Кіріспе
Онтариодағы тарихи жол, Канада. Йонг көшесі (/j//ʌ//ŋ/ YUNG) – Канаданың Онтарио провинциясындағы Онтарио көлінің жағалауын Торонто қаласынан Симко көлімен байланыстыратын, Үстіңгі Ұлы көлдерге қақпа ретінде саналатын маңызды артериялық жол. Онтарионың алғашқы отарлық әкімшісі Джон Грейвс Симкоу бұл көшені өзінің досы, ежелгі римдік жолдар сарапшысы сэр Джордж Йонгтың құрметіне атады. Бұрын провинциялық астананы солтүстік Онтариомен байланыстырған провинциялық 11-ші тас жолдың оңтүстік бөлігі болған Йонг көшесі «Онтарионың Басты Көшесі» деп аталды. 1999 жылға дейін Гиннес рекордтар кітабы Йонг көшесінің ең ұзын көше екендігі туралы жалған пікірді қайталады, себебі Йонг көшесі мен Онтарионың 11-ші тас жолының қалған бөлігі шатастырылған болатын. Көше (Брэдфордтан Барриге дейінгі бөлігін қоса алғанда) шақырымға жуық. Йонг көшесі 1790 жылдары Батыс Жоғарғы Канаданың жоспарлау және қоныстандыру процесінде маңызды рөл атқарды және қазіргі Онтариодағы концессиялық жолдардың негізін қалады. Торонто және Йорк аймағында Йонг көшесі солтүстік-оңтүстік бағыттағы негізгі сызық болып табылады, көшелердің нөмірі шығыс және батысқа қарай осы сызықтан есептеледі. Метроның 1-ші желісіндегі шығыс тармағы Торонто қаласындағы көшенің көп бөлігіне қызмет көрсетеді; ол Торонто метро жүйесінің тірегі болып табылады және Viva Blue BRT сияқты қала маңындағы жолаушылар тасымалдау жүйелерімен байланысады. Көше салтанатты емес, коммерциялық маңызы бар басты жол болып табылады, онда Downtown Yonge сауда және ойын-сауық аймағында Eaton Centre және Yonge-Dundas Square сияқты маңызды орындар орналасқан.
Yonge Street (/j//ʌ//ŋ/ YUNG) is a major arterial route in the Canadian province of Ontario connecting the shores of Lake Ontario in Toronto to Lake Simcoe, a gateway to the Upper Great Lakes. Ontario's first colonial administrator, John Graves Simcoe, named the street for his friend Sir George Yonge, an expert on ancient Roman roads. Once the southernmost leg of provincial Highway 11, linking the provincial capital with northern Ontario, Yonge Street has been referred to as "Main Street Ontario". Until 1999, the Guinness Book of World Records repeated the popular misconception that Yonge Street was long, making it the longest street in the world; this was due to a conflation of Yonge Street with the rest of Ontario's Highway 11. The street (including the Bradford to Barrie extension) is only long. Yonge Street was integral to the original planning and settlement of western Upper Canada in the 1790s, forming the basis of the concession roads in Ontario today. In Toronto and York Region, Yonge Street is the north–south baseline from which street numbering is reckoned east and west. The eastern branch of the subway Line 1 Yonge–University serves nearly the entire length of the street in Toronto; it serves as the spine of the Toronto subway system, linking to suburban commuter systems such as the Viva Blue BRT. The street is a commercial main thoroughfare rather than a ceremonial one, with the Downtown Yonge shopping and entertainment district containing landmarks such as the Eaton Centre and Yonge–Dundas Square.
Маршрут сипаттамасы
Йонге көшесі Торонто шығанағының солтүстік жағалауында, Куинс-Кейде, төрт жолақты магистральдық жол ретінде (жылдамдық шегі 40 км/сағ) басталады және солтүстіске қарай жалғасады. Торонтоның порт аймағы шығанаққа қарай кеңейтілген толқындарға салынған. Бұрынғы өнеркәсіптік аймақ порт, теміржол және өнеркәсіптік пайдаланудан тығыз, тұрғын үйлермен және биік ғимараттардан тұратын қауымдастыққа айналды. Жоғары орналасқан Гардинер автожолы және Юнион станциясына жақындағанда Торонто теміржолының желілері Йонге көшесінен өтеді. Жол Фронт-стрит маңында сәл көтеріліп, толқындарға дейінгі жағалау сызығын көрсетеді. Осы жерде, орталық бизнес ауданының оңтүстік шетінде, Доминион мемлекеттік ғимараты, Меридиан залы және Хоккей даңқ залы орналасқан, соңғысы бұрынғы Монреаль банкі кеңсесінде орналасқан, ол Канаданың ең ірі банк бөлімшесі болған. Фронт-стриттен кейін жол Канаданың ең биік ғимараттарының көптеген тұрған Қаржылық ауданның шығыс жағымен өтеді және Аллен Ламберт галереясына кіреберістен өтеді. Фронт және Куин көшелері арасында Йонге көшесі тарихи және коммерциялық ғимараттармен шектеледі, олардың көптегені осы жерде шоғырланған үлкен жұмыс күшіне қызмет етеді. Олардың ішінде Хадсон шығанағы компаниясының Торонтодағы бас кеңсесі және Saks Fifth Avenue, екеуі де тарихи Симпсон ғимаратында орналасқан. Йонге көшесінің батыс жағының барлығы, Куиннен Дундас көшесіне дейін, Итон орталығымен жабылған, ол Йонге көшесіне қарап тұрған дүкендері бар көп қабатты жабық сауда орталығы. Шығыс жағында Эд Мирвиш театры (бұрынғы Канон театры және одан бұрын Пантадж) және Элгин мен Қыс бақшасы театрлары сияқты екі тарихи орын бар. Сонымен қатар, Масси Холл Штер көшесінің шығысында орналасқан. Итон орталығының солтүстік шетінде Йонге-Дундас алаңы орналасқан. Алаңды құрайтын аумақ бірнеше шағын коммерциялық ғимараттардан тазартылып, 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында қайта жаңартылды. Ол үлкен бейне экрандармен жабдықталды және "Торонтоның Таймс-сквері" болу үшін сауда аркадаларымен, фонтандармен және отыру орындарымен дамытылды. Бұл жерде көптеген қоғамдық шаралар өтеді. Йонге көшесінің екі жағында, Дундас көшесінің солтүстігінде, көптеген сауда дүкендері орналасқан. Бизнестердің тығыздығы Геррард көшесінің солтүстігінде азаяды; осы бөлімді төменгі қабаттарында коммерциялық пайдаланулары бар тұрғын үйлермен биік ғимараттар қоршап тұрады. Art Deco College Park ғимараты, бұрынғы T. Eaton компаниясының сауда кешені, көшенің батыс жағының көп бөлігін алып жатыр. Ол Итон орталығы салынғаннан кейін тұрғын үй және коммерциялық кешенге айналдырылды. Колледж көшесінен Блур көшесіне дейін Йонге көшесінде көше деңгейіндегі кішігірім сауда орындары орналасқан, олардың көптегені жүз жыл бұрын салынған екі-үш қабатты ғимараттарда орналасқан. Бұл жердегі бизнестер, Геррард көшесінің оңтүстігіндегі үлкен желілерден айырмашылығы, негізінен шағын жекеше дүкендер және Йонге көшесінің екі жағындағы тығыз тұрғын үй қауымдастығына қызмет етеді. Йонге және Блур көшелерінің қиылысы Торонтоның маңызды жол торабы болып табылады және ресми емес түрде орталық қаланың солтүстік шегі саналады. Метроның 2-желісі Блур-Данфорт осы жерде Йонге желісімен қиылысады, нәтижесінде желілер арасындағы ауысулар Блур-Йонге станциясын қаланың ең көп келуші станциясына айналдырады. Солтүстік-шығыс бөлігінде Хадсон шығанағы кеңсесі мен сауда кешені, оның ішінде Хадсон шығанағы компаниясының дүкені орналасқан. Солтүстік-батыс бөлігінде Two Bloor West кеңсе мұнарасы орналасқан. Оңтүстік-шығыс бөлігінде 21-ші ғасырдың басында салынған кондоминиум мұнарасы бар, ал оңтүстік-батыс бөлігінде кондоминиум салу жоспарлануда. Минк Майл шекарасы Блур бойымен Йонгеден Авеню Роудқа дейін созылады. Йонге және Блур көшелерінің қиылысы "скрамбли" типті қиылысқа жатады, бұл жаяу жүргіншілерге кез келген бұрыштан кез келген бұрышқа өтуге мүмкіндік береді. Блурдан солтүстікке қарай, көше ескі Йорквилл қаласының бөлігі болып табылады, бүгінде ол Камберленд және Блур көшелерімен бірге Йонге көшесінің батысына қарай созылып жатқан ірі сауда ауданы. Йорквиллдің солтүстігінде тығыздық пен қозғалыс азаяды және жылдамдық шегі сәл өседі (50 км/сағ, ол қаланың көп бөлігінде сақталады), өйткені Йонге көшесі Саммерхиллдің басты көшесін құрайды, ол шығысқа қарай Розедейлмен бірге өзінің сәнді тұрғын үйлерімен танымал. Аймақ тарихи Солтүстік Торонто теміржол станциясымен белгіленген, бұрынғыда Канадалық Тынық мұхиты теміржолы қызмет көрсеткен және қазірде Онтарио спирттік бақылау тақтасының (LCBO) дүкені орналасқан. CPR бағыты Ирокез жағалауының эскарпментінің бағытын ұстайды, Йонге көшесі осы жерде орталыққа қарай көтеріледі. Йонге бойындағы құрылыстар Сент-Клер авенюіне дейін көбінесе екі-үш қабатты ғимараттардан тұрады, төменгі қабаттарында әртүрлі типтегі коммерциялық пайдаланулар бар. Сент-Клердің оңтүстігінде бұрын Метрополитен көлік жолының Метрополитен желісі үшін Deer Park вагондар паркі орналасқан. Ол 1924 жылы Торонто көлік комиссиясымен Торонто бадминтон және ракетка клубына сатылды және 2017 жылы өрттен көп бөлігі жойылды. Сент-Клер авенюінен Йонге бульварына дейін Йонге көшесі бұрынғы Солтүстік Торонто қалалық муниципалитетінің орталығында орналасқан, қазірде кеңінен Орталық деп аталады, ол бірнеше жергілікті аудандарға бөлінген. Йонге көшесінің осы бөлігінде төменгі масштабты тұрғын үйлер, сауда және коммерциялық ғимараттар араласқан. Эглтон авенюінің қиылысы маңызды орынға айналды, тығыз тұрғын үйлердің, коммерциялық және көлік торабына қызмет етеді. Монтгомеридің тавернасының орны жақын жерде, Жоғарғы Канада көтерілісіндегі маңызды қақтығыс болған жер және Ұлттық тарихи орын ретінде белгіленген. Кейіннен таверна Почта станциясы K ғимаратымен ауыстырылды, қазірде Монтгомери сквері кондоминиум кешенінің пьедесталы. Йонге бульварының солтүстігінде Йонге көшесі Хоггс Холлоудағы Батыс Дон аңғарының терең орманды бөлігінен өтеді, бұл пионерлер үшін үлкен кедергі болды және бұрынғы жол төлемдерінің соңғыларының бірінің орны. Төменгі тығыздықпен тұрғын үй қауымдастығы мен парктік орта осы жерде Солтүстік Торонто мен одан әрі биік ғимараттармен жабылған аудан арасындағы үзіліс болып табылады. Канаданың ең қызықты автожолының бөлігі (401 тас жолы) Хоггс Холлоу көпірі арқылы аңғардан өтеді (369 шығу). 401 тас жолының солтүстігіндегі аңғардан шығып, тығыздық пен қозғалыс едәуір артады, Солтүстік Йорк қалалық орталығына кіргенде, бұрынғы қалалық Солтүстік Йорк қаласының орталық бөлігі. Солтүстік Йорк орталығында көптеген тұрғын үйлер мен кеңселердің мұнаралары бар, көбінесе төменгі қабаттарында коммерциялық пайдаланулар бар, сонымен қатар ескі екі қабатты ғимараттардың кейбір бөліктері, олардың көптегені қайта құрылымдалуға жоспарланған. Йонге көшесінің ортасынан, Шеппардтан Финчқа дейін, батыс жағында Солтүстік Йорк азаматтық орталығы кешені және іргелес Солтүстік Йорк орталық кеңсесі мен сауда мұнаралары орналасқан. Бұл жерлерде Мел Ластман алаңы, нақты Солтүстік Йорк аудандық муниципалдық кеңселер, Солтүстік Йорк орталық кітапханасы және Торонто өнер орталығы орналасқан. Көше Солтүстік Йорк орталығында алты жолақты қалалық магистральдық жолға дейін кеңейеді (бірақ Шеппард авенюінің солтүстігінде сыртқы жолақтар жұмыс сағаттарынан басқа уақытта тұрақ үшін пайдаланылады), Шеппард және Авенюлердегі қалалық көлік тораптарынан өтеді. Финч авенюінен Стоуфвилл жолына дейін (Торонто қалалық шегінен тыс Йорк аймағындағы Стилз авенюінде Йорк аймақтық жол 1 атауын алады) Йонге көшесі қалалық коммерциялық жолақ болып табылады, Стилзден екі километр солтүстікке орналасқан 407 тас жолын (77 шығу) басып өтеді. Бұл сегмент Стоуфвилл, Ричмонд Хилл сияқты қалалық қауымдастықтардың бастапқы орталықтарымен бөлінген, қызықты қалалық магистраль. Бұл ауданда Йонге көшесінің әртүрлі бөліктерінде әртүрлі жастағы тұрғын үйлердің биік ғимараттары бар, соның ішінде құрылыс жүріп жатқандары да бар. Ұдайы қалалану Стоуфвилл жолының оңтүстігінде аяқталады және көше Ричмонд Хилл, Аврора, Ньюмаркет және Холланд Ландинг арасындағы қысқа жартылай ауылдық қалалық жерлерден өтеді.
51-Йорк аймақтық жолы
51-аймақтық жол негізгі бөлімнің бастапқы бағыты болып табылады. Йонге көшесі 1-ші аймақтық жолдан айналма жолдың басында бөлініп, Голландия Лэндинг арқылы солтүстікке қарай жалғасады. Бұл қысқа бөлім жергілікті жерде Йонге көшесінің созылмасы деп белгілі және 13-ші аймақтық жолмен бірге көрсетілген. Квинсвиллдің жақтағы жолында жол үзіліп, кейін батысқа қарай сәл бұрылып жалғасады, бірақ жоғары Голландия батпағында аяқталады – Silver Lakes Golf and Country Club гольф клубының жанында ағаштармен белгіленген, ашылмаған жолға арналған кеңістікпен.
Симко жолы 4
Йонге Брэдфордтың солтүстік-батысына қарай жалғасады (Облыстық жол 1 арқылы), Брэдфордтың орталығындағы қиылыста оңға бұрылып, бастапқыда Бари көшесі деп аталады, содан кейін Йонге аты қайта басталғанға дейін, Симко көлінің батыс жағалауына шамамен параллельді ауылдық жерлер арқылы өтеді, оңтүстік-шығыс Симкоу округінің төбелерін кесіп өтіп, Симкоу жолы 4 деп белгіленеді. Көше ресми түрде Барридегі теміржол тармағында аяқталады, онда оның атауы Гарден Драйвтегі Бертон даңғылына өзгереді, ол Кемпенфелт шығанағынан бір километрден де аз жерде, Эсса жолымен T-тәрізді қиылыста аяқталады.
Маршрутты белгілеу
1793 жылы Франция мен Ұлыбритания арасындағы соғыс басталғанда, Бірінші коалиция соғысының бір бөлігі ретінде, Жоғарғы Канаданың (қазіргі Онтарио) лейтенант-губернаторы Джон Грейвс Симко, АҚШ-тың француз одақтастарына қолдау көрсету үшін Британдық Солтүстік Америкаға кіру мүмкіндігіне қатысты алаңдаушылық білдірді. Атап айтқанда, Жоғарғы Канаданың алғашқы және бұрынғы астанасы Ньюарк (қазіргі Ниагара-он-де-Лейк) орналасқан жер, жақын шекарадан американдықтардың шабуылына ұшырауы мүмкін еді. Сонымен қатар, АҚШ әскерлері британдықтардың Сент-Клэр көлінде немесе Детройт өзеніндегі жоғарғы көлдерге қол жеткізуін қиындатып, колонияны Мичилимакинак сауда бекетінен оқшаулатуы мүмкін еді. Симко астананы жақсы қорғалған жерге көшіруді және жоғарғы көлдерге құрлық арқылы жолдар салуды жоспарлады. Ол Йорк қаласын (бұрынғы Торонто), табиғи түрде қорғалған портымен, жаңа астананың орны ретінде таңдады. Бұл жер мен жоғарғы көлдер арасындағы байланысты қамтамасыз ету үшін ол екі байланысқан жолды жоспарлады: біріншісі Йорктан Симко көліне (бұрын Клай көлі деп аталған) солтүстікке қарай, екіншісі Симко көлін Джорджиан шығанағымен байланыстыратын жол. Бұл АҚШ бекіністерін айналып өтіп, құрлық арқылы жоғарғы көлдерге тауар тасымалдауға мүмкіндік беретін еді. Онтарио көлінен Симко көліне дейінгі жол әлі күнге дейін Йонге көшесі деп аталады, ал Джорджиан шығанағына дейінгі екінші бөлігі ұзақ жылдар бойы Пенетангуишен жолы деп белгілі болды. Йонге көшесі салынар алдында, Торонто тасымалдау жолы Онтарио және Симко көлдерін байланыстырған. 1793 жылдың 25 қыркүйегінде Симко және шағын сарбаз тобы мен жергілікті жетекшілер солтүстікке қарай жолға шықты, Голланд өзенінің батыс саласында, қазіргі Брэдфордтың жанындағы Пайн фортын құрды. Топ тек әкесінің құрметіне Клай көліне "Симко көлі" деп ат қойып, солтүстікке қарай Кучичин көліне, содан кейін Северн өзені арқылы Георгиан шығанағына дейін жалғастырды. Мұнда ол жаңа теңіз базасы мен портының орны ретінде Пенетангуишенді таңдады. Қайтып келе жатып, ол "Ескі желкен" есімді оджибваймен кездесіп, жолдың тағы бір саласы бойынша жаңа бағытты көрді, бұл жолы Голланд өзенінің шығыс саласынан басталып, батыс саласының батпақтарын (қазіргі Голланд батпағы) айналып өтетін еді. Олар Пайн фортынан 11 қазан күні шығып, 15-і күні Йоркке жетті. Симко өзінің жаңа жолы үшін осы шығыс бағытын таңдады, оңтүстік ұшын Руж өзенінен Йорк қаласындағы қоныстанған аумақтың батыс жағына, ал солтүстік ұшын Голланд өзеніндегі жаңа қалаға, Сент-Олбансқа көшірді. Бастапқыда жол "Концессия 1" деп аталды, ал екі жағында "Концессия 2" және т.б. орналасқан. Мысалы, Уитчерч қалашығының 1-ші концессиясы Йонге көшесіне қарайды және шығысқа қарай 2-ші концессияға дейін созылады, ол Бейвью даңғылынан басталады. Кинг қалашығының 1-ші концессиясы Йонге көшесіне қарайды және батысқа қарай 2-ші концессияға дейін созылады, ол Батерст көшесінен басталады. Йорк округінде Йонге көшесінен шығысқа және батысқа қарай 10 концессия бар. Шығыс жағы сол кездегі Онтарио округіне, қазіргі Дарем аймағына, ал батыс жағы Пиль округіне (қазіргі Пиль аймағы) дейін созылады.
Йонге көшесінің құрылысы
Келесі көктемде Симко бас географ Огастус Джонсқа маршрутты белгілейтін шағын жол салуды тапсырды. 1794 жылдың жазында Уильям Берчи бұл ұсынысты бірінші болып қабылдап, Торонтоның солтүстік-шығысына 64 отбасыдан тұратын топты бастап, қазіргі Маркхемде орналасқан Герман Миллс қаласын құрды. 1794 жылдың соңына қарай Берчидің қоныс аударушылары Торнхилл маңындағы жолды тазартты. Дегенмен, елді мекенде бірқатар келекестер туындап, жол құрылысы тоқтап қалды. Жол жөндеу жұмыстары 1795 жылы қайта басталды. Олар Эглинтон даңғылынан жұмысты бастап, солтүстікке қарай жылжумен 1796 жылдың 16 ақпанында Сент-Олбанс жеріне жетті. Жолды кеңейту – жол бойындағы фермерлердің қоныстану шарты болды, олар жылына 12 күн жолды құлаған ағаштардан тазартуға міндетті болды, кейін оларды сотталған маскүнемдер алып тастады. Жолдың оңтүстік бөлігі 19 ғасырдың басында пайдалануға берілді және 1816 жылы толығымен солтүстік бөлігіне дейін өтпелі болды. 1796 жылы Берчи жолды оңтүстікке қарай кеңейтті, себебі оған Торонто көлінің жағалауындағы қоймасына баратын маршрут қажет болды. Блур көшесінің оңтүстігіндегі аймақ үлкен жол үшін тым батпақты болып шықты. Куин және Блур көшелері арасында жол болды, бірақ нашар жағдайына байланысты көшенің бөлігі деп есептелмей, "Йонг көшесіне баратын жол" деп аталды. Уақыт өте келе, өзендердің арнасы өзгертіліп, батпақтар кептірілді. 1812 жылы маршрут Куин көшесінен портына дейін ұзартылды, ал 1828 жылы бүкіл оңтүстік бөлігі қиыршық таспен нығайтылды. Сент-Олбанс Симко үміттенгендей дамыған жоқ, бірақ Голландия Лэндинг аталған қала сонда өркендеді, бұл одан да сипаттамалы атау. Голландия Лэндингті Америка революциясынан кейін АҚШ-тан кеткен квакерлер қоныстандырды. Қоныс аударушылар бастапқыда "Үстіңгі Йонг көшесі" деп аталған қаладан тарады, кейін ол Ньюмаркетке айналды. Жол 1812 жылғы соғыс кезінде өзінің бастапқы әскери мақсатына жақын болды, онда көлдерде бірінші сыныпты кемелердің жаңа флотының құрылысы басталды, бұл Хьюрон көлінде салынып жатқан фрегатқа пайдалану үшін Англиядан үлкен тетік жеткізілуін қажет етті. Соғыс аяқталған кезде тетік әлі тасымалданған, қазір ол Голландия Лэндингтің сыртында, оның құрметіне аталған саябақта жатыр.
Йонг көшесінің дамуы
Торонтоның алғашқы күндері аюлар Йонге көшесімен кезікті. 1809 жылы 100-ші полк лейтенанты Фосетт көшеде үлкен аюға тап болып, оның басын қылышымен кесіп тастады. 1824 жылы Йонге көшесін Барри маңындағы Кемпенфелт шығанағына дейін ұзарту жұмыстары басталды. Солтүстік-батысқа қарай ұзарту Голландиядағы Голландия жерінде (қазіргі Голландия жолы және Батурст көшесінен солтүстік-батысқа қарай созылатын Йорк жолының 1-ші бөлігі) бастапқы Йонге көшесінен бөлінді және Брэдфордтың жаңа елді мекеніне жетіп, содан кейін Бариге қарай солтүстікке бұрылды (Брэдфорд-Барри бөлігі кейіннен 11-ші тас жолдың бір бөлігі болды). Жұмыс 1827 жылы аяқталып, Пенетангуишень жолымен байланыс орнатылды. 1833 жылы заң шығарушы орган топырақ жолдың кейбір бөліктерін «макадамдауға» шешім қабылдады. 1852 жылы Пенетангуишеньдегі әскери гарнизонды тарату туралы шешім қабылданды. Бір жылдан кейін Канаданың Солтүстік темір жолы Торонто мен Кемпенфелт шығанағы арасындағы бұл жолмен салынды және 1855 жылы Коллингвудқа дейін созылды. Пенетангуишень жолы бойындағы елді мекендер жолдың өзінен бұрын пайда болған. Кейін Йонге көшесінің ұзартулары (бірақ есімдері берілмеген), кейіннен 11-ші тас жолдың солтүстік бөліктеріне айналған, 1830 жылдары салынды (кейбіреулері әскери стратегияны ескере отырып), Симко көлінің жағалауындағы елді мекендерді солтүстік-шығысқа қарай жылжытты. 1860 жылы Мускока жолы Канада қалқанының оңтүстік жиегіне еніп, Ниписсинг көліне қарай жылжи бастады. Жоғарғы Канада үкіметінің салық салу базасы шектеулі болды және қоныстандыруға арналған кең аумағы болды, сондықтан олар жеке тұлғалардан жолдар салу мен күтіп ұстауды, оларға жол ақысын алу құқығын беру шартымен сұрады. Бұл сол кездегі әдеттегі шарт еді: мысалы, Хэмбер және Дон өзендері арасындағы 13 шақырымдық Давенпорт жолының бойында кемінде бес ақы төлеу бекеті орналасқан. 1830 жылдары Йорк Миллс Миллер тавернасының және Монтгомери тавернасының солтүстігіндегі ақы төлеу бекеті «Йонге көшесінің батыс жағындағы екі қабатты кішкентай ғимарат» болды және төбесі жолдың үстінен қарсы жаққа тіреуге дейін созылған. 1861 жылдың қыркүйегінде Торонтодағы Йонге көшесінде атпен жүретін трамвай желісі аяқталды және Торонто көшелік теміржолымен басқарылды. Желі Сколорд көшесінен Кинг көшесіне дейін созылды. Торонтода трамвай қызметі 1892 жылы электрлендірілді. Конфедерация және Канадалық Тынық мұхиты теміржолының құрылысы Йонге көшесінің маңыздылығын азайтып, Канаданың жаңа Доминионы континентті кесіп өтетін шығыс-батыс сауда жолдарының құрылысын жариялады. 1870 жылдары «Ескі Торонто» кітабының авторы Генри Скаддинг Пенетангуишеньге «Йонге көшесі жолының ұзартуы» сияқты жақындаудың қажеті жоқ екенін мәлімдеді. 1800 жылдардың соңында Торонто және Йорк радиалды теміржолы Йонге көшесінің бойымен, бастапқыда Солтүстік Торонто қаласына, бірақ жылдар өте келе Симко көлінің оңтүстігіндегі Саттонға дейін кеңейді. Радиальды теміржол көшенің шығыс жағымен жүрді, бұл батыстан соққан желдің рельстерден қарды тазалауына мүмкіндік берді. 1906 жылы Канаданың Солтүстік теміржолының келуі Радиальдағы қозғалысты азайтты, бірақ Йонге көшесі автомобильдер үшін маңызды жолға айналғанға дейін Радиаль толығымен қолданыстан шыққан жоқ. 1930 жылдың 16 наурызында Торонтодан солтүстікке соңғы пойыз кетті. Желі содан кейін қаланың солтүстігіндегі елді мекендер сатып алып, Солтүстік Йонге теміржолы ретінде қайта құрылды, 1948 жылы радиалды желілердің көптеген бөліктерімен бірге қызмет тоқтатылғанға дейін тағы он сегіз жыл бойы қызмет көрсетті. Бұрын ол орналасқан жер Аврора мен Ньюмаркет арасындағы жолды кеңейту үшін пайдаланылды.
Йонг көшесі
Йонг-стрит дәлізі соңғы ғасырда едәуір өзгеріп, қазіргі уақытта көп мақсатты қолданылатын биік ғимараттардың жаңа толқынына куә болып отыр. Осы дәліз бойындағы қалалар мен қалашықтарда орналасқан кеңселер, биік тұрғын үйлер және түрлі дүкендердің салынысы үздірілмей жүруде. Бұл ерекше және кең ауқымды құрылыс аймақтың шығыс және батыс бөліктеріндегі тұрғындарды Ұлы Торонто аймағының (GTA) орталығында біріктіруге мүмкіндік береді. Ұлы Торонто аймағының ортасынан өтетін Йонг көшесі, көлік құралдары үшін ғана емес, сонымен қатар көлік және сауда-саттық үшін де маңызды артерияға айналды. Бұл дәліз Йонг Университеті метро желісіне ие, ол Торонто, Воган және жақын арада Ричмонд Хилл қалаларына қызмет көрсетеді, себебі Онтарио үкіметі Йонг Солтүстік метро желісін салуға дайындалып жатыр. Бұдан өзге, Торонтоның солтүстігінде орналасқан Йонг-стрит жылдам бағыты – Йорк аймағындағы кеңейтілген BRT (Bus Rapid Transit) жүйесі болып табылады, ол Торонтодағы Финч метро станциясына қолайлы қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, Йонг көшесінде көптеген қоғамдық көлік түрлері бар, олар 30 шақырымнан астам аумақты қамтитын маңызды инфрақұрылыммен байланыстырады.
Канаданың алғашқы метрополитені
1900 жылдардың басында Торонто қаласының орталық аймағында солтүстік-оңтүстік бағыттағы жол жүруге деген сұраныстың артуын ескере отырып, Йонге көшесінде трамвайлар үшін метро құрылысын салу жөнінде бірнеше ұсыныс жасалған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Торонто көлік комиссиясы Юнион станциясы мен Эглинтон даңғылы арасында Йонге көшесі бойында солтүстік-оңтүстік бағытты метро желісін ұсынды. 1946 жылы сайлаушылар мақұлдаған құрылыс 1949 жылдың қыркүйегінде басталды. Коледж даңғылы мен Фронт көшесі арасында Йонге көшесіндегі құрылыс жұмыстары қазба және жабу арқылы жүргізілді. Кейіннен желі бірнеше рет ұзартылды, соңғы рет 2017 жылы Йорк аймағындағы Воган қаласына дейін жеткізілді. Қазіргі 1-ші желі – Канададағы ең көп қолданылатын метро желісі және Солтүстік Америкадағы ең жұқ жүретін желілердің бірі. Бұл желі негізінен Йонге көшесімен бірге солтүстікке қарай Бари қаласына дейін созылады, содан кейін Онтарионың орталық және солтүстік аймақтары арқылы Онтарио мен Миннесота штатының шекарасындағы Рейни-Ривер қаласына дейін жалғасады. Бірақ Йонге көшесін әлемдегі ең ұзын көше деп атау үшін, ол 11-ші тас жолмен толық сәйкес болуы керек еді, бірақ мұндай жағдай ешқашан болған емес. Йонге көшесінің тарихи бағыты шығыс Гвиллимберидегі Йорк аймақтық 1-ші жолынан (бұрынғы 11-ші тас жол) Грин-Лейннен солтүстікке қарай бір шақырым жерде бөлінеді. Бұл тұста Йорк жолы 1-ші жол солтүстік-батысқа бұрылады, ал Йонге көшесі қиылыста оңға бұрылып, кейін тік бағытты жалғастыру үшін кері қайтады. Содан кейін ол Holland Landing қаласындағы Queensville Side Road көшесінде аяқталады. Одан батысқа қарай шамамен 350 метрдей жүріп, солтүстікке қарай 1,8 шақырымға созылады және Silver Lakes Golf and Country Club гольф клубынан кейін тоқтап қалады. Солтүстікке қарай, бұл жол Ravenshoe Road көшесінде аяқталатын топырақты шаруашылық жолы ретінде қайтадан пайда болады. 1965 жылы Атикокан мен Рейни-Ривер қалалары арасындағы 11-ші тас жолдың соңғы бөлігі аяқталғаннан кейін, Рейни-Ривер сауда палатасы Торонто қаласынан Йонге көшесінің атын Атвуд даңғылына өзгертуді сұрап, жарнамалық акция ұйымдастырды, осылайша тас жолдың екі шетінде де бірдей атау болуы мүмкін еді, бірақ бұл сұраныс қабылданбады. Бұл талапты алғаш рет 1977 жылы Гиннес рекордтар кітабы Торонто жазушысы Джей Майерстің өтініші бойынша тіркеді, бұл Лос-Анджелестегі Фигероа көшесін алмастырды. Майерс көше тарихы туралы кітап жазып, жариялағаннан кейін осы аталымды алуға тырысты. Ол 1953 жылы Йонге көшесінің әлемдегі ең ұзын көше екенін мәлімдеді, өйткені ол Кокрэйн қаласына дейін созылады, ол сол кезде және қазір де 11-ші тас жолдың солтүстік-оңтүстік бағытынан шығыс-батыс бағытына Нипигон қаласына қарай ауысатын нүктесі болып табылады. 1999 жылға дейін Гиннес кітабында тіркелген, содан кейін Панамерикан тас жолын әлемдегі ең ұзын автомобиль жолы ретінде тану үшін алып тасталды. Нәтижесінде 11-ші тас жол Барри қаласының сыртындағы Крон Хиллден басталады, ол Йонге көшесі аяқталатын жерден бірнеше шақырым солтүстікке орналасқан.
2000 жылдар
2008 жылы Торонтодағы алғашқы жаяу өткелі Йонге және Дундас көшелерінің қиылысында ашылды. 2018 жылдың 23 сәуірінде жүргізуші қасақана түрде көптеген жаяу жүргіншілерді қағып, 11 адамды өлтіріп, 15 адамды жарақаттады. Шабуыл Йонге көшесі мен Финч даңғылының қиылысынан басталып, Йонге көшесінің тротуарларымен Шеппард даңғылына дейін оңтүстікке қарай жалғасты.
Мәдени маңызы
Торонтоның басты көшесі ретінде Йонгеде шерулер, көшедегі қойылымдар мен наразылық акциялары өтеді. Ірі спорттық жеңістерден кейін мыңдаған адам орталық бөлігіне, әсіресе Дундас алаңына жақын жерге жиналып, тойлайды, ал көше көлік қозғалысы үшін жабылады. Осы тойлар кезінде Йонгеден өтетін (Карлтон, Дундас, Куин, Кинг) трамвай бағыттары көпшілікке байланысты Йонге көшесінен шығысқа немесе батысқа қарай бірнеше жүз метр қашықтықта қозғалысын тоқтатуға мәжбүр болады. Соңғы жылдары мұндай тойлар әсіресе 1992 және 1993 жылдары Торонтоның «Blue Jays» командасы Бейсбол әлем чемпионатын жеңгеннен кейін, 2002, 2010 және 2014 жылдары Канаданың ерлер ұлттық хоккей құрамасы Олимпиаданың алтын медалін жеңгеннен кейін, сондай-ақ 2019 жылы Торонтоның «Raptors» командасы НБА чемпионатын жеңгеннен кейін болды. Бұл тойлар кезінде жүргізушілер көшенің басқа бөліктерімен жоғары-төмен айдап, дауыстап, туларын желбіретеді, ал кішкентай тойларда (көше жабылмаған жағдайда) олар мұны көшенің орталық бөліктерінде де жасайды. Көшенің кей бөліктері жыл сайынғы көше фестивалі сияқты басқа да шаралар үшін жабылады. 1999 жылы Рики Мартин Sunrise Records дүкенінде автограф беру сессиясын өткізді, сол күні көшенің үлкен бөлігі жабылды. Йонге және Дундас көшелерінің қиылысы, Yonge Dundas Square алаңының ортасында орналасқан, R. E. M. тобының 2001 жылғы 17 мамырдағы, Бейонседің 2006 жылғы 15 қыркүйектегі және Джон Майердің сол жылғы 16 қыркүйектегі концерттерімен қоса, тегін концерттер өткізу үшін жабылады. Бес доңғалақты боулинг Торонто боулинг клубында, Йонге және Темперанс көшелерінде ойлап табылып, алғаш рет ойналды. Кен Вестерфилд пен Джим Кеннер Канадаға алтыбұрыш және басқа дискілік спорт түрлерін (фрисби) әкелгендері үшін танымал. Олар 1971-1974 жылдары Джеррард пен Дундастың арасындағы Йонг-стрит сауда орталығында түнгі фрисби көрсетулерін өткізді. Торонтоның жыл сайынғы ЛГБТҚ Прайд, Оранжист ордені және Санта-Клаус шерулері де өз маршруттарының маңызды бөлігі үшін Йонге көшесін пайдаланады.
Мәдени сілтемелер
Джони Митчелл және Гордон Лайтфут сияқты канадалық әнші-күйшілердің алғашқы туындылары Дандас көшесінің солтүстігінде орналасқан Сам Дискті Адамның Йонг көшесіндегі дүкенінде ұсынылды. Бұл кезде канадалық музыканттардың пластинкалары кеңінен қолжетімді болған жоқ. Лайтфуттың "A Painter Passing Through" альбомында "On Yonge Street" деп аталатын Йонг көшесі туралы әні бар. Йонг көшесі Джон Кенди, Джо Флаэрти, Андреа Мартин және Джейн Иствуд қатысқан SCTV комедиялық скетчінің сюжеті немесе түсірілім орны болды. "Гарт пен Горд, Фиона және Элис" скетчі "Жолдан түсіп бара жатырмыз" атты канадалық фильмінің пародиязы еді, ол провинциядан келген жастардың Йонг көшесінің жарқыраған жарығын ашу туралы айтады. Канадалық әнші-күйші Брюс Кокберн өзінің 1981 жылғы "Mummy Dust" альбомындағы "Жылдың ең суық түні" әнінде былай дейді: "Йонг көшесін бір көз тастадым / Панктердің ойнағанын естідім / Мотоциклшілердің билегенін көрдім / Барлығы Францияның оңтүстігіне баруды қалайды / Ал сен мұнда жоқсың / Жылдың ең суық түні". Әнші және рэпер K os 2004 жылғы "Crabbuckit" синглінің мәтінінде көше туралы былай дейді: "Жұма күні Йонг көшесімен жүру / Олардың артынан ере алмаймын, өз жолыммен келуім керек / Жеделдетілген жолақ жоқ, әлі де тас жолдамын".
Қоғамдық көлік
Торонтода Йонге көшесіне 1-ші желідегі Йонге-Университет метросының шығыс жартысы қызмет көрсетеді, ол Фронт-стриттегі Юнион станциясынан Финч-авенюге дейін солтүстікке қарай жүреді. "Йонге метросының" алғашқы бөлімі 1954 жылы Канаданың алғашқы метро желісі ретінде ашылды және қазір Канададағы ең көп жүргіншілер тасымалдайтын жылдам транзит жолы, сондай-ақ Солтүстік Америкадағы ең жұқ жүретін жолдардың бірі. Көше бойымен қосымша автобус маршруты, сонымен қатар метро жабылғаннан кейін жұмыс істейтін түнгі көк түсті автобус маршруты бар. Йорк аймағында көшеге Viva Blue автобусы қызмет көрсетеді, ол метроның солтүстік терминалындағы Финч станциясымен байланыстырады. Метроны солтүстікке қарай Ричмонд-Хиллдегі 7-ші тас жолға дейін ұзарту жоспарлануда, ал Viva автобустары үшін Rapidways деп аталатын арнайы автобус жолақтарының құрылысы 2017 жылдан бастап 7-ші тас жолдан Майор Маккензи драйвына дейін жүргізілуде. Viva Blue екі жергілікті қызмет маршрутымен де толықтырылады. Голландиялық қоныста да транзиттік қызметтер бар. Симкоу округінде GO Transit Йонге көшесі бойымен Ньюмаркеттен Барриге дейін автобус маршрутын іске асырады. Барри Транзиті 8 маршрутын (8A RVH/Yonge және 8B Crosstown/Essa) басқарады, бұл олардың әрқайсысының маршруттарының бір бөлігінде Йонгеге қызмет көрсететін бағытты тармақтары бар айналма маршрут.
Негізгі түйісулер
+CityKmMiRoadNotesТоронто0.00.0Queens Quay0.30.10.60.4Фронт көшесі0.80.5King Street1.20.8Queen Street1.71.0Дундас көшесі3.32.1Блоор көшесі5.43.3Сент-Клэр даңғылы7.54.6Эглитон даңғылы9.55.9Лоуренс даңғылы11.77.3Уилсон даңғылы / Йорк Миллс жолы12.77.9Автожол 401 шығу 36913.78.5Шеппард даңғылы15.79.8Финч даңғылыМаркхэм – Воган – Торонто үш қиылысы17.811.1Стилс даңғылы басталадыВоган – Маркхэм шекарасы19.812.3Centre StreetМаркхэм – Воган – Ричмонд Хилл үш қиылысы21.913.6Автожол 407 шығу 77Ричмонд Хилл22.113.724.014.926.016.228.117.532.220.034.321.3Ричмонд Хилл – Аврора шекарасы36.422.6Аврора40.525.2Ньюмаркет46.829.1Ист-Гвиллимбери49.831.0Бұрынғы Автожол 1155.334.4Солтүстікке қарай 0,2 км Queensville Sideroad бойымен жалғасады57.135.5Соқпақ көше
Ескі Торонтоға сілтеме
(a) Берчидің Канада мемлекеттік мұрағатындағы хат жобасы. Уильям Берчидің құжаттары (M. G.23, H ii, 2-том, 419-бет және 3-том, 527-бет). Сонымен қатар, неміс компаниясының келісімі «Симко хат алмасуларында» жарияланған, I том, 191-бет, 192-бет.
(b) Сәбилер жинағы, Монреаль университеті. Сальсо Берчидің құжаттары Ұлттық мұрағатта. (c) Джон Андре, «Берчи зерттемесі: Торонтодағы нәрестелер» және «Simcoe's Folly», 137-бет. Сондай-ақ, 1802 жылдан 1825 жылға дейінгі жылдық орташа өсімді салыстыратын II кестеге қараңыз, 138-бет.
(d) Firth, 10-бет. P. Расселдан Элизабет Расселға, 1 қыркүйек 1793 жыл. Сондай-ақ, Эрик Артурдың «Торонто – қарапайым емес қала» («Toronto No Mean City»), Торонто, 1964 жыл, 138-бет.