериясы». Чикаго мемлекеттік кітапханасы көптеген деректер қорына қол жеткізуді қамтамасыз етеді, олардың көпшілігі Чикаго мемлекеттік кітапханасының төлқұжатымен үйде немесе басқа да қашықтан пайдалануға болады. Интернет компьютерлері Чикаго мемлекеттік кітапханасының төлқұжаты бар кез келген адамға қол жетімді. Сонымен қатар, кез келген адам Wi-Fi желісін өз ноутбуктерінде, планшеттерінде және смартфондарында кітапхана төлқұжатысыз пайдалана алады. 2013 жылдың маусым айында кітапхана Билл мен Мелинда Гейтс қорынан 1 миллион долларлық грант алғанын жариялады, бұл Чикаго мемлекеттік кітапханасы мен Данияның Орхус қаласының қоғамдық кітапхана жүйесі арасындағы серіктестік құруға мүмкіндік берді. Сол айда кітапхана 3D бағдарламалық жасақтамамен, фрезерлік станокпен, лазерлік кескіштермен және 3D принтерлермен жабдықталған инновациялық зертханасын ашты. Бұл кеңістік алдыңғы қатарлы өндіріс технологияларына тегін қол жеткізуді ұсынғандығымен ерекше табысқа жетті және 2013 жылдың қазан айында Chicago Innovation Awards Social Innovator Award сыйлығын алды. 2013 жылдың соңында Германияның Дюссельдорф қаласындағы Генрих Хайне университетінің ақпараттық ғылымдар бөлімі жүргізген зерттеуде Чикаго мемлекеттік кітапханасы АҚШ-та бірінші және әлемде үшінші орын алды, «білім экономикасында» «ақылды қалаларды» қолдаудағы көшбасшылық рөлдерін ескере отырып, 31 ірі қалалық кітапхананы салыстырды. Андреа Телли 2019 жылдың маусым айынан бастап кітапхана комиссары болып тағайындалды. 2019 жылы CPL АҚШ-тағы қарыз алған мерзімі өткен заттар үшін айыппұлдарды жойған ең ірі қоғамдық кітапхана жүйесіне айналды. Барлық ескі айыппұлдар кешірілді. Кітаптарды қайтару мерзімі сақталады және оқырмандар оларды қайтару немесе алмастыру арқылы қарыз алу құқығын сақтауға міндетті. Крис Браун 2021 жылдың ақпан айынан бастап кітапхана комиссары болып тағайындалды. 2023 жылы CPL өзінің 150 жылдығын филиалдарының тарихын көрсететін көрмемен атап өтті.