Кіріспе

Біріккен Корольдіктегі полиция офицерінің шені – Ұлыбританиядағы Лондон қалалық полициясы мен Метрополитен полициясынан басқа, барлық аумақтық полиция күштерінің бас полиция офицерлері, сондай-ақ үш "арнайы" ұлттық полиция күштерінің – Британдық көлік полициясының, Қорғаныс министрлігі полициясының және Азаматтық ядролық полициясының бас офицерлері қолданатын шен. Бұл атақ сондай-ақ Басты Корольдік тәуелділік полиция күштерінің (Мэн аралы полиция қызметі, Гернси штаты полиция қызметі және Джерси штаты полициясы) және Кипрдегі Егемендік базалық аймақтар полициясының бас офицерлеріне де тиесілі. 2002 жылғы Полиция реформасы заңына сәйкес, Полиция басшылары қауымдастығының президенті де бұл атақты экс-официо иеленді. Бұл атау Корольдік саябақтар полициясының бас офицерінің шені болды, бірақ бұл мекеме 2004 жылы таратылды. Қазіргі уақытта Біріккен Корольдік және Корольдік тәуелділіктерінде елу бас констебль бар. Оларға Лондоннан тыс 37 ағылшын аумақтық күші, төрт уэльс аумақтық күші, Шотландия полиция қызметі, Солтүстік Ирландия полиция қызметі, үш арнайы ұлттық күш және үш Корольдік тәуелділік констебюлярларының бас офицерлері кіреді. Канададағы кейбір полиция бөлімдерінің бас офицерлері де бас констебль атағын иеленеді.

Тарих

Атауы 18-шы ғасыр мен одан бұрынғы жергілікті полиция констебльдерінен шыққан. Констебль және констебльдік терминдері – бұл ескі күштермен тарихи байланысты қамтамасыз ету үшін қабылданған шаралар. Термин латын тіліндегі *comes stabuli* (жүйелі аттарды сақтаушы) сөзінен туындаған және жергілікті басқаруды күшейту мақсатында қолданылды. 19-шы ғасырдың басында Ұлыбританияда заманауи полиция күштері құрылған кезде, полиция жөніндегі көптеген пікірталастар жаңа күштер орталық үкіметтің жарымәскери агенттеріне айналуы мүмкін деген қауіптерге байланысты болды. Күні бүгінге дейін британ полициясының инспектор және суперинтендант сияқты басқа да шендері әскери емес болып табылады. Тек полиция сержанттары ғана жартылай әскери шенге ие, тіпті сержант термині ұзақ уақыттан бері әскери емес, төменгі шендегі офицер ретінде қолданылып келеді. 1839 жылғы округтік полиция заңы Англия мен Уэльс округтеріне округтік бейбіт судьялар тағайындаған бас констебль басқаратын толық уақытты полиция күштерін құруға мүмкіндік берді. Бұл заңға алғаш рет 1839 жылғы 28 қарашада капитан Сэмюэл Мередитті бас констебль етіп тағайындаған Уилтшир полициясы қол қойды. Басқа округтер де осы үлгіні қабылдады; мысалы, Эссекс өзінің алғашқы бас констеблін 1840 жылғы 11 ақпанда тағайындады. Алғашқыда көптеген қалалық полиция күштеріне бас констебль басшылық етті, бірақ бұл шен 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында көптеген күштерде бас констебльмен ауыстырылды және 1919 жылғы полиция заңымен толығымен жойылды. Ливерпуль қалалық полициясы сол уақытқа дейін оны сақтап қалған жалғыз ірі күш болды. Бас констебль шеніне ие болған алғашқы әйел – Паулин Клэр, ол 1995 жылғы 14 маусымда Ланкашир констебльінің бас констеблі болып тағайындалды.

Лауазымның ерекшеліктері

Бас констебльдер жауапты болатын аудандардың халқы бірнеше жүз мыңнан екі-үш миллионға дейін ауысады және ірі күштердің бас констебльдері көбінесе кіші күштердің бас констебльдерінен таңдалады. Бас констебльдің жоғары офицері жоқ. 2012 жылға дейін бас констебль полиция органына есеп беретін. Англия мен Уэльсте бас констебльді полиция және қылмыс комиссары тағайындайды және оған есепті, немесе сайланған мэр, ол бас констебльді қызметтен босатуға да құқылы. Бас констебльдің шені, эполеттерде тағылатын белгісі, лавр гүлшоғынымен шеңберленген қиылысқан таяқшалардан және оның үстіне қойылған тәжден тұрады. Бұл британ армиясының генерал-лейтенантының нышанымен ұқсас және астаналық полицияның көмекші комиссары да осыны тағады. Бас констебльге бас констебльдің орынбасары (DCC) және бір немесе бірнеше бас констебльдің көмекшілері (ACC) көмектеседі. Бас констебль, DCC және ACC бірлесіп күштің "бас офицерлері" деп аталады.

Жалақы

Бас констебльдердің жалақысы күштер арасында әртүрлі болады, негізінен олардың күшінің аумағындағы халық санына байланысты, бірақ сомалары орталықтан белгіленеді. 2010 жылдың 1 қыркүйегінен бастап ең жоғары жалақы Солтүстік Ирландия бас констебліне – 193 548 фунт стерлинг, осы лауазымның ерекше қауіпсіздік сын-қатерлері мен саяси сезімталдығын ескере отырып төленеді. Басқа жалақылар Вест-Мидлендс және Үлкен Манчестерде 181 455 фунттан басталып, 127 017 фунтқа дейін жетеді. Метрополитен полициясының комиссары мен оның орынбасары кез келген бас констебльге қарағанда едәуір көп жалақы алады, себебі Метрополитен полициясының басқа жергілікті күштермен байланысты ұлттық терроризмге қарсы және қауіпсіздік міндеттері бар, сондай-ақ Метрополитен полициясы елдегі ең ірі күш болып табылады. 2011 жылғы мәліметтер бойынша комиссардың жылдық жалақысы 260 088 фунт стерлинг, ал оның орынбасары 214 722 фунт стерлинг көлемінде жалақы алады.

Қалалық полиция

Лондон қаласында Метрополитен полициясы мен Лондон қалалық полициясы полиция комиссарларымен басқарылады, бас констебльдермен емес. Дегенмен, бас констебль 1886 және 1946 жылдар аралығында болған Метрополитен полициясында төменгі шен болды. 1869 жылы Метрополитен полициясының бөлімдері төрт округке біріктірілді, оларды басқару үшін аудандық суперинтенданттар деп аталатын төрт жаңа офицер тағайындалды, олар дивизиондық суперинтенданттар мен екі көмекші комиссардың арасындағы шенде болды. Бұл офицерлер көбінесе әскери офицерлер, мемлекеттік қызметкерлер немесе тікелей осы шенге тағайындалған заңгерлер болатын. Бұл жағдай қандай да бір алаңдаушылық тудырды, себебі кейбіреулер мұны полиция үшін «өкілдер класын» құру деп қарады, оған бұрыннан қарсылық көрсетіліп келген. Олардың шен белгісі – гүл шоғындағы қиылысқан таяқтардан тұрды. 1886 жылы аудандық суперинтендант шені бас констебль болып өзгертілді, өйткені оны дивизиондық суперинтенданттармен шатастыру мүмкін деген шешім қабылданды. Жоғары шенділерден өзгеше, бас констебльдер констебль міндеттеріне ант берді, сондықтан осы шеннің аты осылай аталатын болды. Кейіннен Қылмыстық тергеу департаментінде бесінші бас констебль құрылды. 1919 жылы бұл шен жаңағы көмекші комиссарлардың орынбасарларынан төмен болды, олар 1933 жылы округтерді өздеріне қаратуға кірісті, ал бас констебльдер олардың орынбасарлары ретінде қалды, содан кейін 1946 жылы бұл шен командирдің орынбасары болып өзгертілді.