Кіріспе

Конфедерацияға дейінгі Канададағы жол түрі. Жоғарғы және Төменгі Канадада отаршылдық үкімет, жаңа қоныс аударушыларға арналған, шаруашылыққа жарамды жаңа шолғыланған жер участаларына қол жеткізу үшін, дамылмаған мемлекеттік жерлер арқылы концессиялық жолдар салды. Жаңа поселенің бүкіл ұзындығын қамтитын жер участаларының қатарын мемлекет осы мақсат үшін "концессиялады" (содан "жер концессиясы" деген сөз пайда болды). Үй салу, жол жөндеу және жерді тазалау жұмыстарын орындау, сондай-ақ ақша төлеу шартымен бос жер учаскесіне меншік құқығы берілді. Концессиялық жолдар және оларды қиылыстыратын қосалқы жолдар тікбұрышты (төртбұрышты немесе шаршы) торлы жоспармен салынды, көбінесе концессиялық жолдар Онтарио көлінің солтүстік жағалауына немесе округтің оңтүстік шекарасына (шамамен) параллель жүргізілді. Американың бұрынғы отарлық тәжірибесінен өзгеше, Онтариодағы жерлер қоныс аударушыларға бөліспей тұрып, алдымен шолғыланды. Жолға арналған жер бөлу қарастырылмаған бұрынғы шолғылау жүйелерімен салыстырғанда, жолға арналған жер бөлудің қарастырылуы үлкен артықшылық болды. Көп жағдайларда, арнайы қоныстану жолдары тор арқылы диагональмен өтетін. Үлкен көлдерден басталатын шолғылау сызықтары әртүрлі бұрыштармен жүргізіліп, үшбұрыштар және басқа да дұрыс емес пішіндерді құрады. Кейбір поселенің бірнеше шолғылауы болды. Голландия, Нельсон және Торонто поселенісі (қазіргі Миссиссауга) осыған мысал. 1000 акрлық секциялық жүйе деп аталатын, кең таралған квадраттық торлы жүйеде, жанындағы параллель жолдар 100 тізбектей немесе аралас орналасқан, ал олар 20 тізбектей 50 тізбектей өлшемдегі он 100 акрлық жер учаскесінен тұрды, сондықтан екі тізбектей концессиялық жол және екі тізбектей қосалқы жол бір шаршыны құрайды. Концессиялық жолдар аралас, ал қосалқы жолдар аралас болды. Колониялық шолғылау кезінде қолданылған басқа жоспарлар әртүрлі орналасулар мен 100, 150, 160, 200 немесе 320 акр жер көлемін пайдаланды. Бір жақты шолғылауда жер участалары концессияның бір жағынан екінші жағына дейін өлшенді. Шолғылауда қателіктер болса, олар жол қиылыстарында байқалатын, қосалқы жолдар смещенный болар еді. Мысал: Бір жақты поселенің қиылысындағы смещенный қиылыс. Екі жақты шолғылауда жер участалары концессияның алдыңғы жағынан ортасына дейін, содан кейін концессияның артқы жағынан ортасына дейін өлшенді. Бұл жол қиылыстарын тегіс етеді, бірақ кез келген қателіктер қосалқы жолдың ортасында смещенный қиылысқа әкеледі. Мысал: Екі жақты поселенің қиылысындағы смещенный қосалқы жол.

Концессиялық жолдың нөмірленуі

Концессиялық жолдардың номенклатурасында айтарлықтай айырмашылықтар бар. Мысалы, Маркхемде «Тоғызыншы желі» және «11-ші концессиялық жол» атаулары кездеседі. Кейбір муниципалитеттерде нөмірлеу бір жағынан басталып, тізбектей жалғасады. Мысалы, Кинг муниципалитетінде концессиялар Йонгеден басталады. Батерст – (бұрынғы) Екінші концессиялық жол, ол 1-ші және 2-ші концессиялардың арасында орналасқан (екінші жер учаскесінің алдыңғы бөлігін құрайды). «Бірінші» концессиялық жол болмайды. Кейбір муниципалитеттерде негізгі сызық ортасынан өтеді, ал концессиялар екі жағынан нөмірленеді. Мысалы, Пил аймағы мен Дафферін округінде Хюронтарио көшесі орталық сызық болып табылады, ал оның екі жағындағы концессиялық жолдар Шығыс немесе Батыс деп нөмірленеді. Қазіргі Миссиссаугада (Еглинтон даңғылымен бөлінген екі кадастрлық бөлімі бар) Кеннеди жолы солтүстік кадастрлық бөліміндегі бұрынғы «Бірінші Шығыс желісі», ал Маклафлин жолы – бұрынғы «Бірінші Батыс желісі». Дюфферінде «Хюронтарио көшесінің шығысында» деген мағынада «ШХК» және «Хюронтарио көшесінің батысында» деген мағынада «БХК» аббревиатуралары қолданылады. Ламбтон округіне қарасты Уорвик муниципалитетінде Эгремонт жолы негізгі сызық болып табылды, ал келесі концессиялар «Эгремонт жолының солтүстігінде» («СЭЖ») немесе «Эгремонт жолының оңтүстігінде» («ОЭЖ») деп нөмірленді. Брюс округі сияқты кейбір муниципалитеттерде әрбір концессиялық жолдың екі жағы да жеке нөмірленген концессияны құрады. Осылайша, жолдың оңтүстік жағы 2-ші концессия, ал солтүстік жағы 3-ші концессия болуы мүмкін. Бұл жүйеде жол көрсеткіштері үшін тек жұп (немесе кейде тақ) сандар қолданылды, сондықтан концессиялық жолдар тізбектей нөмірленді, мысалы, 2, 4, 6 және т.б. Бұл шаруашылық жер учаскелерін нөмірлеуді жеңілдетті, әсіресе муниципалитет шекарасындағы жолдар бойында, онда бір жолдың қарама-қарсы жақтары әртүрлі муниципалитеттерге қарасты болды. Егер жұп сандар қолданылса, тақ нөмірлі концессиялардың нөмірлері тек мүлік тізімдерінде ғана көрсетілді (мысалы, 18-ші учаске, 11-ші концессия, Брант муниципалитеті, ол 10-шы концессиялық жолдың солтүстік жағында орналасқан). Көптеген концессиялық жолдар бастапқы атауларын сақтап қалды. Аз дамыған аймақтар көбінесе «соңғы концессиялар» деп аталады.

Жанармай жолдарының нөмірлері

Жақсы жолдар немесе қатарлас жолдардың нөмірленуі елді мекенге байланысты өзгереді. Мысалдар:
Тізбекті түрде – Кинг елді мекенінде жақсы жолдар тізбекпен нөмірленген. Соңғы концессиялық жол 13-ші болғандықтан, алғашқы жақсы жол 14-ші, келесісі 15-ші, және т.б. болып нөмірленген. Жанындағы учаке нөмірі бойынша – Брюс округінің көптеген елді мекендерінде 5-тің есебімен нөмірленеді, яғни, елді мекен шекарасындағы жолдан (қала сызығы) бастап, 5-ші, 10-шы, 15-ші, және т.б. болып нөмірленеді. Бастапқы елді мекенді зерттеу кезінде әрбір қатарлас жолдар арасында бес учаскеден орналасқан. Жақсы жолдың нөмірі жанындағы учаке нөмірімен байланысты. Көптеген жақсы жолдар енді нөмірленбейді, оларға есімдер берілген. Мысалы, Ренфрю округінде көптеген жақсы жолдарға есімдер берілген, мысалы, Стоукс жолы, Паттерсон жолы, Диллабоу жолы, Ірім фабрикасы жолы. Макилверйт осы есімдер беру процесі көп жылдар бойы жүріп келе жатқанын айтады.

Әсері

Жоғарғы Канаданың көп бөлігінде осы жолдардың орналасуы қала құрылысынан бұрын қалыптасқан, сондықтан қазіргі Онтарионың көптеген муниципалитеттерінде көшелер желілік жүйемен салынған. Қалаларда көптеген концессиялық жолдар маңызды көшелерге айналды. Дегенмен, қалалық аймандардағы "жанама" жолдардың бірқатары әлі де тарихи нөмірленген бағыттарын сақтап тұр немесе көше атауларында "Желі" деген сөзді пайдаланады: Браун желісі, Тоғызыншы желі және Гелф желісі Торонто мен оның батыс шет елді мекендеріндегі маңызды магистральдар болып табылады.