Кіріспе
Конфедерацияға дейінгі Канададағы жол түрі. Жоғарғы және Төменгі Канадада отаршылдық үкімет, жаңа қоныс аударушыларға арналған, шаруашылыққа жарамды жаңа шолғыланған жер участаларына қол жеткізу үшін, дамылмаған мемлекеттік жерлер арқылы концессиялық жолдар салды. Жаңа поселенің бүкіл ұзындығын қамтитын жер участаларының қатарын мемлекет осы мақсат үшін "концессиялады" (содан "жер концессиясы" деген сөз пайда болды). Үй салу, жол жөндеу және жерді тазалау жұмыстарын орындау, сондай-ақ ақша төлеу шартымен бос жер учаскесіне меншік құқығы берілді. Концессиялық жолдар және оларды қиылыстыратын қосалқы жолдар тікбұрышты (төртбұрышты немесе шаршы) торлы жоспармен салынды, көбінесе концессиялық жолдар Онтарио көлінің солтүстік жағалауына немесе округтің оңтүстік шекарасына (шамамен) параллель жүргізілді. Американың бұрынғы отарлық тәжірибесінен өзгеше, Онтариодағы жерлер қоныс аударушыларға бөліспей тұрып, алдымен шолғыланды. Жолға арналған жер бөлу қарастырылмаған бұрынғы шолғылау жүйелерімен салыстырғанда, жолға арналған жер бөлудің қарастырылуы үлкен артықшылық болды. Көп жағдайларда, арнайы қоныстану жолдары тор арқылы диагональмен өтетін. Үлкен көлдерден басталатын шолғылау сызықтары әртүрлі бұрыштармен жүргізіліп, үшбұрыштар және басқа да дұрыс емес пішіндерді құрады. Кейбір поселенің бірнеше шолғылауы болды. Голландия, Нельсон және Торонто поселенісі (қазіргі Миссиссауга) осыған мысал. 1000 акрлық секциялық жүйе деп аталатын, кең таралған квадраттық торлы жүйеде, жанындағы параллель жолдар 100 тізбектей немесе аралас орналасқан, ал олар 20 тізбектей 50 тізбектей өлшемдегі он 100 акрлық жер учаскесінен тұрды, сондықтан екі тізбектей концессиялық жол және екі тізбектей қосалқы жол бір шаршыны құрайды. Концессиялық жолдар аралас, ал қосалқы жолдар аралас болды. Колониялық шолғылау кезінде қолданылған басқа жоспарлар әртүрлі орналасулар мен 100, 150, 160, 200 немесе 320 акр жер көлемін пайдаланды. Бір жақты шолғылауда жер участалары концессияның бір жағынан екінші жағына дейін өлшенді. Шолғылауда қателіктер болса, олар жол қиылыстарында байқалатын, қосалқы жолдар смещенный болар еді. Мысал: Бір жақты поселенің қиылысындағы смещенный қиылыс. Екі жақты шолғылауда жер участалары концессияның алдыңғы жағынан ортасына дейін, содан кейін концессияның артқы жағынан ортасына дейін өлшенді. Бұл жол қиылыстарын тегіс етеді, бірақ кез келген қателіктер қосалқы жолдың ортасында смещенный қиылысқа әкеледі. Мысал: Екі жақты поселенің қиылысындағы смещенный қосалқы жол.
In Upper and Lower Canada, concession roads were laid out by the colonial government through undeveloped Crown land to provide access to rows of newly surveyed lots intended for farming by new settlers. The land that comprised a row of lots that spanned the entire length of a new township was "conceded" by the Crown for this purpose (hence, a "concession of land"). Title to an unoccupied lot was awarded to an applicant in exchange for raising a house, performing roadwork and land clearance, and monetary payment. Concession roads and cross cutting sidelines or sideroads were laid out in an orthogonal (rectangular or square) grid plan, often aligned so that concession roads ran (approximately) parallel to the north shore of Lake Ontario, or to the southern boundary line of a county. Unlike previous American colonial practice, land in Ontario was surveyed first before being allocated to settlers. The provision of road allowances was an advance over earlier survey systems which allocated no roadways. In many cases special colonization roads ran diagonally across the grid. Survey lines referenced back from the Great Lakes ran at different angles, forming triangles and other irregular shapes. Some townships had more than one survey. Holland, Nelson and Toronto Township (today Mississauga) are examples. In a common square grid layout known as a 1,000 Acre Sectional System, adjacent parallel roads were 100 chains or apart, and arranged as ten 100 acre lots each 20 chains by 50 chains
so that two consecutive concession roads and two consecutive side roads enclosed a square of
Another system used 100 acre lots each 30 by 33 1/3 chains, again arranged in 1000 acre blocks. Concession roads were apart, while sideroads were apart. Other plans used during colonial surveying used different layouts and lot sizes of 100, 150, 160, 200 or 320 acres. In a single front survey, lots were measured from one side of the concession to the other. Any errors in the survey became apparent at the road junctions, with the side roads being offset. Example Jogged Intersection in Single Front Township
In a double front survey, lots were measured from the front of the concession to a midpoint, and then from the back of the concession to the midpoint. This makes the road junctions even, but any errors result in jogs at the midpoint of the side road. Example Even Intersection Jogged Sideroad in Double Front Township
Концессиялық жолдың нөмірленуі
Концессиялық жолдардың номенклатурасында айтарлықтай айырмашылықтар бар. Мысалы, Маркхемде «Тоғызыншы желі» және «11-ші концессиялық жол» атаулары кездеседі. Кейбір муниципалитеттерде нөмірлеу бір жағынан басталып, тізбектей жалғасады. Мысалы, Кинг муниципалитетінде концессиялар Йонгеден басталады. Батерст – (бұрынғы) Екінші концессиялық жол, ол 1-ші және 2-ші концессиялардың арасында орналасқан (екінші жер учаскесінің алдыңғы бөлігін құрайды). «Бірінші» концессиялық жол болмайды. Кейбір муниципалитеттерде негізгі сызық ортасынан өтеді, ал концессиялар екі жағынан нөмірленеді. Мысалы, Пил аймағы мен Дафферін округінде Хюронтарио көшесі орталық сызық болып табылады, ал оның екі жағындағы концессиялық жолдар Шығыс немесе Батыс деп нөмірленеді. Қазіргі Миссиссаугада (Еглинтон даңғылымен бөлінген екі кадастрлық бөлімі бар) Кеннеди жолы солтүстік кадастрлық бөліміндегі бұрынғы «Бірінші Шығыс желісі», ал Маклафлин жолы – бұрынғы «Бірінші Батыс желісі». Дюфферінде «Хюронтарио көшесінің шығысында» деген мағынада «ШХК» және «Хюронтарио көшесінің батысында» деген мағынада «БХК» аббревиатуралары қолданылады. Ламбтон округіне қарасты Уорвик муниципалитетінде Эгремонт жолы негізгі сызық болып табылды, ал келесі концессиялар «Эгремонт жолының солтүстігінде» («СЭЖ») немесе «Эгремонт жолының оңтүстігінде» («ОЭЖ») деп нөмірленді. Брюс округі сияқты кейбір муниципалитеттерде әрбір концессиялық жолдың екі жағы да жеке нөмірленген концессияны құрады. Осылайша, жолдың оңтүстік жағы 2-ші концессия, ал солтүстік жағы 3-ші концессия болуы мүмкін. Бұл жүйеде жол көрсеткіштері үшін тек жұп (немесе кейде тақ) сандар қолданылды, сондықтан концессиялық жолдар тізбектей нөмірленді, мысалы, 2, 4, 6 және т.б. Бұл шаруашылық жер учаскелерін нөмірлеуді жеңілдетті, әсіресе муниципалитет шекарасындағы жолдар бойында, онда бір жолдың қарама-қарсы жақтары әртүрлі муниципалитеттерге қарасты болды. Егер жұп сандар қолданылса, тақ нөмірлі концессиялардың нөмірлері тек мүлік тізімдерінде ғана көрсетілді (мысалы, 18-ші учаске, 11-ші концессия, Брант муниципалитеті, ол 10-шы концессиялық жолдың солтүстік жағында орналасқан). Көптеген концессиялық жолдар бастапқы атауларын сақтап қалды. Аз дамыған аймақтар көбінесе «соңғы концессиялар» деп аталады.
Жанармай жолдарының нөмірлері
Жақсы жолдар немесе қатарлас жолдардың нөмірленуі елді мекенге байланысты өзгереді. Мысалдар:
Тізбекті түрде – Кинг елді мекенінде жақсы жолдар тізбекпен нөмірленген. Соңғы концессиялық жол 13-ші болғандықтан, алғашқы жақсы жол 14-ші, келесісі 15-ші, және т.б. болып нөмірленген. Жанындағы учаке нөмірі бойынша – Брюс округінің көптеген елді мекендерінде 5-тің есебімен нөмірленеді, яғни, елді мекен шекарасындағы жолдан (қала сызығы) бастап, 5-ші, 10-шы, 15-ші, және т.б. болып нөмірленеді. Бастапқы елді мекенді зерттеу кезінде әрбір қатарлас жолдар арасында бес учаскеден орналасқан. Жақсы жолдың нөмірі жанындағы учаке нөмірімен байланысты. Көптеген жақсы жолдар енді нөмірленбейді, оларға есімдер берілген. Мысалы, Ренфрю округінде көптеген жақсы жолдарға есімдер берілген, мысалы, Стоукс жолы, Паттерсон жолы, Диллабоу жолы, Ірім фабрикасы жолы. Макилверйт осы есімдер беру процесі көп жылдар бойы жүріп келе жатқанын айтады.
Sequential—In King Township, sideroads were numbered consecutively. The last concession road was 13, so the first sideroad was 14, the next 15, and so on. By adjacent lot number—Many townships in Bruce County, are numbered in multiples of 5, i. e., starting with the town line (road on township boundary), then numbered 5th, 10th, 15th, and so on, with five lots between each pair of successive sidelines in the original township survey. The side road number is tied to the adjacent lot number. Many side roads are no longer numbered, but have been given names. For example, In Renfrew County, most side roads are given names, with Stokes Road, Patterson Road, Dillabough Road, Cheese Factory Road, as examples. McIlwraith points out that the naming process has been underway for many years.
Әсері
Жоғарғы Канаданың көп бөлігінде осы жолдардың орналасуы қала құрылысынан бұрын қалыптасқан, сондықтан қазіргі Онтарионың көптеген муниципалитеттерінде көшелер желілік жүйемен салынған. Қалаларда көптеген концессиялық жолдар маңызды көшелерге айналды. Дегенмен, қалалық аймандардағы "жанама" жолдардың бірқатары әлі де тарихи нөмірленген бағыттарын сақтап тұр немесе көше атауларында "Желі" деген сөзді пайдаланады: Браун желісі, Тоғызыншы желі және Гелф желісі Торонто мен оның батыс шет елді мекендеріндегі маңызды магистральдар болып табылады.