Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лаутока () – Фиджидегі екінші ірі қала. Вити Леву аралының батыс жағалауында, Батыс бөлімінің Ба провинциясында орналасқан. Фиджидің қант қамысы өсірілетін аймағының ортасында жатқандықтан, қала "Қант қаласы" деп белгілі. 32 шаршы километр аумақты алып жатқан қаланың 2017 жылғы халық санауы бойынша халқы 71 573 адамды құрады, бұл соңғы ресми мәлімет.
Lautoka (; ) is the second largest city in Fiji. It is on the west coast of the island of Viti Levu, in the Ba Province of the Western Division. Lying in the heart of Fiji's sugar cane growing region, the city has come to be known as the Sugar City. Covering an area of 32 square kilometres, it had a population of 71,573 at the 2017 census, the most recent to date.
Экономикалық қызмет
Лаутока қант қаласы деп аталады, себебі оның айналасында қант қамысы егілетін аймақтар орналасқан. Лаутоканың негізгі қант зауыты 1903 жылы салынды және қаладағы ең ірі жұмыс беруші болып табылады. 1899-1903 жылдары Үндістан мен Соломон аралдарынан келген жұмысшылар Colonial Sugar Refining Company (Fiji) (CSR) үшін оны тұрғызды. Бүгінде онда шамамен 1300 адам жұмыс істейді. Басқа салаларына ағаш өңдеу кіреді.
Lautoka is known as the Sugar City because of its sugar cane belt areas. The main Lautoka Sugar Mill was founded in 1903, and is the city's biggest employer by far. Built for the Colonial Sugar Refining Company (Fiji) (CSR) by workers from India and the Solomon Islands between 1899 and 1903, it hires some 1,300 employees today. Other industries include timber milling,
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері Фиджи әскери-теңіз базасының бір бөлігі ретінде Лаутокада база салды. 2012 жылы Лаутока Батыс бөлігінің әкімшілік орталығы деп жарияланды.
During World War II, the US Navy built a base at Lautoka as part of Naval Base Fiji. In 2012, Lautoka was announced as the administration capital of the western division.
Саясат
1929 жылы қала ретінде тіркелген Лаутока 1977 жылғы 25 ақпанда қала деп жарияланды. Оны 16 мүшелі қалалық кеңес басқарады, олар өздерінен арасынан әкім сайлайды. Қазіргі уақытта Лаутокада әкім жоқ, бірақ 2006 жылғы әскери төңкерістен бері Фиджидегі барлық қалалық орталықтар сияқты үкімет тағайындаған басшысы бар. Бұрынғы басшы – Ба қаласының әкімі болған Парвин Бала. Белгілі бұрынғы әкім – 1967 жылы сайланған Ратилал Патель. Лаутока Фиджидің Батыс бөлігіндегі жалғыз қала және Фиджидің өнеркәсіптік орталығы болып табылады, онда ел халқының 50 пайыздан астамы тұрады. Бұл сонымен қатар Фиджи Электрмен Жабдыру Орталығының, Фиджи Пайн ЖШҚ-ның және Ұлттық Сату Орталығының бас кеңсесі де.
Incorporated as a town in 1929, Lautoka was proclaimed a city on 25 February 1977. It is governed by a 16 member city council, who elect from among themselves a mayor. Lautoka currently does not have a mayor but has a government appointed administrator like all urban centres in Fiji since the military coup of 2006. The former administrator was Parveen Bala, who was also mayor of Ba. A well known past Mayor is Ratilal Patel, who was elected mayor in 1967. Lautoka is the only city in Fiji's Western Division, and is the industrial hub of Fiji which contains more than 50 percent of the nation's population. It is also the headquarters of the Fiji Electricity Authority, the Fiji Pine Ltd, and the National Marketing Authority.
Бұқаралық ақпарат құралдары
Mix FM Fiji штаб-пәтері мен студиясы Лаутока қаласында орналасқан. MixFM – Фиджидегі Сувадан тыс орналасқан жалғыз ұлттық ағылшын тіліндегі радиостанция.
The headquarters and studios of Mix FM Fiji are located in Lautoka. MixFM is the only national English radio station in Fiji to be based outside of Suva.
Демография
1970 жылдан бері Лаутока халқы қарқынды өсті, ал соңғы жиырма жылда құрылымы да күрт өзгерді. 1970 жылдардың басында халық саны шамамен 12 000 адам деп есептелді, тұрғындардың басым көпшілігі үндістерден тұрды, себебі қаланың алғашқы дамуы толығымен қант өнеркәсібімен байланысты болған. Бүгінгі күнгі үнді тұрғындарының көп бөлігі ертедегі гирмитиялардың ұрпақтары. 1986 жылы халық саны 39 000-ға, ал 1996 жылы шамамен 43 000-ға жетті, бірақ осы санақтардың екеуінде де қала шекарасы қалай белгіленгені нақты белгісіз. 2005 жылы қала маңындағы аймақтарды ескере келе, халық саны шамамен 50 000-ға жуық, ал жалпы ауданы 16 км² шамасында болды. Лаутоканың халқы, ауылдық аймақтарды қоса есептегенде, шамамен 80 000 адамды құрайды. Бірақ қаланың соңғы жылдардағы өсуінің көп бөлігі Фиджидің жергілікті тұрғындарының қалаға қоныс аударуымен байланысты. Қала PGA Tour Hall of Famer Vijay Singh және Газал мен Табла өнерінің жұлдызы Cassius Khanның туған жері.
Since 1970, the population of Lautoka has grown rapidly, and in the last twenty years it has also changed dramatically in structure. In the early 1970s, the population was estimated to be about 12,000, the vast majority of inhabitants being Indian, as would be expected considering the early growth of the city was entirely associated with the sugar industry. Almost all of the present Indian inhabitants are descendants of the early girmityas. In 1986 the population was 39,000 and in 1996 almost 43,000, but it is not clear exactly how the boundaries of the urban area were defined at either of these censuses. In 2005 the population including the suburban zones was probably about 50,000, occupying a total area of about 16 km2. The population of Lautoka including the rural districts is around 80,000. But much of the recent growth of the city itself has been due to indigenous Fijians moving into the urban area. The city is the birthplace of PGA Tour Hall of Famer Vijay Singh and Ghazal and Tabla star Cassius Khan.
Денсаулық сақтау және медициналық қызметтер
COVID-19 пандемиясы кезінде қалада елдегі вирустың алғашқы жағдайлары тіркелді, нәтижесінде 2020 жылдың наурыз айында қала дереу жабылды. Бұл жабылу 18 күнге созылды, тек қажетті қызметтер ғана жұмыс істеуге рұқсат етілді және ешкімге белгіленген аумаққа кіруге немесе одан шығуға рұқсат берілмеді. 2021 жылдың сәуір айында қала тағы да халық арасында вирус жұққандардың ошағы болды және екінші жабылу жарияланды. Жабылудың бір-екі айға созылуы күтілуде.
During the COVID 19 pandemic, the city recorded the first cases of the virus in the country, causing the immediate lockdown of the city in March 2020. The lockdown lasted 18 days, with only essential services allowed to operate and no one allowed to enter or exit the confined area. In April 2021, the city was yet again the epicentre of another community outbreak and a second lockdown was issued. The lockdown is expected to last one to two months.
Көлік
Лаутока порты – батыс Вити-Леву үшін негізгі теңіз қақпасы және Фиджидегі екінші ірі порт. Порт негізінен көлемді қант, меласса, ағаш ұсқыштары, мұнай және газ тасымалына пайдаланылады. Порттан Blue Lagoon Cruises және Nai's Cruises сияқты круиздік саяхаттар да жүзеге асырылады. Лаутокаға Pacific Transport және Sunbeam автобустары қызмет көрсетеді. Pacific Transport Лаутоканы тікелей Нади халықаралық әуежайымен және Ба қаласымен байланыстырады. Sunbeam күніне 8 рет Queen's Highway бағыты бойынша қатынайды, Лаутоканы Сувамен байланыстырып, Нади халықаралық әуежайы, Нади қаласы, Фиджи (Shangri-La) курорты, Сигатока қаласы, Абуа Сэндс, Hideaway курорты, Naviti курорты, Королеву, Warwick курорттары, Beach House, Crusoes Retreat торабы, Deuba Inn және Tradewinds Lami аймақтарында тоқтайды. Patterson Brothers Shipping Company LTD компаниясының паромдық қызметі Лаутоканы Лабаса, Савусаву және Набууалу (Вануа Леву) қалаларымен байланыстырады.
Port of Lautoka is the main maritime gateway for western Viti Levu and is the second largest port in Fiji. The port is mainly used for bulk sugar, molasses, woodchips, petroleum and gas. The port is also used for cruises, including Blue Lagoon Cruises and Nai's Cruises. Lautoka is served by Pacific Transport and Sunbeam buses. Pacific Transport connects Lautoka directly to Nadi Intl Airport and Ba. Sunbeam runs 8 times daily Queen's Highway Service, linking Lautoka to Suva with stops at Nadi International Airport, Nadi Town, Fijian (Shangri – La) Resort, Sigatoka Town, Abua Sands, Hideaway Resort, Naviti Resort, Korolevu, Warwick Resorts, Beach House, Crusoes Retreat Junction, Deuba Inn and Tradewinds Lami. Ferry Service by Patterson Brothers Shipping Company LTD connects Lautoka to Labasa, Savusavu and Nabouwalu (Vanua Levu).