Кіріспе

"Достар" сериалының пилоттық эпизоды – "Пилот" (The Pilot) – сонымен қатар "Мониканың бөлмедесі бар", "Бірінші" және "Барлығы басталған жерде" деп те аталады. Бұл американдық "Достар" сериалының пилоттық эпизоды және сериалдың тұсаукесері. Эпизодтың премьерасы 1994 жылдың 22 қыркүйегінде NBC телеарнасында өтті. Оны шоудың авторлары Дэвид Крейн мен Марта Кауфман жазды, режиссері – Джеймс Берроуз. Пилоттық эпизодта Нью-Йорк қаласында тұратын және жұмыс істейтін алты, жиырма жасқа толған дос таныстырылады: Моника Геллер, 20-ның ортасындағы жалғыз басты асхана шефі, әжесінің пәтерін заңсыз жалға алып отыр; Росс Геллер, Мониканың ағасы, палеонтолог, әйелі Кэролдың лесбиян екенін білгеннен кейін олардың некесі аяқталды; Рейчел Грин, Мониканың ерке, өзімшіл, мектептегі ең жақсы досы, ол тойда күйеуін тастап, әкесінен қаржылық көмегін тоқтатты; Чандлер Бинг, Росспен колледж кезінде бір бөлмеде тұрған және Мониканың үйінің қарсы жағында тұратын жақын досы; Джоуи Триббиани, өмірінде қиындықтарға тап болған итальян-американдық актер және Чандлермен бірге тұратын; және Фиби Буффей, бос, хиппилік көзқарастағы массажист, әнші және гитарашы. Крейн мен Кауфман 1993 жылы өзінің бастапқы идеясын NBC телеарнасына ұсынды. NBC-ге ұнады және 1994 жылы толық сценарий тапсырылды. Сценарий аяқталмас бұрын, алты басты рөлге актерлерді іріктеу басталды; әр рөлге 75-ке жуық актер қарастырылды. "Достар" сериалының пилоттық эпизоды 4 мамырда Калифорния штатының Бербанк қаласындағы Warner Bros. студиясында түсірілді. Эпизодқа соңғы түзетулер енгізілгеннен кейін, атқарушы продюсер Кевин Брайт оны 11 мамырда, NBC телеарнасы кестесін жарияламас бұрын екі күн бұрын тапсырды. Аяқталған пилоттық эпизодқа қанағаттанған NBC бірінші маусымға тағы 12 эпизод тапсырды. Эпизодты шамамен 22 миллион көрермен тамашалады, бұл оны аптаның ең көп тамашаланған он бесінші телешоуына айналдырды. Сыншылар бұл шоуды "Сейнфелд" және "Эллен" сериалдарымен салыстырып, барлық үш сериалда достар өмірі туралы әңгімелесетінін атап өтті. Актерлер, әсіресе Швиммер, жоғары бағаланды, бірақ кейіпкерлердің рөлдері жеткілікті дамымағандығы және пилоттық эпизодтың сюжеті көрермендерге ұнамай қалуы мүмкін деген алаңдаушылық болды.

Сюжет

Central Perk кофеханасында Моника Геллер достары Фиби Буффэй, Чендлер Бинг және Джои Триббианимен біреумен кездесу туралы және бұл кездесу емес деп айтып, оны мазалайды. Росс Геллер, Мониканың ағасы, өзінің бұрынғы лесбиян әйелі өзінің серіктесімен жаңа қарым-қатынас бастау үшін өз пәтерінен көшіп кеткеніне ренжіген. Мониканың жоғарғы сыныптағы ең жақсы досы Рейчел Грин екенін мойындайтын жас әйел кідірместен ылғал тойына киініп келеді. Моника оны басқалармен таныстырады, ал Рейчел күйеу жігітін құрбандық үстелінде қалдырып кеткенін айтады, өйткені ол оны сүймейтінін түсінеді. Рейчелдің әкесі оны телефон арқылы қаржылай тоқтатқаннан кейін, Моника Рейчелді жаңа бөлмедес ретінде қабылдауға қарсылық білдіреді. Сол уақытта Джоуи мен Чендлер Росқа жаңа жиһаздарды құрастыруға көмектесіп, көңілдерін көтереді. Росс өзіне "оң" әйел бола ала ма деп ойлана бастайды. Моника өзінің алғашқы кездесуіне "шарапшы" Полмен барады, ол оған әйелі тастап кеткеннен бері жыныстық қатынаста бола алмайтынын айтады. Моника оның мойындауына әсер етеді және олар бірге ұйықтайды. Алайда келесі күні ол әріптесінен Полдың бұрынғы әйелі туралы әңгімесі әйелдерді жатуға арналған айла-амал екенін біледі. Жұмыс табуға тырысқаннан кейін, Рейчел өзінің несиелік карталарының бірімен жаңа жұп аяқкиім сатып алады, ол оның әкесі төлейтінін мойындайды. Топтың қолында болған Рейчел өз тәуелсіздігін жариялау үшін несие карталарын қиып тастайды. Сол түні Росс пен Рейчел сөйлеседі және ол жоғары мектепте бір кездері оған ғашық болғанын мойындайды; ол білетінін мойындайды. Ол қыздан бір кезде бірге шығуға шақырады, қыз да "иә" дейді. Росс пәтерден жаңа үмітпен шығады. Соңғы сахнада бүкіл топ Central Perk-те Рейчелмен кофе ішіп отыр, ол кафеде официантка ретінде жаңа мансабын бастайды.

Тұжырымдама

Жаратушылар және жазушылар Дэвид Крейн мен Марта Кауффман кабельдік телесериал «Dream On» жазғаны үшін теледидар саласында танымал болды. 1993 жылдың күзінде CBS телеарнасында дуэттің тағы бір сериалы «Отбасылық альбом» көрсетілді, бірақ алты эпизодтан кейін жабылды. 1993 жылдың қарашасында олар Warner Bros. Television кеңселерінен 1994 жылдың күзінде көрсетілуі мүмкін үш жаңа телесериал пилотын әзірлеуді бастады. «Dream On» оларға Голливудта бедел әкелгендіктен, олар NBC-ге өз идеяларының бірін ұсынуды жоспарлады; «Ұйқысыздық кафесі». Жеті беттік синопсис «Ұйқысыздық кафесі» деп аталды. «Бұл секс, махаббат, қарым-қатынастар, мансап және өмірде барлығы мүмкін болатын кезең туралы. Бұл сонымен қатар достық туралы, себебі қалада жалғыз болғанда достарың – сенің отбасың», – делінген «Ұйқысыздық кафесі» сериалына жасалған бастапқы ұсыныста. «Cheers» сериалын режиссерлеген Джеймс Берроуз оны режиссерлікке шақырды. Оған сценарий ұнады, бірақ бастапқыда Чендлерге ұқсас жазылған Джоуиді «сәл ақымақтандыруды» сұрады. Сценарий 1994 жылдың наурыз айының басында аяқталды, бірақ одан бұрын сегіз жолдық кейіпкерлердің сипаттамалары Лос-Анджелес, Нью-Йорк және Чикаго қалаларындағы актерлік агенттіктерге жіберілді. Дэвид Швиммер бірінші болып таңдалды. Ол Чикагода «Мастер және Маргарита» пьесасының қойылымын жасап жүргенде, агенті оған кастингке шақырды. «Monty» сериалындағы жаман тәжірибесінен кейін ол теледидарда жұмыс істеуге қызығушылық танытпады, бірақ бұл ансамбльдік сценарий екенін білгенде ойын өзгерді. Крейн мен Кауффман оның бұрынғы пилотқа кастингке келгенін есінде сақтаған; олар Росс рөлін Швиммерді ескере отырып жазған. Кортни Кокс алты басты актердің ең танымал болғаны. Ол Рейчел рөліне қарастырылып жатқан, бірақ Кокс сценарийді оқып, Моника рөліне өзінің сәйкес екенін ойлады. Моника рөліне оқығаннан кейін ол рөлді жеңіп алды. Нэнси МакКин де бұл рөлге оқыды. Дженифер Энистон бастапқыда Моника рөліне қарастырылып, кейін Рейчел рөліне оқыды. CBS телесериалымен жасасқан келісімшарты бойынша, «Достар» сериалындағы кез келген рөл CBS сериалынан кейін екінші орынға ие болар еді. CBS шоуы NBC «Достар» сериалын жариялағаннан кейін 1994 жылдың ортасында эфирге шығарылатын болды; егер «Muddling Through» жоғары рейтингке ие болса және CBS Энистонның келісімшартын орындаса, «Достар» оны қайта кастингке алуға мәжбүр болар еді. Анистон «Достар» сериалына алғашқы кастингтен үш күн өткен соң рөлді алды, себебі NBC Entertainment президенті Уоррен Литтлфилд «Muddling Through» бірден сәтсіздікке ұшырайды деп болжады. Крейн мен Кауффман Джоуидің «әйелдерді, спортты, әйелдерді, Нью-Йоркті, әйелдерді жақсы көретін» нағыз жігіт болуын қалады. Актерлер «қасық ұстау» көрінесін пайдаланып кастингке қатысты, және көптеген актерлер «көптеген ашық киімдермен» келді. Ол бұл рөлге кем дегенде сегіз рет кастингке қатысты, ал соңғы кастингте Энистон мен Кокспен бірге оқыды. Винс Вон да бұл рөлге оқыды. Чендлер мен Фиби бастапқыда басқа төрт кейіпкердің әзіл-қалжыңын қамтамасыз ету үшін ғана жазылған екінші қатарлы кейіпкерлер болды; Мэтью Перри пилот сценарийінде Чендлерді «басқа адамдардың өмірін бақылайтын» деп сипаттады. Олар кастинг аяқталған кезде негізгі актерлік құрамның бір бөлігіне айналды. Крейн Чендлер рөлін «күлкілі, құрғақ жігіт» деп сипаттаған, бірақ ол күткеннен қиын болды. Перри бұрын Кауффман мен Крейнмен «Dream On» сериалының бір эпизодында жұмыс істеген, және кейіпкермен сәйкес келгенде кастингке қатысуды сұрады. Ол болашақтағы әуежай багажына қатысты «LAX 2194» телесериалындағы рөліне байланысты қабылданбады. «Достар» сериалының продюсерлері «LAX 2194» сериалын көргеннен кейін, оның сериалға ие болмайтыны анық болды, және Перриге кастингке рұқсат берілді. Перриді таңдамас бұрын, Крейг Биерко бұл рөлге бірінші таңдалды. Биерко Перридің досы болды, және Перри оған Чендлер кейіпкері қандай екенін білуге көмектесу үшін кастингке дайындалуға көмектесті. Джон Крайер де бұл рөлге оқыды. Ол Лондонда пьесада ойнап, британдық кастинг директорына оқыды, бірақ оның кастинг таспасы Warner Bros. компаниясына уақытында келмеді. Фиби рөліне оқыған көптеген актрисалар «қоңыраулы шалбар, көлемді аяқ киім және мұрын сақиналарымен» кейіпкер ретінде кастингке келді. Ол екінші болып таңдалды, бірақ Швиммерге рұқсат берілгенге дейін бір айдай уақыт өтті. Джон Аллен Нельсон мен Клея Льюис Мониканың жігіті және әріптесі Пауль мен Фрэнни рөлінде қонақ актерлер ретінде көрінеді. Синтия Манн Central Perk официанты ретінде көрінеді. «Дюжина лазаньясы бар эпизодтан» бастап, Манн Фибидің массажист әріптесі Жасмин рөлінде қайта-қайта пайда болады. Кейбір дереккөздер оның пилоттағы кейіпкерін Жасмин деп атайды, бірақ ол осы рөлде көрсетілмейді. Крейн, Кауффман және Warner Bros. басшылары келіспеді және олардың пікірін қолдау үшін репетицияны қарап отырған басқа адамдарға сұрады. Көрермендер олармен келіссе де, олар NBC-нің ескерулерін ескеруге тиіс болды, себебі олар тапсырысты жоғалтуы мүмкін еді; олар Мониканың сөздерін оның Паульге деген қамқорлығын көрсету үшін қайта жазды. NBC сонымен қатар Паульдің мүшесі бар екенін білдіретін көрінесті алып тастауды қалады, себебі ол телеарна стандартын бұзуы мүмкін еді. Крейн мен Кауффман көрінесті қайта жазып, жаңа нұсқасы ұнады, себебі ол көрінесті «ақылды және күңгірт» етті. Олар сценарийдің басқа бөліктерін де қорғауға тырысты, кейбіреулері маңызды, ал кейбіреулері емес; NBC пилоттың үш сюжеттік желісінің екеуін қосалқы сюжеттерге айналдыруды қалады, бірақ жазушылар барлығы үш сюжеттік желісінің тең салмақта болуын талап етті. Олар сонымен қатар «Мысқыл картоп бас» фразасын алып тастауға қарсы болды. Олардың соңғы сценарий нұсқасы 3 мамыр күні аяқталды. Телеарна 13 мамыр күні күзгі кестесін жариялады және «Достар» сериалының бірінші маусымына қосымша 12 эпизодқа тапсырыс берді. Крейн мен Кауффман бірден жазушы агенттерінен телефон қоңырауларын алды, олар өз клиенттерін сериалда жұмыс істеуге жібергісі келді.

Қабылдау

Эпизод алғаш рет 1994 жылдың 22 қыркүйегінде NBC телеарнасында сағат 20:30–21:00 (EST) уақыт белдеуінде көрсетілді. Сыншылар бұл эпизодты «Сейнфелд» және «Эллен» сериалдарымен салыстырды; Том Ферран «The Plain Dealer» газетінде оны «Сейнфелдтің серуендеу стиліне еліктеуге тырысқан, бірақ толыққанды сәтті болмаған» деп жазды, ал «Houston Chronicle» газетінің Энн Ходжес оны «жаңа «Сейнфелд» іздеушісі», бірақ ол ешқашан «Сейнфелд» сияқты қызықты болмайды. Тіпті қазіргі «Сейнфелд» да бұрынғысымен салыстырғанда көңіл көтермейді» деді. Ходжес «тығырықтап, көңіл көтермейтін әлеуметтік ортаны» «ақыл-ой жағынан өте төмен» деп сынады. «Los Angeles Daily News» газетінде келесі екі эпизодты көрген Рей Ричмонд актерлерді «жақсы араласатын, жастардан құралған топ» деп атады. Ол «Достар» жаңа маусымдағы ең жарқын комедиялардың бірі болғанымен, пилоттық серия «өте әлсіз» болды деп қосты. Диана Холлоуэй «Austin American-Statesman» үшін «Достар» сериалды «әдемі комедия» деп есептегенін күмәндандырып, «Пенисі телефон екенін армандаған жігітте не асылы бар?» деп сұрады. Ол Моника Полдың импотенциясының өтірік екенін білген сахнаны эпизодтың ең әсерсіз бөлігі деп атады, бірақ эпизодтың жалпы алғанда қызықты сәттері болғанын мойындады. Роберт П. Лоуренс «The San Diego Union Tribune» газетінде «Көп нәрсе болады, бірақ сіз бұрын «Достар» сериалдарын көргендей сезім аласыз» деп жазды, оны «Сейнфелд плюс екі. Немесе Эллен плюс бес» деп атады. «Chicago Sun-Times» газетінде Джинни Холберт эпизодқа үш жұлдыз қойып, «Ақылды сериалда [ ] тартымды актерлер тобы ойнайды, олар сіздің әдеттегі досыңыздан сәл көңілдірек және жақсы көрінеді», бірақ Джоуи мен Рейчелдің мінездері жеткілікті дамымағанын айтты. «Los Angeles Times» газеті оны «жаңа маусымдағы ең жақсы комедиялық сериал» деп атады. «Variety» журналының Тони Скотты сериалға үміт арта білдірді; ол идеясынан ләззат алды, бірақ «Dream On» сценарийшілерінің диалогтары «көбірек әсерлі» болуы керек деп алаңдады. Скотт Мониканың сюжеті жас көрермендерге жаман үлгі болатынынан да қынжылды: «Достар» еркіндікті уағыздайды және ойсыздыққа жақын ашықтықтың үлгілерін ұсынады». Ол Кокс пен Швиммерді ансамбльдің ең жақсы актерлері деп атады. Роберт Бьянко Швиммерді мақтап, оны «тамаша» деп сипаттады. Ол сондай-ақ әйелдердің рөлін жоғары бағалады, бірақ Перридің Чендлер рөлі «анық емес» екенін және ЛеБланк «өткен екі рет сынағанда шаршаған, ақылсыз жұлдыз рөліне тым көп сүйенгенін» жазды. «Friends Like Us: The Unofficial Guide to Friends» кітабының авторлары оны «сериалдың жақсы, берік бастамасы» деп атайды, бірақ «тұрақты актерлер (әсіресе Перри мен Швиммер) тым көп күш салуы мүмкін». Швиммер Росске қатысты физикалық юморды, әсіресе Росс Рейчелге сәлемдесіп, оған қолшатыр ашқан көріністі еске алады. Эпизод алғаш рет 1998 жылдың 21 қыркүйегінде қайта көрсетілді. Бірнеше өшірілген көріністер эпизодқа қосылды, оның жалпы ұзақтығы бір сағаттық уақыт белдеуі үшін 37 минутқа жетті. Ол 40 станцияның орташа көрсеткішімен 5.8/10 рейтинг алды. Бұл «Достар» сериалды сол кезде эфирде болған «Home Improvement» және «Сейнфелд» сериалдарынан кейін үшінші орынға ие етті.