Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ортаңғы ми анатомиялық тұрғыдан тектом (шатыр) және тегментум (табан) болып бөлінеді. Ортаңғы ми тегментумі қара заттан мидың көлденең қимасында ми су құбырына дейін созылады. Ол ортаңғы мидың табанын құрайды, ми су құбырының астында және төртінші қарыншаның табанын құрайды, ал ортаңғы мидың тектомы төртінші қарыншаның шатырын құрайды. Тегментумда қозғалысқа қатысты, түрге тән және ауырсыну сезіміне байланысты жолдар мен ядролар жиынтығы бар. Ортаңғы ми тегментумінің негізгі құрылымдарына қызыл ядро және периакведуктивті сұр зат жатады. Ортаңғы ми тектомынан (артқы жағында орналасқан сезімдік құрылым) ерекшеленетін, алдыңғы жағында орналасқан ортаңғы ми тегментумі бірқатар моторлық функциялармен байланысты. Тегментум ішінде қызыл ядро моторлық координацияға (әсіресе аяқ-қолдардың қозғалысына) жауапты, ал периакведуктивті сұр зат (PAG) ауырсынуға жауап реттеу үшін маңызды тізбектерді қамтиды. Қара зат (substantia nigra) қалаған нысандарға жақындау сияқты сыйлыққа байланысты мінез-құлықта маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, қара зат базальды ганглиялармен өзара байланыс жасайды, олар моторлық функциялармен және оқумен тығыз байланысты. Ортаңғы ми тегментумі дофаминергиялық жүйенің маңызды бөлігі болып табылады, ол сыйлық және ләззат сезімі үшін қажет. Ортаңғы мидың екі аймағы ерекше қызығушылық тудырады. Біріншісі – қара дене, ол нигростриаттық жолдың маңызды бөлігі. Бұл жол моторлық қозғалыстарды үйлестіреді және оның тепе-теңдігі бұзылса, моторлық жетіспеушіліктер пайда болады. Мысалы, қара заттан дофамин нейрондарының жоғалтылуы Паркинсон ауруы сияқты бұлшық еттің қатаюына әкеледі. Екінші аймақ – мезолимбикалық жолдың ортасында орналасқан вентральді тегментумдік аймақ (VTA; немесе жай ғана вентральді тегментум). Нақтырақ айтқанда, VTA дофаминергиялық жасушалардың бастапқы орны болып табылады, олардан сигналдар мидың алдыңғы бөліктеріне (мысалы, маңдай бөліктері) және артқы бөліктеріне (мысалы, мишақша) жетеді. Бұл жол сыйлық және ләззат сезімін реттейтіндіктен, тамақ пен есірткінің оған ең көп әсер ететіні және импульс бақылауын жоғалтуға себеп болатыны түсінікті. Яғни, мезолимбикалық жол есірткіге тәуелділікті реттеуде маңызды. Мүмкін болатын механизм – ортаның белгілерін және сыйлықты байланыстырып үйрену. Мысалы, әрбір есірткі қолдану кезінде адамдар есірткі қолданумен байланысты белгілерді (мысалы, есірткі қабылдаған бөлме немесе есірткі қабылдаған адамдар) көбірек байланыстырады. Уақыт өте келе, есірткі дофаминмен байланысты, есірткі қабылдаумен байланысты классикалық шартты белгілерді күшейтеді. Нәтижесінде, кейінірек осы белгілермен кездескенде дофамин белсенділігі артып, адамдар есірткіге құмарлық танытады. Сонымен қатар, мезолимбикалық дофаминнің артық белсенділігі шизофренияда, яғни ой шатасуы, галлюцинациялар, эмоциялардың күңкейіп қалуы, алағайлық және т.б. сипатталатын мінез-құлық бұзылысында рөл атқарады. Екінші жағынан, мезолимбикалық дофамин белсенділігінің жетіспеуі назар аударуда жетіспеушіліктерге әкелуі мүмкін.
The midbrain is anatomically delineated into the tectum (roof) and the tegmentum (floor). The midbrain tegmentum extends from the substantia nigra to the cerebral aqueduct in a horizontal section of the midbrain. It forms the floor of the midbrain that surrounds below the cerebral aqueduct as well as the floor of the fourth ventricle while the midbrain tectum forms the roof of the fourth ventricle. The tegmentum contains a collection of tracts and nuclei with movement related, species specific, and pain perception functions. The general structures of midbrain tegmentum include red nucleus and the periaqueductal grey matter. Unlike the midbrain tectum (which is a sensory structure located posteriorly), the midbrain tegmentum, which locates anteriorly, is related to a number of motor functions. Within the tegmentum, the red nucleus is in charge of motor coordination (specifically for limb movements) and the periaqueductal gray matter (PAG) contains critical circuits for modulating behavioral responses to pains. The substantia nigra (black substance) serves an important role in rewarding behaviors such as approaching desired objects. In addition, the substantia nigra forms reciprocal connections with the basal ganglia which are highly correlated with motor functions and learning. The midbrain tegmentum is also an important part of the dopaminergic system which is essential for feelings of reward and pleasure. Two regions in the midbrain tegmentum are of particular interest. The first one is the substantia nigra which is an important part of the nigrostriatal pathway. This pathway serves to coordinate motor movements and when left unbalanced, motor deficits would follow. For instance, when the dopamine neurons are lost from the substantia nigra, the condition of extreme muscle rigidity occurs as in the Parkinson's disease. The second region is the ventral tegmental area (VTA; or simply ventral tegmentum) which is at the hub of the mesolimbic pathway. Specifically, the VTA is the origin of dopaminergic cell bodies from which signals reach the anterior parts of the brain (e. g., frontal lobes) as well as the posterior parts (e. g., cerebellum). Because of this pathway regulates the experience of reward and pleasure, it is not surprising to see that food and drugs affect it the most in terms of a loss of impulse control. That is, the mesolimbic pathway is essential in regulating drug addiction. The potential mechanism is through the associative learning of the environmental cues and reward. For instance, through each drug use, individuals increasingly associate the cues related to each drug use (e. g., the room in which the drug is taken or the people with which individuals take drug). Over time, the drug enhances the dopamine related, classically conditioned cues associated with drug taking. As a result, later encounters with these cues will produce and heighten dopamine activity and subsequently prompt individuals to crave drugs. Moreover, excessive mesolimbic dopamine activity plays a role in schizophrenia, a behavioral disorder characterized by delusions, hallucinations, blunted emotion, agitation, etc. On the other hand, a lack of mesolimbic dopamine activity may induce deficits in attention.