Кіріспе

Альфонсо Бонилья Арагон халықаралық әуежайы (Alfonso Bonilla Aragón International Airport), бұрын Палмасека халықаралық әуежайы деп аталған, Колумбияның Валье-дель-Каука департаментінің астанасы Палмира мен Кали арасында орналасқан халықаралық әуежай. Ол Колумбиядағы жолаушылар саны бойынша төртінші ең қызықты әуежай, 2016 жылы 5,600,000 адам оны пайдаланды, ал аумағы және құрылысы жағынан үшінші орында тұрады. Әуежай көбінесе Богота Эль-Дорадо халықаралық әуежайы және басқа Колумбия әуежайлары үшін қосалқы әуежай ретінде қызмет етеді. Әуежай Колумбияның Батыс және Орталық Анд таулары арасында солтүстік-оңтүстікке қарай созылған кең және құнарлы Каука өзені аңғарының орталығында жатыр. Ол Сантьяго де Чилиден шамамен бес сағаттық, Эквадордың Кито қаласынан 50 минут, ал Майамиден үш сағат 18 минуттық қашықтықта орналасқан. Бұл әуежай Латын Америкасындағы тәулік бойы, 24 сағат жұмыс істейтін сирек екінші дәрежелі әуежайлардың бірі. Бұған жыл бойы тұрақты метеорологиялық жағдайлар және Кали мен Палмира қалаларынан қашықтығы себеп – бұл әуежайға шу деңгейіне шектеулер қойылмайды, сондықтан ұшақтар күнің кез келген уақытында ұшып түсуге мүмкіндік алады. Әуежайдан АҚШ, Испания, Эквадор, Панама және Перуға тікелей рейстер бар.

Тарих

1921 жылы 21 сәуірде Ферруччо Гиччарди өзінің итальяндық Macchi Hanriot HD 1 ("Telegraph I" деп аталған) ұшағымен Эквадордың Гуаякиль қаласынан Колумбияның Кали қаласына, Кито және Пасто қалаларында тоқтаулар жасап ұшты. Бұл Кали қаласына қонған алғашқы ұшақ болды. Ол Валье департаменті мен Кали қалалық кеңесі ұшқышқа қалаға алғаш қонғандығы үшін ұсынған 9500 песолық жүлде алды. Осы оқиға Валье-дель-Каука астанасында авиациялық қызметтің басталуын қадағалады.

SCADTA

1932 жылы Перумен болған соғыстан кейін президент Энрике Олая Эррера SCADTA инженерлері мен ұшқыштарының көмегін сұрап, әскери операцияларды әуеден қолдауға қабілетті әуежай үшін қолайлы жерді іздестірді. Бірнеше нұсқаны бағалағаннан кейін, неміс ұшқышы Герберт Бой орналасқан жері, қалаға жақындығы және Хуанчито Антиокия даңғылының жалғасуы себепті "Эль Гуабито" деп аталатын аймақты таңдады. Жерді бульдозерлермен тегістегеннен кейін, жаңадан құрылған Әуе күштері базасы мен Әуе ұлттық гвардиясы бекеті салынды және 1933 жылдың 21 қыркүйегінде жұмыс істей бастады. Көп ұзамай, әуежайдан қызмет көрсететін әуе компанияларының саны өсіп, оған TACA de Colombia және VIARCO SAETA, сондай-ақ бұрыннан орналасқан SCADTA Panagra қосылды. Алайда, Panagra Оңтүстік Американы Панамамен Кали арқылы байланыстыру үшін қолайлы әуежай іздестіре бастады, сондай-ақ Avianca жүзеге асырған ішкі рейстерін де ескерді. Осы мақсатта олар Кали орталығынан 18 миль қашықтықта орналасқан Канделярия муниципалитетінде жер сатып алды. 1947 жылдың 17 сәуірінде "Калипуэрто" заманауи кешені ашылды. 1950 жылдары әуежай Колумбия мемлекетінің меншігіне өтті, ал 1968 жылы Азаматтық авиация департаментіне берілді. 1946 жылы Рикардо А. Диб басқаруымен VIARCO Valle компаниясы кеңейту саясатын іске асырды, оның ішінде Калиде өз әуежайын салуды көздеді. Бұл әуежай Avianca компаниясынан басқа барлық әуе компаниялары үшін ашық болды. 1946 жылдың қарашасында Авиация басқармасы қаланың Пасоанчо ауданында орналасқан жаңа "Эль Лимоннар" әуежайын тексеруді сұрады. 1947 жылдың басында әуежай құрылысы аяқталды, ол пайдалануға берілді және сол кездегі ең заманауи жабдықтармен жарақталды. LANSA және басқа да шағын компаниялар да Эль Гуабитодағы әскери әуежайдан осы әуежайға көшті, ол кейіннен Марко Фидель Суарес Әуе базасы деп аталды. LANSA мен Avianca біріккеннен кейін 1954 жылы El Limonar жабылды және операциялар Calipuerto-ға көшірілді. Кали қаласы, сол кездегі Богота сияқты, үш әрекеттегі әуежайға ие болды. Жаңа Palmaseca әуежайы ашылғанда, ескі Calipuerto ғимараттары мен ұшу-қону жолақтары Cavasa, ауыл шаруашылығы және азық-түлік өнімдерін тарату орталығына бейімделіп, кеңейтілді.

Пальмасека халықаралық әуежайы

Жаңа әуежай тарихы 1971 жылы Калиде өткен Панамерика ойындарымен тікелей байланысты. Осындай ауқымды шараны өткізуге қажетті инфрақұрылым жергілікті және ұлттық мемлекеттік органдарды көкжиегін кеңейтуге және ұзақ күткен, аса қажетті нысанды салуға итермеледі. Азаматтық авиация агенттігі көршілес Пальмира қаласындағы Hacienda Palmaseca-дан үлкен жер учаскесін сатып алған еді. Жоба операциялық және қаржылық қиындықтарға тап болды, сол себепті орталық үкімет физикалық құрылысты аяқтау және халықаралық авиациялық қауіпсіздік стандарттарын сақтау үшін қосымша 35 миллион АҚШ долларын инвестициялауға мәжбүр болды. Сонымен қатар, жоба аясында әуежайды Yumbo өнеркәсіптік қаласына және Кали-Пальмира тас жолына жалғастыратын жаңа жолдар салынды. Пальмасека халықаралық әуежайы президент Мисаэль Пастрана Боррероның кезінде 1971 жылдың 24 шілдесінде ашылды. Онда 3000 метрлік ұшу-қону жолағы, рулдеу жолдары, тұрақ алаңы және ішкі және халықаралық рейстерге арналған негізгі терминал ғимараты болды. Терминалда әуе компанияларының кассалары, мейрамханалар, дүкендер, шағын қонақ үй және тіпті жүйкеленген жолаушыларға арналған дінсіз дұғахана да қарастырылған. Кейбір сыншылар бастапқыда бұл қаланың сол кездегі қажеттіліктері үшін артық үлкен және қымбат екенін айтса да, әуе операциялары мен жолаушылар саны тез өсіп, жобаның көлемі мен құнын ақтады. Әуежайдағы электрондық, байланыс және қауіпсіздік жабдықтары Боготадағы Эль-Дорадо халықаралық әуежайының резервтік әуежайы ретінде танылды. 1989 жылдың маусым айында жергілікті билік әуежайға Альфонсо Бонилья Арагонның есімін берді – ол жергілікті қоғамдық қайраткер және журналист, әуежайды мақұлдау мен салуда маңызды рөл атқарған. Бұл шешім Кали халқына ұнаған жоқ, оны өзгертуге күшті күш-жігер жұмсалды. Тіпті Кәсіпкерлер одағы мен Кали сауда палатасы үкіметтен араласуды және Азаматтық авиация агенттігін атауды "Пальмасека" деп өзгертуге мәжбүрлеуді ресми түрде сұрады.

Реформа және жекешелендіру

1982 жылдың басында Азаматтық авиация директоры (кейіннен Колумбия президенті) Альваро Урибе Велес екі маңызды халықаралық әуежайдың – Калидегі Палмасека мен Медельиндегі Олая Эррераның басқаруын орталықсыздандыру туралы шешім қабылдады. Палмасеканы Валье-дель-Каука тұрақты бизнес комитеті мен Кали сауда палатасы ұсынған аралас экономикалық компания басқаратын болды. Мемлекеттік мекемелердің ережелерін сақтауға міндетті болған бұл ұйым мемлекеттік капиталдың 90% және жеке капиталдың 10% көмегімен қамтамасыз етіледі. Акционерлер қатарына Empresas Públicas de Cali, Palmira, Cortuvalle, C. V. C және Corporación Financiera del Transporte кірді. Бұл орталықсыздандыру жобасы іске аспады және бірнеше жыл өткен соң ғана жекешелендіру процесі басталды.

1980-жылдардың ортасында халықаралық терминалдың бір бөлігі құлап, ғимаратты жобалаған және салған компанияларға көптеген сын айтылды. 1986 жылы Азаматтық авиация халықаралық терминалдың спутнигін қайта жаңарту және құрылыстың қалған бөлігін нығайту жұмыстарын өз міндетіне алды. 1980-жылдардың ортасында жүк терминалы, жалпы авиация аймағы және әуежайдың жаңа өрт сөндіру бекеті салынды. 1989 жылдың ортасында негізгі ұшу-қону жолағының 3000 метрлік ұзындығының 700 метрі зақымданғандықтан қайта жабылды. Сондай-ақ, жалпы авиация аймағы да салынды, алайда ол өкінішке орай, тез арада есірткі трафигінің құпия орталығына айналды. Осы себепті, Aeroclub del Pacifico 1-9 бағытымен шектесетін еркін сауда аймағына жақын үлкен жер учаскесін сатып алып, тікелей рулдеу жолына шығу мүмкіндігі бар жаңа ғимараттар салуға шешім қабылдады. Көп жылдардан кейін осы аумақта Ұлттық көлік мұражайы салынды.

Құрылымы мен сыйымдылығы

Жүк тиеу орындарында 747 жүк ұшағының тұрақ орны, кеден қоймасы, транзит аймағы, еркін сауда аймағы, жүк тиеу және түсіру көліктері мен жабдықтары, санитарлық-эпидемиологиялық бақылау қызметкерлері, құнды заттарды қауіпсіз сақтау, экспресс-және мессенджерлік орталықтар қарастырылған. Avianca ішкі спутниктік терминалдың ең жоғарғы қабатында Executive Lounge-қа ие, онда тегін Wi-Fi, кабельді теледидар, бар, жеңіл тамақтар, тегін газеттер және ұялы құрылғыларды зарядтауға арналған порттар ұсынылады.

Жолаушы

Келесі әуе компаниялары әуежайда тұрақты жоспарлы және чартерлік рейстерді орындайды. COVID-19 пандемиясының салдарынан бірнеше жоспарлы рейстер қазіргі уақытта тоқтатылған.

Апаттар мен оқиғалар

1974 жылғы 21 қаңтарда «Аэропеска Колумбия» авиакомпаниясының «Викерс Виконт» ұшағы қақпаға түсіріліп, Калиге бағыты өзгертілді. 1992 жылғы 6 маусымда Панама қаласынан Бонилья Арагон әуежайына бағыт алған Copa Airlines 201 рейсі, аспаптардың істен шығуынан туындаған кеңістіктік бағдарсыздық салдарынан Дариен аймағына құлады. 1995 жылғы 20 желтоқсанда Майамиден Бонилья Арагон әуежайына бағыт алған American Airlines 965 рейсі, Кали маңындағы тауға ұшырады, себебі ұшқыштардың қателігіне алып келген бағыттық нүктелерді дұрыс түсінбеуі Бонильяға ұшақты бағыттауға тиіс болған. Бұл Колумбиядағы ең көп адам қаза болған авиаапат болып қала береді.